Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2010, Blaðsíða 25

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2010, Blaðsíða 25
25 Fjölnismanna um bókmenntir á fjórða áratug 19. aldar þegar ný fransk- þýsk hugmyndafræði þjóðríkisins verður ráðandi í kjölfar júlíbyltingar 1830 ásamt þjóðernisrómantík og eðlishyggju um tungumál og skáldskap. Við þau hvörf flækjast saman í eitt knippi bókmenntir, tunga og hinn pólitíski skilningur á þjóð. Sérstök viðbót og íslenskt afbrigði þessarar hug myndafræði er hreintungu- og málræktarstefna danska prófessorsins Rasks. Tímaritin Skírnir og Fjölnir voru gefin út í Kaupmannahöfn af stúdentum við Hafnarháskóla, þannig að öll hin nýja hreyfing sem svo freklega leitaðist við að skilgreina hvað það væri að vera Íslendingur ? og skilgreinir það raunar að miklu leyti enn ? átti danskan uppruna og verður því best skilin með greiningaraðferðum eftirlendufræða. En skiptir það höfuðmáli hvaða orð eru notuð um fyrirbærið bók- menntir? Voru bókmenntir ekki til fyrir þennan tíma einungis af því að orðið, hugtakið var ekki mótað í almennri málnoktun? Richard Terry, sem fjallað hefur um bókmenntasöguritun á Englandi, heldur því fram að þrengri merking enska orðsins literature, sem á franskan uppruna eins og svo stór hluti hins enska orðaforða, spanni um það bil sama merkingarsvið og hið forna hugtak poiesis eða ?skáldskapur? og því megi skýra merkingar- þrengingu hugtaksins svo að orðið hafi á ákveðnum tímapunkti einfaldlega tekið yfir merkingu þessa eldra hugtaks og leyst það af hólmi.35 Á Íslandi var gríska orðið poiesis þekkt á miðöldum og fram eftir öldum úr latneskum textum sem tóku það upp og notuðu eins og það væri latína. Íslendingar þýddu sama hugtak snemma með ?skáldskap?. En merkingarsvið þessa gamla orðs og hins nýja bókmenntahugtaks er þó ekki hið sama. Eins og við höfum séð í Skírni og Fjölni kemur fram ný hugmyndafræði í tengslum við bókmenntahugtakið sem ekki tengist með beinum hætti hinu gamla skáldskaparhugtaki. Skýring Terrys á merkingarþrengingu orðsins literat- ure er ekki alröng, auðvitað áttu menn fyrr á tíð nöfn fyrir fornaldar- og miðaldaverk, sem nú eru flokkuð sem bókmenntir, en aðfinnsla hans er menningarsögulega yfirhylmandi, í þeim skilningi að hann reynir að leiða hjá sér þá miklu breytingu sem verður á skilningi manna á svokölluðum ?bókmenntum? á 18. og 19. öld og telja okkur trú um að þær hafi alltaf verið til, bara undir öðru nafni, sem ekki er rétt samkvæmt þeim heimild- um sem við höfum athugað hér á undan. 35 Richard Terry, Poetry and the Making of the English Literary Past 1660?1781, oxford: oxford University Press, 2001, bls. 11?34. AF MERKINGARUSLA Í HEITUM HÁSKÓLAGREINA
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.