Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2010, Page 157

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2010, Page 157
157 ekkert af þessu er gefið. Lesandinn verður að finna það allt upp með því að fara sífellt út fyrir það sem skrifað stendur. Vissulega leiðbeinir höfundur- inn honum, en það er allt og sumt. Hann setur upp vörður, en milli þeirra er tómið. Það þarf að tengja þær, fara út fyrir þær. Í stuttu máli, lestur er sköpun undir handleiðslu. Annarsvegar er uppistaða bókmenntaverksins huglægni lesandans og ekkert annað: bið Raskolnikovs er mín bið, sem ég fæ honum að láni. Án þessarar óþolinmæði lesandans væri hann ekki annað en stafir á bók. Hatur hans á rannsóknardómaranum sem yfirheyrir hann er mitt hatur sem hefur verið laðað fram og gripið af táknum, og rannsóknardómarinn sjálfur mundi ekki vera til án hatursins sem ég hef á honum gegnum Raskolnikof. Það gefur honum líf, það er hans hold og blóð. En á hinn bóginn eru orðin þarna eins og gildrur til að vekja upp til- finningar okkar og beina þeim gegn okkur. Hvert orð er vegur að handan, sem mótar tilfinningar okkar, gefur þeim nöfn og tileinkar þær ímyndaðri persónu, sem tekst á hendur að lifa þær fyrir okkur og hefur enga aðra uppistöðu en þessar lánuðu tilfinningar. Það færir tilfinningunum viðföng, viðhorf og sjóndeildarhring. Fyrir lesandanum er því allt ógert og allt tilbúið. Verkið er til nákvæm- lega á því stigi sem svarar til hæfileika hans. Meðan hann les og skapar veit hann að hann getur alltaf gengið lengra í lestri sínum, skapað á dýpri hátt, og þess vegna virðist honum verkið óþrjótandi og ógagnsætt eins og hlut- irnir. Þessa hreinu framleiðslu eiginda, sem geisla út frá huglægni okkar og þéttast fyrir augum okkar og verða að ógagnsæjum hlutum, má gjarna bera saman við þá „raunskoðun skynseminnar“ sem Kant takmarkaði við hina guðlegu skynsemi.4 Þar sem sköpunin nær aðeins að uppfyllast í lestri, þar sem listamaður- inn verður að fela öðrum að fullgera verk sitt, þar sem það er aðeins fyrir atbeina vitundar lesandans sem hann getur litið svo á að hann sé aðalatriði gagnvart verki sínu, eru öll bókmenntaverk ákall. Að skrifa er að ákalla les- andann með það fyrir augum að hann leiði inn í hlutlæga tilveru þá afhjúp- un sem ég hef tekist á hendur að framkvæma með tungumálinu. og ef spurt væri til hvers rithöfundurinn væri að skírskota, er svarið einfalt. Nægilega ástæðu þess að hinn fagurfræðilegi hlutur komi fram á sjónar- sviðið er aldrei að finna í bókinni (hún er aðeins ákall um að búa hann til) 4 [Sjá t.d. Immanuel Kant, Forspjall að frumspeki, Reykjavík: Heimspekistofnun, 2008, gr. 9, bls. 81. Sartre vísar einnig óbeint í útgeislunarkenningar nýplaton- ista.] HVERSVEGNA Að SKRIFA?
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.