Náttúrufræðingurinn

Ukioqatigiit

Náttúrufræðingurinn - 1993, Qupperneq 130

Náttúrufræðingurinn - 1993, Qupperneq 130
Erling Ólafsson Athyglisverð skordýr: Álmtifa Hinni fjölskrúðugi ættbálkur skor- títna (Hemiptera) deilist í tvo undir- ættbálka, títur (Heteroptera) og jurta- sugur (Homoptera). Jurtasugur nærast á safa úr plöntufrumum, eins og nafnið gefur til kynna. Það gera einnig flestar títur en á meðal þeirra eru einnig rándýr og blóðsugur. Til jurta- suga teljast m.a. blaðlýs (Aphidoidea) og skjaldlýs (Coccoidea), sem geta verið hin mesta meinsemd á gróðri. Tifur eru einnig jurtasugur, en svo nefnist tegundahópurinn Auchenor- rhyncha, sem er ekki jafnkunnur alþýðu og blaðlýs og skjaldlýs. Hér á landi hafa aðeins fundist sex tegundir af tifum en sumar þeirra eru geysialgengar og síðla sumars iðar allt graslendi af þessum litlu og kviku skordýrum, sem stökkva líkt og flær eða örsmáar engisprettur. Ein þessara tegunda er að öllum lík- indum nýlegur landnemi. Það er álm- tifan Ribautiana ulmi (Linnaeus). Ég varð hennar fyrst var 24. ágúst 1977 er ég ók bíl mínum á Reykjanesbraut. Örsmátt og framandlegt smádýr birtist fyrir framan mig á rúðunni innan- verðri. Við fyrstu sýn var dýrið svo ókunnuglegt að ég nam staðar í skyndi og gómaði farþegann, sem að öllum líkindum hafði laumast inn í bílinn í Reykjavík. Síðar kom í ljós að um var að ræða tegund sem hafði ekki áður fundist hér á landi. Tæpum mánuði síðar (17. september) safnaði ég svo annarri álmtifu í garði í Norðurmýri í Reykjavík, þar sem hún var á flögri við álmtré. Að auki sáust margar aðrar í garðinum. Síðan fylgdist ég ekki sér- staklega með tegundinni en rakst þó á hana á ný 21.8.1992 í garði breska sendiráðsins við Laufásveg. Þá fann ég hana enn í Norðurmýri 21.10.1993 (sjá mynd). Ég er því ekki í nokkrum vafa um að tegundin er komin til ís- lands til að vera. Almtifa líkist engri annarri íslenskri tegund. Hún er minnst tifanna, bolur- inn innan við 3 mm á lengd en heildarlengd aftur á vængodda er allt að 4 mm. Höfuð, frambolur og fætur eru gulir, afturbolur að mestu dökkur, framvængir gulgrænir með dökkum flekkjum til endanna en afturvængir mjólkurhvítir. Ólíkt hinum tifunum sem lifa á jörðu niðri heldur álmtifa sig í trjám. Hún lifír á álmi Ulmus glabra og má sjá dýrin á flögri í laufþykkninu, enda er álmtifa mun betur fleyg en jarðbundnu tegundirnar, sem sumar eru ófleygar með öllu. í Svíþjóð eru tvær kynslóðir á ári en ég tel líklegt að hér á landi sé aðeins um eina kynslóð að ræða. Ein- tökin sem ég hef tiltæk eru öll full- orðin dýr, safnað síðsumars, 21. ágúst til 21. október. Gera má ráð fyrir að kvendýrin verpi eggjum á þessu tíma- bili í börkinn á ungum greinum og þau klekist er trén laufgast að liðnum vetri. Álmtifa er útbreidd um Evrópu norður til Skandinavíu og hefur borist til N-Ameríku. Álmtifa er gott dæmi um skordýr sem borist hefur til landsins í seinni tíð og náð hér fótfestu. Hún byggir þó afkomu sína eingöngu á innfluttri trjátegund, álmi. Náttúrufræðingurinn 63 (3-4), bls. 252, 1993. 252
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.