Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2013, Blaðsíða 116

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2013, Blaðsíða 116
115 að huga, líkama eða hinu félagslega, og þar með hvernig hún kallar þessi viðbrögð fram.80 Mér finnst eftirsóknarvert að menn reyni að hafa auga á öllum þáttunum þremur, sem dames nefnir. Leikur minn hér á undan fólst m.a. í því að taka dæmi af sögu, sem er hvorki ástarsaga né leynilögreglusaga en þó að vissu leyti hvort tveggja. Þegar Zunshine víkur að sögum sem beina athygli jafnt að ástum sem því að finna morðingjann, gerir hún ráð fyrir að þær leggi of mikið á þau „kerfi“ lesenda sem beina athygli, og vinna úr upplýsingum, af því að þær krefjist jafn mikillar tilfinninganándar andspænis ástum og morði. Málið snýst sem fyrr hjá henni um mismunandi gerðir aðlagana innan „hugar- kenningardeildarinnar“ (e. Theory of Mind module) og þar með áhrif að ofan og niður (e. top down).81 Þar eð ég er ósammála slíkri sýn á mann- skepnuna, vildi ég, eins og ég vék að í upphafi, vekja athygli á öðrum þátt- um en hugarkenningunni sem vert væri að skoða; þar á meðal víxlverkun lesenda og umhverfis/menningar og því sem fer á undan hugsun manna eins og skynjun eða samspili kennda og athygli. Einkenni sögunnar „Ungfrú Harrington og ég“, sem samin er áður en gullöld morðgátunnar hefst, minna hins vegar líka á að ummæli manna um hvaða saga sé fyrsta íslenska leynilögreglusagan í fullri lengd, verður að meta í ljósi þess hvenær menn láta þau falla og hvort þeir taka mið af sam- tímaviðhorfum um bókmenntagreinar eða fyrri tíðar viðhorfum. IV ég vitnaði hér fyrr til ummæla Halldórs Laxness um „Ungfrú Harrington og ég“. Hann lýsir reynslu sem túlka má á ýmsa vegu, t.d. sem svo að hann hafi gamall maður endurlifað kenndir frá í bernsku. Mig grunar þó, að það hafi markað lýsinguna á viðbrögðum hans við sögunni á gamals aldri, að þar talaði maður sem áratugum saman hafði hugleitt hvernig hann gæti hreyft við öðrum með því að segja sögu. Í því skyni hafði hann m.a. sótt til íslenskra fornsagna, sem gjarna eru taldar eiga sér rætur í munn- legri geymd, svo og til upphafsskeiðs skáldsögunnar í Evrópu þegar ætla má að hún hafi staðið nær munnlegum frásögnum en síðar varð.82 Við lestur „Ungfrú Harrington og ég“ hafa orkað á hann ýmsar aðferðir sem nýttar voru um aldamótin 1900 til „að segja frá […] ævintýrum“ (3) og hrífa lesendur. Þá hefur naumast skipt minnstu alþýðlegt einkenni sem 80 Nicholas dames, The Physiology of the Novel, bls. 29. 81 Lisa Zunshine, Why We Read Fiction, bls. 148. 82 Nefna má t.d. hvernig Halldór nýtir sér Cervantes, Voltaire, og Swift í Gerplu. AÐ SEGJA FRÁ [...] ÆVINTÝRUM
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.