Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Síða 103

þá var títt meðal stjórnmálamanna víða um Asíu og Afríku var Nasser lítt
upptekinn af trúmálum og taldi að trúin, þ.e. íslam, ætti ekkert erindi í
stjórnmál. Það var við þessar nýju pólitísku kringumstæður sem Qutb fór
að taka til sín.
Qutb hóf að skrifa mánaðarlega pistla árið 1952 í tímaritinu al-Muslimun
en þessir pistlar voru ritskýringar (tafsir) hans á Kóraninum sem seinna
mynduðu uppistöðuna í verki hans fi zilal al qur'an (í skugga kóransins).
Hann vildi ekki fara hina hefðbundu leið í ritskýringum og sagði beinlínis
að hann vildi ekki láta ritskýringarhefðina íþyngja sér. Frekar vildi hann
sýna fram á að stjórnmálaboðskapur Kóransins (eins og hann túlkaði hann)
ætti erindi inn í nútímann með svörum sínum við vandamálum hans og
aðstæðum. Qutb segir í inngangnum: „Eg vil ekki vera fjötraður málfræði-
legum, setningarfræðilegum eða lagalegum atriði Kóransins heldur finna
anda Kóransins.“15 Þessi „andi“ er svarið við öllum vandamálum samtímans.
Egypskt samfélag ætti því að lifa í skugga kóransins.16
Pistlarnir vöktu mikla athygli, kannski einum of mikla, því að egypsk
stjórnvöld ákváðu að hneppa Qutb og aðra leiðtoga bræðralagsins í fangelsi
þar sem hann mátti dúsa næstu tíu árin. Qutb var talinn of mikil ógn fyrir
egypsk stjórnvöld. Hann notaði hins vegar tímann vel í fangelsinu og hélt
áfram að skrifa - bæði ritskýringar sínar en einnig hið mikilvæga rit ma 'alim
fi al tariq (Leiðarljós).
I fangelsinu tóku áherslur Qutbs að breytast. Hann varð róttækari í
skrifum sínum og upptekinn af því að undirbúa byltingu sem gæti komið
á stórfelldum samfélagslegum breytingum. I staðinn fyrir að líta á íslam
sem leið til að ná fram félagslegu réttlæti taldi hann augljóst að trúin væri
lykillinn að póltísku réttlæti og réttlætingu af trú (sola fidei).
Það sem er merkilegast, frumlegast og áhrifamest í þessum skrifum
Qutbs varðandi réttlætingu er hvernig hann endurskilgreinir hugtakið
„jahilliyah“. Klassísk skilgreining á jahilliyah er sú að þetta merki það
tímabil mannkynssögunnar sem ríkti fyrir komu íslam, þ.e. sagan fram að
árinu 622. Jahilliyzh merkir „tími fáfræði" sem einkenndi samfélag manna
fyrir tilkomu Kóransins. Endurtúlkun Qutbs á þessu hugtaki er væntanlega
15 Sayyid Qutb, Fi zilal al-qur ’an. al juz al-awwal (Al-Qahira: Al-Maktab, 1956), bls. 6.
16 A íslensku hefur skuggi oft neikvæða merkingu, sbr. einhver sé skuggalegur. En í Egyptalandi
hefur skugginn jákvæða merkingu enda veitir hann skjól fyrir ógnarmætti sólarinnar í
þessu eyðimerkursamfélagi. Skuggi táknar því vernd og heldur sem slíkur verndarhendi yfir
einstaldinginum.
101