Tímarit Máls og menningar - 01.11.1980, Side 99

Gúanóskáld og önnur skáld
Þau eru ekki góð til fjöldasöngs eins og verkalýðssöngvar þurfa að vera. Þau eru
ort fyrir okkur, þau eru ekki sjálfstjáning fólksins sem stendur i stríðinu ár og
síð. Þess vegna hafa þau ekki heldur sama vakningarmátt.
Gúanóskáldin eru mörg þótt reynt sé að halda því fram að baráttan standi
gegn einum manni. Söngtextarnir eru leið þeirra út úr helvíti og þeir örva ekki
bara þau sjálf til viðnáms og uppreisnar heldur líka þá sem í kringum þau eru.
Manninum er eiginlegt að skapa, og mér er nær að halda að engin sköpun, engin
list geti verið vond nema sú sem lýgur að fólki vísvitandi.
Og svo er annað. Jafnvel sú list sem bókmenntafræðingum finnst góð, hún
verður ekki til úr engu. Olafur Haukur Símonarson hefur skrifað sögu um bæ
einn norðanlands þar sem allir þorpsbúar spiluðu á fiðlu þangað til snillingur
fæddist meðal þeirra. Þá ákváðu þorpsbúar að selja fiðlur sínar til að kosta
snillinginn til náms. Hann komst til mennta og þroska og varð frægasti
fiðluleikari heimsins. En þegar hann kom aftur til heimabæjar sins til að leika
fyrir fólkið sem hafði fært honum svona mikla fórn þá var tónlistin horfin úr
hjörtum þess.
Það hryllilegasta sem getur komið fyrir íslenska tungu er ekki að á hana séu
ort misjöfn kvæði samkvæmt reglum bókmenntastofnunar. Fyrrum voru ort
þúsund danskvæði á íslensku, þar af er kannski eitt óskorað listaverk. Það hafa
verið ortar tíuþúsund rímur á íslensku til þess að nokkrar gætu orðið til sem
bæru af. Það hafa verið ortir hundraðþúsund sálmar á íslensku, af þeim eru
fimmtíu sem lifa meðan tungan er töluð.
Nei, það hryllilegasta sem komið getur fyrir íslenska tungu er ekki að á hana
sé ýmislegt ort heldur hitt að fólk hœtti að nota hana til að koma reynslu sinni á
framfæri við náunga sinn. Frjáls tjáning allra þegnanna er undirstaða list-
sköpunar i landinu.
TM.M 2}
353