Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.04.1989, Síða 90

Tímarit Máls og menningar - 01.04.1989, Síða 90
Tímarit Máls og menningar Þó að í þessum kveðskap sé töluvert um myndhverft tungutak er líkinga- málið af öðrum toga en í hinum frönsku gamansögum; skrauthvörf um leyndarlimu vantar t. d. alveg.27 En þegar kemur fram á 14. öld má sjá í sögum orðfæri og frásagnarminni sem einkum tíðkast ífabliaux, en algengt er það ekki. Ég vil minna hér á lýsingu Grettis sögu, þegar Grettir hefur synt í land úr Drangey og liggur allsnakinn uppi í bæli. Þá er griðkonan sér hann, hlær hún við og undrast hve „lítt hann er vaxinn niður og fer þetta eigi eftir gildleika hans öðrum“ (Grettis saga, lslendinga sögur II, 1069).28 Einmitt þessi viðbrögð líkjast mjög atferli persóna í frönsku gamansögun- um og er bending um að menn eru farnir að hafa orð á skemmtunarleikjum í bókmenntunum. Það kom ekki svo berlega í ljós í eldri sögum. Oftar var mönnum þar brugðið um afbrigðilega kynhneigð: nægir að minna á orð Flosa og Skarphéðins á þingi, tilsvör úr Olkofraþætti og brigsl Lokasennu. Möttuls saga var fyrsta franska gamansagan sem norrænuð var. Hún er talin vera þýdd í tíð Hákonar gamla. Handrit sögunnar eru hins vegar öll íslensk. Möttuls saga hefur nær ekkert af þeim orðaforða sem einkennir fabliaux og er laus við skrauthvörf. Sagan verður þó að teljast til þeirrar bókmenntagreinar, enda þótt sumir fræðimenn vilji flokka hana með lai, sem kunnastar eru hér á landi úr Strengleikum. Efni sögunnar höfðar til aðalsmanna og heldra fólks og þeirra vandamála sem hrjá veisluglaðan lýð. Sagan hefur verið stytt í þýðingu; ýmsum atriðum hefur verið breytt. En konurnar í Möttuls sögu eiga að vera hluti af ímynd riddarans; þær eru réttmæt eign hans: tryggð þeirra er sannreynd og prófuð um leið og sýnt er fram á mannkosti riddarans sjálfs. Kvendygðirnar eru partur af sömu eigin- leikum elskhuga þeirra, riddaranna. Möttuls saga og kannski ekki síður afsprengi hennar, Skikkjurímur, er sönnun fyrir því að franskar fabliaux hafi borist til landsins ekki síðar en á 14. öld. En fleiri sögur hafa ekki verið þýddar á miðöldum svo að vitað sé. Nú er ekki kunnugt um hvort menn á 14. öld hafi verið siðavandari en á fyrri tímum. Fyrir liggja engar traustar heimildir um afstöðu manna til kynlífs og samskipta kynjanna. En það er óneitanlega undarlegt að ekki skuli fleiri franskar gamansögur finnast og sú spurning vaknar hvort þær hafi þá þegar orðið eins konar neðanjarðarbókmenntir eða eingöngu geng- ið í munnmælum. Það er hins vegar ljóst af tveimur sögum að íslenskir sagnamenn hafa kunnað að notfæra sér efni úr frönskum fabliaux, en á mjög sérstæðan hátt og verður nú ekki nákvæmlega séð hvernig áhrifin hafa borist. Onnur þess- ara sagna er Bósa saga og Herrauðs, hin er Sigurðar saga turnara. Margaret Schlauch benti á fyrir meira en hálfri öld, að í síðarnefndu sögunni kæmu 216
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.