Skírnir - 01.04.2017, Blaðsíða 50

testamentisins. Vegna þessa tímamunar við ritun textans og punkta-
setningar er merking margra staða í Kóraninum óljós. Þar sem menn
vissu hreinlega ekki um hvaða orð var að ræða settu þeir sérhljóða
með punktum inn í textann eftir því sem þeim þótti þá líklegast.
Þessi vandi kemur vel fram þegar kannaður er uppruni eða skyld-
leiki orða við t.d. arameísku (Luxenberg 2007).
Ýmis forn handrit af Kóraninum hafa fundist, m.a. milli veggja
í gamalli mosku í Sa’ana í Jemen árið 1972. Meirihluti þessara texta
hefur verið myndaður á örfilmur og eru þær aðgengilegar fræði-
mönnum sem vilja rannsaka þá. Innan fræðanna er almennt stefnt að
því að gefa út vísindalega textaútgáfu af Kóraninum þar sem byggt
er á fornum handritum sem sum hver eru allt frá síðari hluta 7. aldar
til 9. aldar (Pohlmann 2013: 22–25; Corpus Coranicum).
Innan íslamskrar trúarhefðar eru menn ekki á eitt sáttir um
hvernig uppruna Kóransins bar að. Meðal súnníta er yfirleitt gengið
út frá því að Múhameð hafi hvorki getað lesið né skrifað en meðal
sjíta er kennt að hann hafi verið bæði læs og skrifandi. Þar sem því
er haldið fram að Kóraninn hafi verið opinberaður án mannlegrar
aðkomu telja súnní-múslimar að ólæsi Múhameðs sé staðfesting á
því. Sú röksemd hvílir því frekar á „dogmatískum“ en sögulegum
grunni.
Orðið kóran (qur'ān) getur bæði þýtt lestur og fyrirlestur
(Bobzin 2001: 19; Pohlmann 2013: 26). Nafnið vísar til þess að texti
Kóransins hafi verið lesinn fyrir spámanninn en samkvæmt hefðinni
var það Gabríel erkiengill sem það gerði. Rík áhersla hvílir á þeirri
hugmynd að Kóraninn sé guðlegur opinberunartexti „sem þarfnist
engrar mannlegrar hjálpar eða hjálpartækja til að skilja, heldur ljúkist
upp vegna guðlegrar fræðslu“ (Pohlmann 2013: 26). Ef Múhameð
var ólæs og óskrifandi, eins og haldið er fram innan súnnísku hefðar-
innar, falla allar vangaveltur um sig sjálfar hvort hann hafi stuðst
við Biblíuna eða aðrar gyðinglegar eða kristnar hefðir er hann tók
texta Kóransins saman. Samkvæmt hefðinni var þegar á tímum
Múhameðs búið að rita niður hluta Kóransins (Bobzin 2001: 102–
103) og þannig hafi hann varðveist bæði í skriflegri og munnlegri
geymd. Á valdatíma fyrsta kalífans, Abu Bakr (632–634), hafi texta-
safnið verið tekið saman að hluta og gefið út árið 632. Þriðji kalíf-
50 sigurjón árni eyjólfsson skírnir
Skírnir vor 2017.qxp_Layout 1 31.3.2017 13:23 Page 50