Morgunblaðið - 08.03.2003, Qupperneq 32

ÚR VESTURHEIMI
32 LAUGARDAGUR 8. MARS 2003 MORGUNBLAÐIÐ
É
G GERI ættartölur
fyrir fólk,“ segir Hall-
dora Sigurdson eða
Dóra eins og hún er
gjarnan kölluð, þegar
hún er spurð hvað hún hafi helst
fyrir stafni þessa dagana. Í næstu
viku, nánar tiltekið 13. mars, verð-
ur Dóra 85 ára, en hún fæddist
skammt frá Steep Rock við Mani-
tobavatn. Foreldrar hennar voru
Þorsteinn Gíslason, sem flutti úr
Öræfasveitinni til Gimli í Kanada
árið 1905, rúmlega tvítugur að
aldri, og Pálína Guðbjörg Halldórs-
dóttir frá Gimli, en foreldrar henn-
ar, Halldór Brynjólfsson og Hólm-
fríður Eggertsdóttir, fæddust á
Íslandi og fluttu ung vestur. Dóra
átti eina eldri systur og þrjá yngri
bræður, og er aðeins miðbróðirinn,
Garðar Gislason í Winnipeg, á lífi
fyrir utan hana. „Ég átti ágæta
æsku og við höfðum alltaf nóg að
borða, en það var ekki þannig hjá
öllum,“ segir hún. „Við höfðum
garð rétt hjá húsinu þar sem við
ræktuðum kartöflur og allt svoleið-
is. Síðan vorum við með nokkra
gripi og ég hjálpaði pabba mínum
að heyja á sumrin. Ég fór á skóla
þegar ég var sex ára og þurfti að
ganga svolítið meira en mílu í skól-
ann. Það var ágætt, en það var
aldrei kennt í janúar og febrúar.“
Gott að vera Íslendingur
í Manitoba
Dóra var gift Franklin Emil Sig-
urdson bónda. Þau bjuggu lengst
af í Oak Point og voru með minka-
bú auk þess sem Franklin var fiski-
maður á veturna og húsamálari á
sumrin. Þau eignuðust fjögur börn,
tvo drengi og tvær stúlkur, en
barnabörnin eru 10. Önnur dóttirin
býr í Ottawa og hin í Winnipeg, en
synirnir eru annars vegar í Mani-
toba og hins vegar í Victoria í
Bresku Kólumbíu. Dóra talar ís-
lensku skammlaust en hún segir að
sama sé ekki hægt að segja um
börn sín og barnabörn. „Það er
samt svolítið íslenskt í þeim. Þegar
yngri dótturdóttir mín gifti sig
sagði hún: „Amma, ég og Kris vilj-
um fara til Íslands í brúðarför og
við viljum að þú komir líka.“ Ég
fór með þeim og hef alls farið fjór-
um sinnum til Íslands.“
Heimili foreldra Dóru var ís-
lenskt og íslenskir siðir voru í
heiðri hafðir. „Ég talaði aldrei eitt
orð í ensku við mömmu og pabba
alla ævina og sama er að segja af
Franklin við sína foreldra. En við
lærðum ensku í skólanum og við
Franklin töluðum ensku saman því
þannig var betra fyrir börnin okk-
ar að læra ensku rétt. Ég hef samt
haldið íslenskunni við, þótt ég fái
ekki oft tækifæri til að tala hana
nú í seinni tíð.“
Franklin og Dóra hittust fyrst í
fjölmennri lautarferð. „Ég var um
20 ára en við giftumst 1940. Á
þessum tíma voru um 20 heimili í
Oak Point og um helmingur þeirra
íslenskur. Lundar er skammt fyrir
norðan og þar bjuggu mun fleiri,
en Franklin, sem var Þingeyingur
að uppruna, fæddist rétt austan við
Lundar. Steep Rock var frekar ein-
angraður staður og það var betra
að búa í Oak Point en síðan fluttum
við til Winnipeg. Það var samt ekki
mikill munur á þessum stöðum því
alls staðar voru Íslendingar. Það er
gott að vera Íslendingur hérna og
svo skrifast ég alltaf á við ættingja
mína á Íslandi.“
Hefur aldrei verðlagt vinnuna
Í áratugi aðstoðaði Dóra konur
sem voru nýbúnar að eiga börn.
„Ég hjálpaði pabba við störfin
heima en síðan fór ég til Steep
Rock eða Bratta kletts til að vinna
í heimilisþjónustu. Þegar læknirinn
hafði sinnt sínu og kvatt tók ég við
og var oft í mánuð á hverjum stað.
Þetta var skemmtileg vinna, en
þegar ekki var vinnu að fá í Steep
Rock fór ég til Winnipeg til að
vinna. En það var nú áður en ég
gifti mig.“
Dóra segir að sér hafi yfirleitt
alltaf liðið vel og snemma hafi hún
náð að leggja fyrir. „Ég hafði alltaf
svolítið í banka, þótt það hafi ekki
verið mikið. Við gerðum mesta
peninga úr því að fella net á haust-
in, en stundum fékk ég ekkert
borgað fyrir að hjálpa konunum
því þær áttu ekki neitt. Það er
sama með ættartölurnar, stundum
fæ ég borgað og stundum ekki, en
ég set aldrei prís á neitt. Þrátt fyr-
ir þetta höfðum við, ég og mað-
urinn minn, alltaf nóg af öllu. Eftir
að ég átti börnin var ég heima með
þeim og svo þurftum við að hjálpa
öldruðum foreldrum Franklins,
sem bjuggu við hliðina á okkur.“
Dóra hefur alla tíð verið heilsu-
hraust. „Ég þurfti reyndar að taka
meðöl þegar ég var ung vegna þess
að blóðið í mér var þunnt, en ég
hef ekki þurft að nota meðöl lengi.
Ég geng mikið á hverjum degi og
fer aldrei í lyftuna hérna heldur
geng upp og niður stigann. Það
besta sem maður getur gert er að
ganga og þegar veðrið er gott
geng ég lengi, lengi.“
Betelstofnunin var stofnuð í
Winnipeg 1915 til að tryggja öldr-
uðum „Íslendingum“ öruggt ævi-
kvöld í vernduðu húsnæði. Betel-
staður, heimili fyrir aldraða, var
formlega opnaður í Winnipeg 1988
og hefur Dóra búið þar síðan.
„Hins vegar hef ég unnið við það
að gera ættartölur lengur eða í
meira en 20 ár,“ segir hún. „Ég
byrjaði á þessu fyrir pabba, setti
allt frændfólkið á Íslandi á spjald,
og í kjölfarið fóru aðrir að biðja
um það sama. Ég hef því haft nóg
að gera við að skrifa niður ætt-
artölur.“
Tölva á dagskrá
Víða má sjá rokka á íslenskum
heimilum vestra og þeir eru tveir
hjá Dóru, annar frá Íslandi og hinn
búinn til í Winnipeg. Fyrir skömmu
gekkst Íslendingafélagið Framfari
í Winnipeg fyrir sýnikennslu í
notkun rokka á Betilstöðum og
sýndu Dóra og Gunnþóra Gísla-
dóttir réttu handtökin auk þess
sem Brian Guðmundson, forseti
Framfara, greindi frá muninum á
íslenskum og kanadískum rokkum
og sagði frá rokki Pálínu Stef-
ánsdóttur, langömmu sinnar, en
rokkurinn var fluttur frá Íslandi
1888. „Ég spinn og prjóna en ekki
eins mikið núna og áður því ég hef
svo mikið að gera í ættartölunum,“
segir Dóra. „Ég notaði rokkana
mikið þegar ég var ung en núna
hef ég rokkana hérna meira að
gamni mínu. Ég á líka prjónavél og
prjónaði margar stórar peysur áð-
ur, en ég hef ekki brúkað hana
lengi.“
Á einum veggnum er m.a. platti
til minningar um Stephan G.
Stephansson, skáld. „Ég hef lesið
mikið og stundum bý ég til vers en
ekki á Íslensku,“ segir Dóra og
bætir við að hún hafi gefið mikið af
bókum sínum.
Íbúð Dóru er ekki stór en þar
hefur hún haganlega komið fyrir
mörgum kössum og þegar betur er
að gáð má sjá að þeir geyma ætt-
argögnin hennar og ýmsar ætt-
artölur. „Ég byrja alltaf á því að
gera uppkast og endurrita töl-
urnar svo þær verði fallegri, en
þetta tekur ekki langan tíma. Ég
byrjaði á þessu af einskærum
áhuga og tæknin kom fljótt. Stund-
um hef ég skrifað Nelson Gerrard í
Arborg ef mig hefur vantað eitt-
hvað og hann hefur líka fengið
upplýsingar hjá mér. Ég átti einu
sinni tölvu en ég hafði aldrei tíma
til að læra á hana svo ég gaf hana í
burtu. Hins vegar er ég að hugsa
um að fá mér tölvu því ég held að
ég geti unnið ættartölurnar á
hana.“
Skráir ættartölur
í Vesturheimi
Morgunblaðið/Steinþór Guðbjartsson
Dóra Sigurdson leggur mikla vinnu í ættartölur sínar og þarf stundum mikinn
pappír til að koma öllu heim og saman, en síðan hreinritar hún allt saman.
steg@mbl.is
Ættfræðiáhugi virð-
ist vera mörgum
Íslendingum í blóð
borinn og einnig
Kanadamönnum af
íslenskum ættum.
Vestur í Winnipeg
hitti Steinþór Guð-
bjartsson Halldóru
Sigurdson, sem
dundar sér við það á
efri árum að skrá
ættartölur manna af
íslenskum uppruna.
„SÝNINGIN hefur fengið mjög
góðar viðtökur,“ segir Anna Þóra
Karlsdóttir um nútímatextílsýn-
ingu hennar, Guðrúnar Gunn-
arsdóttur og Hildar Bjarnadótt-
ur, sem var opnuð í Vancouver í
Kanada 21. febrúar og stendur til
23. mars.
Borgarstjórinn í Norður-
Vancouver opnaði sýninguna að
viðstöddu fjölmenni, en verkin
eru mismunandi. Anna Þóra var
fyrir vestan fyrir tveimur árum
og fékk hugmynd að verkum sín-
um þegar hún flaug yfir Kanada.
„Ég vinn út frá því að búa til
teppi yfir rudda skóga,“ segir
hún, en hún á sex slík teppi á
sýningunni og voru þau á sýn-
ingu hennar í Ásmundarsal í
haust.
Guðrún vinnur með þræði, ann-
ars vegar úr vír og hins vegar úr
pappír. „Ég fæst við náttúruna,
náttúruteikningar, teikna þrí-
víddarteikningar á vegg,“ segir
hún.
Hildur er með blöndu af verk-
um og vinnur meðal annars með
ryk, en hún býr í Bandaríkjunum.
Greint var frá sýningunni á
forsíðu blaðsins North Shore
News og ræddi John Goodman,
sem er af íslenskum ættum, við
listamennina. „Það er auðsjáan-
legt að við erum að vinna verk
sem eru ekkert lík verkum sem
verið er að vinna í Kanada og
það er spennandi að upplifa það,“
segir Guðrún og Anna Þóra tekur
í sama streng. Þótt þær séu ís-
lenskar séu verkin í raun mjög al-
þjóðleg. „Það er líka gaman að
sýna í Kanada því fólkið er svo
jákvætt og vill ræða um verkin.“
Þetta er fyrsta sýning þeirra í
Kanada en þær hafa annars sýnt
víða og mest á Norðurlöndunum
fyrir utan Ísland.
North Shore News/Julie Iverson
Guðrún Gunnarsdóttir, Hildur Bjarnadóttir og Anna Þóra Karlsdóttir setja
upp sýninguna í Vancouver.
Spenn-
andi
upplifun
Íslenskar listakonur með sýningu í Vancouver
ÞORRABLÓT eru í hávegum höfð í
Vesturheimi, en þau eru þau fastur
liður hjá mörgum Íslendingafélög-
unum og eru jafnan vel sótt.
Að undanförnu hafa til dæmis ver-
ið fjölmenn þorrablót í Vancouver,
Edmonton og Winnipeg í Kanada og
Chicago, Seattle og Utah í Banda-
ríkjunum svo dæmi séu tekin.
Íslendingafélagið í Utah hélt sitt
árlega þorrablót síðustu helgina í
febrúar og segir David A. Ashby að
það hafi heppnast vel sem fyrr. Emil
Emilsson, Devon Koyle og Robert
Johnson sáu um heitu réttina fyrir
um 150 gesti en auk þess var þorra-
matur frá Íslandi á borðum. „Hins
vegar var ekki boðið upp á brenni-
vín, því flestir félagsmenn eru í
Kirkju Jesú Krists hinna síðari daga
heilögu og drekka ekki áfengi,“ segir
David.
Á þorrablótinu greindi Richard
Johnson, forseti Íslendingafélags-
ins, frá því að Sherman Bearnson og
Betty Robinson yrðu heiðursfélagar
félagsins í ár. Fjölskylda Shermans
gaf landið þar sem íslenska minn-
ismerkið er í Spanish Fork og Betty
gerði m.a. íslensku þjóðbúningana
sem voru sýndir á Vetrarólymp-
íuleikunum í Salt Lake City í fyrra.
Ljósmynd/David A. Ashby
Sherman og Beverly Bearnson á þorrablótinu í Utah.
Fjölmenni á þorra-
blótum vestanhafs