Vera - 01.02.2002, Blaðsíða 51

Vera - 01.02.2002, Blaðsíða 51
voru börn oft nefnd nöfnum dáinna systkina sinna, eða fengu jafnvel sama nafn og eldra systkini sem enn var á lífi, þar sem nauðsynlegt virtist vera að sum nöfn héldust í ætt- inni og skipti þá litlu máli með hvaða hætti. Þar sem börn voru svona ómerkileg fyrirbæri var iðulega komið alveg sér- lega illa fram við þau og þeim var misþyrmt fyrir litlar sakir. Með iðnbyltingunni komst sá háttur á að nota litlu ódýru starfskraftana í verksmiðjunum og þurfti víst lítið að hafa áhyggjur af uppreisnaranda eða kröfum um launahækkanir. An þess að ég ætli að velta mér frekar uppúr ömurlegum að- búnaði barna, þá finnst mér ástæða til þess að koma þessu að til þess að skýra betur afhverju Jane Austen skrifaði lítið um börn og móðurhlutverkið og ekki neitt um konur sem langaði til að sinna því. Það hlýtur jú að skipta máli hvaða stöðu börn hafa í samfélaginu á hverjum tíma, og Austen var áberandi mikið meðvituð um statusa í samfélaginu. Þannig að meiningin er sú að sýna fram á samhengi þarna á milli. Kaflaskipti Til þess að skilja hvers vegna móðurhlutverkið er svona lítils metið í bókum Jane Austen, verður að gera sér grein fyrir því að móðurhlutverkið eins og vestrænar þjóðir skilgreina það í samtíma okkar, er nýtt fyrirbæri. Konur hafa ekki alla tíð verið einangraðar inni á heimilum uppteknar af því að ala upp nýta þjóðfélagsþegna, þótt sú mynd sé mjög sterk í huga okkar. Á tuttugustu öldinni breyttist uppeldishlutverkið gríöarlega, og það oftar en einu sinni; á þriðja og fjórða ára- tugnum var álitið að móðurhlutverkið þyrfti að læra, en á fimmta áratugnum var litið svo á að heilbrigð skynsemi og innsæi ætti að ráða ferðinni. Fyrir kreppukynslóðina voru eftirstríðsárin draumur i dós; loksins efnahagsleg velmegun, og eftir að feður og synir höfðu verið á vígvellinum og mæð- ur og dætur í verksmiðjunum var bammörg fjölskylda undir einu þaki traust og kósí. Enda var fæðingartíðnin í Banda- ríkjunum á tímabili sú sama og á Indlandi. Það varð að fylla i skörð fallinna hermanna. Fimmti áratugurinn er sá sem er svo yfirgnæfandi sterkur í huga okkar að hann yfirgnæfir alla forsögu málsins, það er m.a. vegna áhrifa sjónvarps og bíómynda sem voru orðnir sterkustu miðlarnir. Við þetta tímabil er miðað þegar við tölum um „hefðbundnar fjöl- skyldur" og „húsmóðurhlutverkið". Það er þá, á fimmta ára- tug síðustu aldar sem sú skoðun komst á að barnauppeldi, matseld og annað heimilishald væri álitið kvenlegt, gott ef ekki partur af persónuleika kvenna. Við erum enn að sjá bíó- myndir frá þessu tímabili og áttum okkur ekki á að það er ekki bara vegna þess að sjónvarpið var ekki komið fyrr sem við sjáum ekki hvernig hlutunum var háttað fyrir daga þess. Það hentar einfaldlega mjög vel að láta okkur halda að móð- urhlurverkið hafi verið í föstum skorðum í aldanna rás. Staögenglar móöurinnar Þótt aðrar konur en þær sem tilheyrðu verkalýðsstétt væru lokaðar inni á heimilunum, var ekki þar með sagt að þær, sem líffræðilegar mæður, væru að ala upp og næra börn sín. Það er seinni tíma uppfinning að snýtingar og skeiningar séu göfgandi, fínar frúr fyrri tíma komu ekki nálægt slíku. Marg- ar mið- og hástéttar fjölskyldur notuðu barnfóstrur sem sáu um börnin frá fæðingu og þar til þau voru send á heimavist- arskóla. Heimilinu var ekki einu sinni stjórnað af húsmóður- inni, það var í höndum starfsfólksins: Brytans, ráðskonunn- ar, yfirkokksins og barnfóstrunnar. Þetta má berlega sjá hjá Lafði Bertram, sögupersónu í Mansfield Park. Þótt hennar börn séu að mestu leyti uppkomin þá litur hún greinilega ekki svo á að þau séu neitt sérstaklega á hennar ábyrgð og hefur lítinn sem engan áhuga á því sem þau taka sér fyrir hendur eða eru að stússa: „Lafði Bertram sýndi menntun dætra sinna enga athygli ... Hefði hana langað til að gera eitthvað fyrir stúlkurnar sín- ar hefði henni sennilega þótt það óþarfi, því þær voru i um- sjá fóstru, með góða kennara, og gætu ekki þurft meira." Um aldaraðir hafði hin líffræðilega móðir haft stað- gengla; brjóstamæður og barnfóstrur, og sem nærri má geta tengdust börnin þessum konum sterkum böndum. Sé þetta haft í huga er stórlega hægt að draga í efa „hin sterku nátt- úrulegu tengsl móður og barns". Hin eigingjarna móöir Sálfræðingurinn Shari L. Thurer bendir á að persónur í bók- um Jane Austen hafi hreint ekki í hyggju að gerast mæður, og nefnir hún reyndar söguhetjur fleiri skáldkvenna (Bronté' systra, Eliot) til að árétta það að móðurhlutverkið þótti alls ekki eftirsóknarvert á þeim tima. Og í skáldsögunum er það jafnvel gert hlægilegt og til vandræða: „Þegar mæður eru kallaðar til leiks, eins og Frú Bennet í Hroka og hleypidóm- um, verður návist hennar til meiri vandræða en fjarvist hennar." Þannig er Mary Musgrove í Persuasion allt að því 51
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.