Són - 01.01.2004, Síða 47

Són - 01.01.2004, Síða 47
MÁLSHÁTTAKVÆÐI 47 anna sem frá er sagt til dæmis í Gautreks sögu en rækilegast þó hjá Saxa hinum málspaka í Gesta Danorum. 4–5 Hrómundur mun vera Hrómundur Gripsson. Af honum er sérstök saga. ók-at þeim né einn á bug: ‘hann var ekki einn um að sigra þá’. aka e-m á bug: ‘reka e-n burt, sigrast á e-m’. Ef til vill er orðtakið hér í upphaflegri merkingu: ‘knýja fram sveigju á herfylkingu (óvina).23 6–8 Gustaf Cederschiöld24 benti á að Eljárnir væri sennilega Eleasar sá sem frá er sagt í Gamla testamentinu, þ.e. í Fyrstu Makkabeabók, 6. kap. Þar segir frá því að Eleasar Avaran, bróðir Júdasar Makkabeusar, frelsishetju gyðinga, vinnur hetjudáð þegar Antíokkus V fer herför til Júdeu með mikinn mann- og herafla. Þar á meðal eru þrjátíu og tveir fílar sem þjálfaðir eru til bardaga: „Eleasar Avaran tók eftir að eitt dýranna [þ.e. einn fílanna] bar af öllum öðrum og hafði konunglega brynju. Virtist honum sem þar færi konungurinn. Hann fórnaði lífi sínu til að bjarga þjóð sinni og geta sér eilífan orðstír. Hljóp hann djarflega að dýrinu inn í fylkinguna miðja, brytjaði óvini niður til hægri og vinstri svo að þeir hrukku til beggja handa. Hann smaug undir fílinn og lagði hann banasári í kviðinn. Féll fíllinn dauður ofan á Eleasar og beið hann þar bana.“25 Samsvörunin hlýtur að teljast afar sennileg og auðvelt að fallast á það með skáldinu að þessi mannraun hafi verið í strangasta lagi. Þetta mun vera í eina skiptið sem skáldið vísar í sögur Biblíunnar. Brandur biskup Jónsson þýddi Gyðinga sögu á 13. öld en þar er þessi saga af Eleasar rakin. Þar segir að fíllinn, sem Eleasar felldi, hafi verið „aljárnaður“ og Eleasar hafi hlaupið undir hann því hann fékk hvergi höggstað á honum með öðrum hætti. Hermann Pálsson26 segir um þessa frásögn: „In my opinion there seems little doubt that the name Eljárn-ir was formed by the poet himself; it is a kind of compromise between the Hebrew name Eleazar on the one hand and the first two syllables of aljárn-aðr on the other.“ Þetta lætur ekki ósennilega í eyrum. 1 bana þóttust þeir bíða vel: ‘þeir (ekki er ljóst við hverja er átt) dóu með hetjulegum hætti’. Anne Holtsmark27 skilur þetta vísuorð sem svo að átt sé við hetjurnar sem taldar eru upp í 7. erindi og kann það vel að 8 Bana þóttust þeir bíða vel, Brandingi svaf loks í hel. Mardallar var glysligur grátur, gleður sá mann er oft er kátur. Ásmundur tamdi Gnoð við gjálfur. Gulli mælti Þjazi sjálfur. 23 Jón G. Friðjónsson (1993:88). 24 Cederschiöld (1882:77, neðanmáls). 25 Apokrýfar bækur Gamla testamentisins (1994:386). 26 Hermann Pálsson (1984:263). 27 Holtsmark (1937:11).
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152

x

Són

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Són
https://timarit.is/publication/1139

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.