Helgafell - 01.12.1955, Síða 58

Helgafell - 01.12.1955, Síða 58
56 HELGAFELL Eg veit það ekki. En ég hygg, að það sé alþjóðlegt fyrirbæri, sem hófst með heimsstyrjöldinni fyrri, að hugblær fólksins hefur þokazt æ lengra og lengra niður á fremur áskáldlegt flatlendi. Ekki kemur mér samt til hugar, að þessi niðurför sé sprottin af ellihrörnun í mannkvninu. Mannkynið hefur ekki einu sinni náð afdjöflunaraldrinum enn- þá. En öll menning er á hreyfingu, hvorki í láréttri né lóðréttri línu, heldur í öldum og öldudölum, eins og lífið, sem skapar hana, og þetta, sem hófst með heimsstyrjöldinni fyrri, er aðeins útsog ákveðins menningartímabils, og samtímis má sjá byrjun að risi nýrrar menningaröldu. Hreyfiöfl þessa útsogs er hin geysihraða framvinda tækninnar, yfirráð gír- ugra og andlausra auðkýfinga á tæknisköpuninni og áhrif þeirra á þróun þjóð- félagsmálanna og andlegt líf fólksins. Þetta ástand skapar fólk með mikla tæknileikni, en litlar hærri sálargáfur, og það er ekki aðeins í daglega lífinu, sem þess sjást glögg merki, heldur og í bókmenntum og listum þessa tímabils. Þarna held ég, að hundurinn liggi grafinn hjá oss Islendingum, en ekki í stuðl- um og höfuðstöfum. Það er sennilega engin von um að þessu útsogi ljúki fyrr en sú breyting er orðin á þjóðfélagsháttunum, að tæknin er komin undir yfirráð almennings og tekur að skapa honum góða afkomu, lífsöryggi og lausn frá búksorgum, and- legt frelsi og hið heilaga aðgerðarleysi, sem við nutum í svo ríkum mæli, áður en framfarirnar gerðu fólkið að púlsskepnum. Þá koma aftur tímar innsæis- ins og helgistundir hinna miklu inspírasjóna. Þá munu þeir Shakespeare, Heine, Dostojevski og H. C. Andersen snúa á nýjan leik niður til jarðarinnar. Og við munum fá, þrátt fyrir stuðla og höfuðstafi, okkar Jónas Hallgrímsson, Matthías Jochumsson og Einar Benediktsson með svolítið færra af smekkleysum, hortitt- um og eignarföllum með greini. Þá kem ég að því þrætuefni, hvort stuðluð ljóð lærist fremur en óstuðluð. Mér virðist liggja í augum uppi, að stuðluðu ljóðin séu auðlærðari og auð- mundari. Til þess finn ég tvær ástæður. Hin fyrri er sú, að enn sem komið er, leiðist öllum þorra manna óstuðluð ljóð og hefur þess vegna enga löngun til að læra þau, og ég hef grun um, að svo muni lengi verða. I öðru lagi mun það efalaust, að stuðlar, höfuðstafir og hendingar geri mönnum hægra fyrir að nema og muna vísur og Ijóð, því að þar minnir hvert á annað: stuðull á stuðul, stuðlar á höfuðstaf, höfuðstafur á stuðla og hending á hendingu. Þetta er ekki alveg ólíkt því að ferðast eftir vörðum í ókunnu landslagi. Ur ,,andrúmslofti“ eða ,,veröld“ ljóðs, sem maður hefur einhverntma lesið, en ekki lært, fæ ég, því miður, ekki mikið gert fyrir mína sálarparta. Það er mín reynsla, að það andrúmsloft þynnist furðu fljótt, og að sú veröld sé ekki lengi að glata sínum fossum og sínum töðuilm á túnum. Og svipað myndu fleiri segja. Máski hfir eftir svo og svo langan tíma eða svo og svo stutta stund einhver daufur eimur eða afstrakt riss, sem sveimar í kringum mann. Og
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Helgafell

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Helgafell
https://timarit.is/publication/1076

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.