Morgunblaðið - 29.01.2004, Side 33

Morgunblaðið - 29.01.2004, Side 33
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 29. JANÚAR 2004 33 E inn af stærstu próf- steinunum á stækkað Evrópusamband næstu árin og áratug- ina felst í því hvernig til tekst í málefnum innflytjenda. Standist Evrópulöndin þetta erfiða próf munu innflytjendurnir auðga þau og efla. Takist löndunum illa upp gæti afleiðingin verið versn- andi lífskjör og félagsleg sundrung. Enginn vafi getur leikið á því að Evrópulöndin þarfnast innflytj- enda. Evrópubúar lifa lengur og eignast færri börn. Án innflutnings fólks fækkar íbúum aðildarland- anna, sem senn verða orðin 25, úr u.þ.b. 450 milljónum í tæpar 400 milljónir árið 2050. Evrópusambandið er ekki eitt á báti í þessum efnum. Japan, Rússland og Suður- Kórea, meðal ann- arra, virðast eiga svipaða framtíð fyrir höndum – horfur eru á að skortur verði á starfsfólki og þjón- usta ekki innt af hendi, um leið og efnahagurinn dregst saman og þjóðfélögin staðna. Innflutningur fólks einn og sér leysir ekki þessi vandamál, en er ómissandi þáttur í lausninni. Við getum verið viss um að fólk frá öðrum álfum verður áfram fúst til að flytjast til Evrópu og búa þar. Í þessum heimi ójafnaðar fær gíf- urlegur fjöldi Asíu- og Afríkubúa ekki þau tækifæri til sjálfsbetrunar sem flestir Evrópubúar taka sem sjálfsögðum hlut. Það er því engin furða að margir þeirra skuli líta á Evrópu sem álfu tækifæranna og þrá að hefja þar nýtt líf – rétt eins og tækifæri Vesturheims löðuðu eitt sinn að sér tugi milljóna fá- tækra en framtakssamra Evr- ópubúa. Öll lönd hafa rétt til að ákveða hvort hleypa eigi inn fólki sem flyst sjálfviljugt frá föðurlandi sínu (and- stætt raunverulegu flóttafólki sem hefur rétt til verndar samkvæmt þjóðarétti). Það væri hins vegar óviturlegt af Evrópubúum að loka dyrunum. Slíkt myndi ekki aðeins valda þeim efnahagslegum og sam- félagslegum skaða þegar til lengd- ar lætur. Það yrði einnig til þess að sífellt fleiri myndu reyna að komast inn um bakdyrnar – með því að óska eftir hæli sem pólitískir flótta- menn (og sliga þannig fyr- irkomulagið sem komið var á til að vernda fólk sem flýr land af ótta við ofsóknir), eða leita eftir aðstoð smyglara og hætta þar með oft lífi sínu og heilsu í bátum, flutn- ingabílum, lestum og flugvélum í örvæntingarfullum laumuferðum. Ólöglegur innflutningur fólks er raunverulegt vandamál og ríki þurfa að taka höndum saman til að stöðva hann – einkum með því að skera upp herör gegn smygli á fólki og mansali skipulagðra glæpa- samtaka sem notfæra sér ber- skjaldað fólk og grafa undan lögum og reglu. Baráttan gegn ólöglegum innflutningi fólks ætti á hinn bóg- inn að vera liður í miklu víðtækari stefnu. Löndin ættu að sjá til þess að til sé raunverulegur farvegur fyrir löglegan innflutning fólks, leitast við að nýta til fulls ávinning- inn sem af honum hlýst og vernda jafnframt helg mannréttindi inn- flytjenda. Fátæk ríki geta einnig haft hag af búferlaflutningunum. Brottflutt fólk sendi að minnsta kosti 88 millj- arða dollara [um 6.000 milljarða króna] til þróunarlanda árið 2002 – 54% meira en löndin fengu í þróun- araðstoð, en hún nam 57 millj- örðum dollara [3.900 milljörðum króna]. Búferlaflutningarnir eru þess vegna málefni sem varðar hags- muni allra ríkja og krefst aukinnar alþjóðlegrar samvinnu. Nýstofnuð heimsnefnd um alþjóðlega búferla- flutninga, undir for- ystu tveggja val- inkunnra formanna frá Svíþjóð og Suður- Afríku, getur stuðlað að alþjóðlegum reglum og betri stefnu til að hafa stjórn á bú- ferlaflutningunum með hagsmuni allra að leiðarljósi. Ég er full- viss um að nefndin mun leggja góðar hugmyndir af mörk- um og vona að þær njóti stuðnings ríkja sem „senda“ fólkið og einnig þeirra sem taka á móti því. Það að stjórna búferlaflutning- unum snýst ekki aðeins um að opna dyr og hefja alþjóðlegt samstarf. Hvert ríki þarf einnig að gera meira til að auðvelda innflytjend- unum að samlagast nýj- um aðstæðum. Innflytj- endurnir þurfa að aðlagast nýju samfélagi og það þarf einnig að að- lagast þeim. Aðeins með hugmyndaríkum aðferð- um við að auðvelda sam- lögunina geta ríkin tryggt að innflytjend- urnir auðgi samfélagið meira en þeir raska því. Þótt sérhvert ríki nálgist þetta málefni í samræmi við eðli sitt og menningu ætti enginn að missa sjónar á framlagi milljóna innflytj- enda sem hafa þegar lagt geysimik- ið af mörkum til nútímasamfélaga Evrópu. Margir þeirra eru í far- arbroddi í stjórnmálum, heimi vís- inda og fræða, íþróttum og listum. Aðrir eru lítt þekktir en gegna samt jafnmikilvægu hlutverki. Án þeirra væru mörg heilbrigðiskerfi án nægs starfsfólks, margir for- eldrar án heimilishjálparinnar sem þeir þurfa til að stunda atvinnu sína og ekla væri á fólki í störf sem tryggja þjónustu og gefa af sér tekjur. Innflytjendur eru hluti af lausninni, ekki hluti af vanda- málinu. Allir sem bera framtíð Evrópu og mannlega reisn fyrir brjósti ættu að snúast gegn þeirri tilhneigingu að gera innflytjendur að blóra- bögglum í umræðunni um félagsleg vandamál. Yfirgnæfandi meirihluti innflytjenda er vinnusamur, hug- rakkur og staðfastur. Innflytjend- urnir vilja ekki hafa það náðugt og lifa á félagslegum bótum. Þeir vilja sanngjarnt tækifæri fyrir sig og fjölskyldur sínar. Þeir eru ekki glæpamenn eða hryðjuverkamenn. Þeir eru löghlýðnir. Þeir vilja ekki búa afsíðis. Þeir vilja samlagast. Nú á 21. öldinni þarfnast þetta fólk Evrópu. En álfan þarfnast einnig innflytjenda. Lokuð Evrópa væri ranglátari, fátækari, veikari, eldri Evrópa. Opin Evrópa verður sanngjarnari, auðugri, öflugri, yngri Evrópa – að því tilskildu að álfan hafi góða stjórn á innflutningi fólks. ESB þarfnast stefnu í málefn- um innflytjenda Höfundur er framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna. Greinin er byggð á ræðu sem Kofi Annan flytur á Evrópuþinginu í dag. Eftir Kofi Annan Kofi Annan ’ Lokuð Evrópa væri rang-látari, fátækari, veikari, eldri Evrópa. Opin Evrópa verður sanngjarnari, auðugri, öfl- ugri, yngri Evrópa – að því til- skildu að álfan hafi góða stjórn á innflutningi fólks. ‘ em flesta pbygging- rður að í sam- þjóðasam- imamenn. er mikil- órnmálum í augu við r og taki ar. Og sú nnin upp a Alþingi. utanríkis- hann loks að viður- umflýjan- ispekt ís- nar við ina í Írak mistök?“ inn ði í upp- ljóst fyrir legið að á sínum vissulega llt atferli seins var g svæðis- ka. Ítrek- áðs Sam- virtar að m.a. að SÞ hefðu fisbundin u verið Husseins ilt að ger- eyðingarvopn voru til í lok Persa- flóastríðsins. Það hefur verið marg- staðfest og það liggur fyrir. Það liggur hins vegar ekki fyrir hvað varð um þessi vopn. Það er enn ekki upplýst. En það er óumdeilt að heimsfriðnum stóð ógn af þessari stjórn.“ Ráðherra sagði að því hefði verið haldið fram að bresk og bandarísk stjórnvöld hefðu beitt blekkingum til að styðja tilvist ger- eyðingarvopna í Írak. „Það hefur verið staðfest með svokallaðri Hutt- on-skýrslu að svo var ekki; að breska ríkisstjórnin var í góðri trú, það lágu fyrir upplýsingar um það frá bresku leyniþjónustunni, það er hins vegar margt sem bendir til þess að hættan hafi verið ýkt.“ Horft til framtíðar Ráðherra kvaðst sammála Guð- mundi Árna um það að nú ætti að horfa til framtíðar. „Við skulum horfa fram á veginn. Við skulum horfa til enduruppbyggingar í Írak og við skulum horfa til framtíðar þess fólks sem þar býr,“ sagði hann, en þá kallaði Steingrímur J. Sigfús- son, formaður Vinstri hreyfingar- innar – græns framboðs, utan úr þingsal: „[…] Þess fólks sem enn er á lífi.“ Steingrímur kom í pontu á eftir ráðherra og sagði m.a. að blekking- um hefði verið beitt til að láta um- heiminn halda að honum stæði ógn af stjórn Husseins. „Það finnast engin gereyðingarvopn í Írak þrátt fyrir linnulausa leit með ærnum til- kostnaði í níu mánuði,“ sagði hann. „Það væri langskásti kosturinn fyr- ir formenn stjórnarflokkanna á Ís- landi að viðurkenna mistökin og biðja þing og þjóð afsökunar í leið- inni og taka Ísland út af lista þeirra ríkja sem studdu þessar aðgerðir.“ Fjöldi þingmanna tók til máls í umræðunum. Sigurjón Þórðarson, þingmaður Frjálslynda flokksins, sagði m.a. að það væri löngu tíma- bært að utanríkisráðherra hætti að réttlæta árásina á Írak nú þegar á daginn hefði komið að engin efna- vopn væru í Írak. „Það er orðið löngu tímabært að þessir háu herr- ar hætti að reyna að réttlæta árás- ina og komi síðan fram og biðji þjóðina afsökunar […],“ sagði hann. Þá sagði Guðlaugur Þór Þórðarson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, m.a. að staðreyndir málsins væru þær að Saddam Hussein hefði brot- ið þá skilmála sem hann hefði und- irgengist eftir fyrra Persaflóastríð- ið. Hann hefði ítrekað brotið samþykktir SÞ og kúgað og myrt hina írösku þjóð. Í stríðinu hefði Hussein hins vegar verið velt úr sessi og nú væri verið að vinna að lýðræðislegum kosningum í land- inu. utandagskrárumræðu á Alþingi um innrásina í Írak n Morgunblaðið/Árni Sæberg Rætt var um Íraksmálið utan dagskrár á Alþingi í gær. að búið er greitt var greiða enn na heldur um er fólk háar upp- inninginn. ta upplýs- sín eða varast að r. u talið ar á ári fang pen- sé gríðar- ssa snerti . VÍ hefur rirtæki og gegn pen- þrúðar að 500 millj- ri hverju í rar 21-35 kra króna. nn áætlar ættis sé í ri þjóðar- með að- heimta að sem sam- íslenskra mtali við verið lög 993. Þeim g ákvæði eigi að ná til allra þeirra sem gætu tengst pen- ingaþvætti eða orðið óafvitandi þátt- takendur í því. Bankaleynd víkur fyrir tilkynningarskyldu Skv. lögunum ber öllum sem falla undir lögin að athuga gaumgæfilega öll viðskipti sem grunur leikur á að rekja megi til peningaþvættis. Í Skoðun kemur fram að mikilvægt sé að fyrirtæki tryggi eigið innra eft- irlit. Sigþrúður telur alveg ljóst að starfsmenn banka verði að taka til- kynningarskyldu um peningaþvætti fram yfir trúnaðarskyldu við við- skiptavini. Bendir hún á að ekki þarf dómsúrskurð þegar um rannsókn á peningaþvættismálum er að ræða og hefur það þá þýðingu að bankaleynd, sem ávallt hefur verið einn af horn- steinum bankastarfsemi, víkur gagnvart viðskiptavinum. „Að berj- ast gegn peningaþvætti er ekki að- eins skylda þeirra sem falla undir lögin um aðgerðir gegn peninga- þvætti, heldur er það siðferðileg skylda allra sem verða varir við eitt- hvað grunsamlegt. Oft eru einstak- lingar óafvitandi þátttakendur í pen- ingaþvætti. Lögin gegn peningaþvætti gera ekki aðeins refsiverða þá háttsemi að njóta ávinnings af broti sem annar hefur framið, heldur einnig þá háttsemi að aðstoða mann við að koma undan ávinningi, án tillits til þess hvort maður nýtur sjálfur hagnaðar af slíkri aðstoð eða ekki,“ segir Sig- þrúður í grein sinni. Umfangið óþekkt á Íslandi Hún segir mikilvægt að það séu ekki eingöngu fjármálastofnanir sem fylgjast þurfa grannt með þess- um málum heldur þurfi í raun allt at- vinnulífið að vera á varðbergi. Ekki liggja fyrir upplýsingar um hvert er umfang peningaþvættis er hér á landi en talið er að staða þessara mála hér sé ekki frábrugðin ástand- inu í öðrum löndum sem búa við svip- að hagkerfi og löggjöf og á Íslandi. ívaxandi umfangi peningaþvættis í nýrri rannsókn r 1 Morgunblaðið/Ásdís Fjölgað hefur tilkynningum um peningaþvætti hérlendis og endar um helmingur málanna sem sakamál. JÓN H. B. Snorrason, saksóknari og yfirmaður efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra, segir aukna fræðslu embættisins meðal starfs- manna fjármálastofnana hafa skil- að verulegum árangri og eiga stór- an þátt í fjölgun tilkynninga um grunsamlegt athæfi á allra síðustu árum. Ábendingarnar hafi gríð- arlega þýðingu við uppljóstrun margra sakamála, og stundum tak- ist að afstýra stórfelldum fjár- svikum. Jón segir meira en helming tilkynninga um peningaþvætti enda sem sakamál. Hann segir fræðslufundi hafa farið fram víða um land og þeir hafi skilað sér í meiri árvekni og aukinni þekkingu bankastarfsmanna. Að sögn Jóns hefur hlutfallslega náðst betri árangur í svona málum hér á landi en t.d. á hinum Norðurlönd- unum, miðað við fjölda þeirra mála sem enda sem sakamál fyrir dóm- stólum. Bæði séu tilkynningarnar hlutfallslega fleiri og einnig dómar þar sem fólk er dæmt fyrir und- anskot fjármuna og eigna í auðg- unarbrotum. Jón segir að það sé hlutverk efna- hagsbrotadeildar að taka á móti ábendingum frá fjármálastofn- unum ef upp koma grunsamlegar peningafærslur eða viðskipti. Farið sé með þær ábendingar sem trún- aðarmál og ekki sé litið á þær sem formlegar tilkynningar um saka- mál. Jón segir að við skoðun sumra mála reynist þau eiga sér eðlilegar skýringar og tengist ekki afbrotum. Hins vegar leiði ábendingar oft til frekari rannsókna og meira en helmingur tilkynntra mála um pen- ingaþvætti endi sem einhvers konar sakamál, annað hvort sem kveikja að nýju máli eða viðbótarupplýs- ingar í málum sem þegar séu til rannsóknar, t.d. fíkniefna-, fjár- svika- eða gjaldþrotamál, bæði hér á landi og erlendis. Jón segir svip- aða þróun hafa átt sér stað í ná- grannalöndunum, þar hafi pen- ingaþvætti orðið æ algengara á undanförnum árum. Segir aukna fræðslu eiga þátt í fjölgun tilkynninga

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.