Birtingur - 01.01.1966, Síða 71

hvernig leikarinn umgengst fólk í einkalífi
sínu og Iivernig hann verkar á það („réttan",
,,persónan“); hann þarf að komast að raun
Um þær tilhneigingar, sem leikarinn vill
dylja; bældar hvatir, lífsferil hans og reynslu,
hverju hann vill leyna a£ því, sem komið hef-
ur fyrir hann á lífsleiðinni og jafnframt,
hverju hann vill halda á lofti, hugmyndaflug
leikarans og viðbrögð við orðum, tónum og
myndum; hver andleg geta hans er, og hvað
hann skortir andlega og líkamlega.
Dæmi: leikkona dylur barnaskap sinn með al-
vörusvip, sem vitnar um ábyrgðartilfinningu
þroskaðrar konu. Leikstjórinn hvetur hana til
að gera eitthvað barnalegt meðan æfing fer
fram. Hann notar rúm við tilraunina: hún
fer í rúmið, skríður undir það, vefur að sér
sænginni, leikur sér að koddanum o. s. frv.
meðan hún segir fram textann.
Leikari sem hefur fleiri en eitt hlutverk, á
ekki að leyna því fyrir áhorfendum, hvernig
hann breytist úr einni persónu í aðra; breyt-
íngin á að verða að þeim ásjáandi. Þetta
gerir erfitt um vik að búa til persónuleg auð-
kenni með hjálp hluta úr búningsherberginu
(farði, hárkollur, gervinef, herðapúðar og
magapúðar). Hér verður fyrst og fremst að
notast við það, sem leikarinn hefur af sjálf-
um sér, til dæmis að búa til grímu með því
að skegla sig, sýna innrætið með breyttu lík-
amlegu ásigkomulagi og hreyfingum, byggja
samskeytta mynd. Dæmi: leikkona sem rit-
ari, ritvél og sími. Höndin leikur heyrnar-
tólið, fæturnir takkana á vélinni, maginn er
skífan á símanum, en aðrir líkamshlutar gera
sér far um að vekja athygli forstjórans.
„Aðskotaleikarinn". Með {jví er átt við
að leikarinn geti komið fram í gerfi hinna
aðskiljanlegustu hluta. Hann getur til dæm-
is verið blóm, köttur eða ský, dauður hlutur,
einhver lifandi vera. Leikurinn getur verið
samskeyttur eins og vikið er að hér að fram-
an, en með því er átt við hvers konar til-
brigði með sjálfstæðar einingar, sem leikarinn
fellir saman og birtir sem heild.
Leikarinn á að notfæra sér „annmarka“ sína
til að komast yfir venjubundnar og líkamleg-
ar takmarkanir, hvort heldur þessir „ann-
markar“ hans eru líkamlegir eða andlegir.
Leikarinn á ekki að einbeita sér að því, sem
honum veitist auðvelt, heldur hinu, sem hann
á erfiðast með. Það þykir til dæmis nokkurn
veginn sjálfsagt, að ung og falleg leikkona
veljist í hlutverk Júlíu, en maður sem er smá-
vaxinn, ljótur eða lýttur er fundinn til að
leika Quasimodo. Leikari sem er óháður út-
liti sínu, getur hins vegar leikið hvaða hlut-
verk, sem vera skal, ef hann notfærir sér
annmarka sína þannig, að þeir skipti
verulegu máli í hlutverkinu.
birtingur
69