Birtingur - 01.01.1966, Síða 26

farsæla fólk gat hdzt af sér. Og þá ríkti kyrrð
og öryggi óumbreytanleikans sem þesskonar
fólk fékk að halda fram að fyrri heimsstyrjöld,
fólk sem undi við arfteknar hugmyndir hinna
góðu vindla sunnudaganna og kírsuberja-
líkjör á tyllidögum, lítinn garð, bjórkollu á
krá sinni og hlaut upplyftingu á skrítludálk-
um blaðanna, bjó í virki stéttar sinnar án
þess að skeyta um þótt skorti brauð við ann-
að borð en manns eigið og þeirra sem manni
voru næstir.
Brecht segir í ljóði síðar sem lauslega mætti
þýða á þessa leið:
Ég ólst upp sonur
efnafólks. Foreldrar mínir
settu á mig kraga
og vöndu mig við að manni sé þjónað
og fræddu mig í listinni að skipa fyrir. En
þegar ég varð fullorðinn og fór að líta
kringum mig
féll mér ekki við stéttarbræður mína
né við að skipa fyrir og ekki heldur
að láta þjóna mér
og ég yfirgaf stétt mína og lagði lag mitt við
hinar lægri stéttir.
Faðir Brechts var ötull pappírsverksmiðju-
forstjóri og uppeldi sveinsins átti að vera
samkvæmt hinum gullnu töflum borgaralegr-
ar farsældar. En hann lét ekki að stjórn og
reyndist baldinn í skóla og skelfdi kennar-
ana llieð frísklegri og vægðarlausri gagnrýní
á þær viðteknu hugmyndir sem kennararnir
höfðu kaup fyrir að troða upp á ungviðið.
Eitt sinn lá við að liann yrði rekinn úr skóla
fyrir að svívirða það sem var kallað heilagt.
Það var á fyrsta ári heimssyrjaldarinnar fyrri
þegar gunnreif þjóð ætlaði að vaða yfir all-
an heiminn og gera önnur lönd að nýlendum
keisarans og des vaterlandes. Þá var ungling-
um ætlað að öðlast hlutdeild í hrifningunni og
búa sig undir verklegar framkvæmdir á víg-
völlunum með því að skrifa ritgerð um efnið:
Ó hve ljúft og sælt að deyja fyrir föðurland-
ið. Brecht skrifaði á þessa leið: Sú yfirlýsing
að það sé ljúft og sælt að deyja fyrir föður-
landið, hún verður nú aðeins metin sem
áróður í ákveðnu augnamiði. Alltaf er þung-
bært að skiljast við lífið, hvort sem er í rúmi
sínu cða á vígvelli, þyngst verður það þó
ungum mönnum í blóma lífsins. Það eru að-
eins holhöfðar sem ganga svo langt að tala
um að vippa sér léttilega gegnum hinar
dimmu dyr, og það gera þeir Iíka aðeins, þeg-
ar þeir halda að þeir séu sjálfir víðsfjarri sinni
hinztu stund.
Þetta olli ógurlegu uppnámi þegar manngild-
ið var metið eftir því hversu fúsir menn væru
til að vippa sér inn í hina sameiginlegu brjál-
semi og taka á sig hlutverk skotmarksins í
24
BIRTINGUR