Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1980, Side 147

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1980, Side 147
Berto/l Brecht og Berliner Ensemble beinlínis þær dyggðir sem valdhafarnir óskuðu eftir að þegnar þeirra ræktuðu með sér. Atburðirnir sautjánda júní breyttu ekki þjóðfélagsgerðinni, en þeir komu af stað umróti innan stjórnkerfisins og það tókst Brecht að notfæra sér málum sínum til framdráttar. Fljótlega eftir uppreisnina lýsti hann opinberlega yfir stuðningi við kommúnistaflokkinn og vakti sú yfirlýsing mikla furðu og reiði meðal aðdáenda skáldsins vestantjalds, sem túlkuðu hana þannig að hann væri nú orðinn algert handbendi þessarar kúgunarstjórnar. Sjálfur virðist Brecht hafa vonað að þessir atburðir yrðu til þess að flokkurinn endurskoðaði stefnu sína og reyndi að brúa bilið milli sín og hinna vinnandi stétta. Hann hvatti embættis- menn og leiðtoga til að hlýða á réttmæta gagnrýni og óánægju almennings um leið og hann gerði harða hríð að menningarpólitík flokksins. í löngu bréfi, sem birtist í Neues Deutschland í ágústmánuði, varði hann rétt listamanna til að finna sér eigin form og vítti tilhneigingu embættismanna til að hefja lélegan listsmekk alþýðunnar á stall og skipa listamönnum að taka mið af honum. Ymsir virtir menntamenn tóku undir orð Brechts og að lokum lét stjórnin undan. Listanefnd ríkisins, sem mest hafði hatast við leikflokk Brechts, var lögð niðurog umsjón menningarmála falin nýstofnuðu menntamálaráðuneyti undir stjórn skáldsins Johannesar R. Becher, gamals kunningja Brechts. Vorið 1954 gat svo Berliner Ensemble loksins flutt inn í eigið húsnæði í leikhúsinu gamla við Schiffbauerdamm. Staða þess var nú öll orðin tryggari en áður, því hafði hlotnast alþjóðleg viðurkenning og jafnvei í Sovétríkjunum gátu menn leyft sér að sýna því nokkurn áhuga. Það sem eftir var gat því Brecht sinnt starfi sínu við leikhúsið í næði og síðustu sýningar hans hafa greinilega verið jafn meistara- legar og þær fyrri. En nú var hann þrotinn að kröftum, heilsu hans hrakaði óðfluga og hann lést í ágústmánuði 1956. I upphafi fyrri greinar sagði ég frá nokkrum sýningum hjá Berli'ner Ensemble síðastliðið vor. Ég sagði þar að mér hefði ekki þótt þær geta haft þau áhrif á áhorfendur sem Brecht talar um í kenningum sínum. Menn kunna nú að spyrja, hvort sýningar hans sjálfs hafi verið trúrri hugmyndinni um hið vísindalega leikhús, sem hann vildi kalla epískt. Lá ekki beint við að hann notaði leikhús sitt til að sýna mönnum og sanna ágæti kenninga sinna og framfylgja í raun þeirri uppreisn gegn hinu dramatíska leikhúsi sem hann hafði boðað á pappírnum? En Brecht var nógu glöggskyggn til að láta slík mistök ekki henda sig. Hafi honum ekki verið það ljóst frá upphafi, viðurkenndi hann það síðar meir að leikhús- kenningar hans væru óframkvæmanlegar við ríkjandi aðstæður. Smám saman TMM 26 401
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.