Fjölrit RALA - 10.05.1992, Qupperneq 11

BÚFJÁRDEILD
Klakfiskar voru kreistir haustið 1990
og hrognum klakið á tilraunastöð Rala
í fiskeldi. Þar voru seiðin alin við háan
hita og stöðugt ljós fram á sumar en þá
var eldishitinn lækkaður úr 16° í 12°C
og daglengdin stytt mikið (vetur). Um
miðjan ágúst 1991 náðu seiðin sjó-
þroska, tæpu ári fyrr en við venjulegar
aðstæður. Voru þau þá u.þ.b. 35 g að
meðaltali. Þá voru seiðin einstaklings-
merkt og síðan flutt í heitan sjó hjá
Stofnfiski hf. í Höfnum. Seiðin hafa
þrifist mjög vel síðan þau komu í sjó og
vanhöld verið sáralítil. Fiskurinn verð-
ur alinn í heitum sjó fram á haust 1992
og þá á hluti hans að verða kynþroska.
Verkefnið er samstarfsverkefni Rala,
Veiðimálastofnunar, Laxeldisstöðvar
ríkisins í Kollafirði og Stofnfisks hf. og
er styrkt af Rannsóknasjóði Rannsókna-
ráðs ríkisins.
Emma Eyþórsdóttir
Áhrif sveltis á kynþroska
hjá bleikju
Til þess að ná bleikju í sem mesta
sláturþyngd á sem stystum tíma hefur
hún jafnan verið stríðalin á seiðastigi.
Stríðeldi er einnig ákjósanlegt fyrir
seiðaframleiðendur þar sem bleikju-
seiði eru jafnan verðlögð eftir þyngd.
Hraður vöxtur á seiðastigi hefur hins
vegar í för með sér aukinn kynþroska
áður en sláturstærð er náð. Því er
mikil þörf fyrir einfalda og ódýra að-
ferð til að koma í veg fyrir snemmbú-
inn kynþroska.
Meginmarkmið verkefnisins er að
kanna hvort tímabundið svelti seinni
hluta vetrar og á vorin hefur áhrif á
kynþroskahlutfall hjá bleikju. Leitað
er eftir svörum við því hvort svelti
lækki kynþroskahlutfall að hausti,
hvenær best sé að hafa svelti, með
tilliti til árstíma og kynþroskastigs, hvort
svelti hafi áhrif á þyngd seiða að hausti
og hvort áhrif af svelti eru mismunandi
eftir bleikjustofnum.
I verkefnið voru valdir fjórir stofnar, úr
Grenlæk, Litluá, Miðfjarðará og Víði-
dalsá. Stofnarnir höfðu verið aldir við
náttúrlega birtu og næturtýru og 7°C
hita fram að upphafi tilraunar. Með-
alþyngd fiskanna var 60 g. Notaðir
voru 1480 fiskar, þar af voru 840 ein-
staklingsmerktir, eða 210 af hverjum
stofni. Notuð voru ellefu lm3 ker, í
tveimur kerum voru viðmiðunarhópar
en í fimm kerum voru sveltihópar. Auk
þess voru fjögur ker notuð undir fisk
sem var slátrað á meðan á sveltinu
stóð. Hver hópur var sveltur í þrjár
vikur á mismunandi tíma yfir fimm
mánaða tímabil, frá því í febrúar þar til
í júlí 1991. Fiskurinn var veginn og
lengdarmældur á átta vikna fresti, auk
þess sem tekin voru sýni til að fylgjast
með þróun kynþroska.
Framkvæmd lauk í nóvember 1991 og
var þá öllum fiskinum slátrað. Fyrstu
niðurstöður sýna að svelti hefur veru-
leg áhrif á kynþroskahlutfall án þess að
tap verði á vexti.
Verkefnið var samvinnuverkefni
Veiðimálastofnunar, Búnaðarfélags
íslands og Rala. Unnið er að úrvinnslu
gagna og frágangi á skýrslu. Fram-
leiðnisjóður hefur styrkt verkefnið.
Jón Örn Pálsson og
Þuríður Pétursdótúr
Notkun hljóðmynda við
ákvörðun vefjahlutfalla og
til kynbóta á kjötgœðum
Afkvæmarannsóknir, sem byggjast á
kjötmælingum, eru vinnufrekar og
kostnaðarsamar, auk þess sem niður-
stöður fást ekki fyrr en ári eftir að
viðkomandi hrútur er tekinn til prófun-
ar.Ymis tækni hefur verið reynd í þess-
um tilgangi síðastliðinn áratug og leng-
ur en með misjöfnum árangri.
Sá kostur, sem nú virðist fýsilegur til
almennra nota, er svokallað hljóð-
myndatæki, eða ómsjá. Tæknin felst í
því að senda hljóðbylgjur gegnum
hrygg skepnunnar og nema endurkast
þeirra sem verður við hver vefjaskil í
hrygg.
Haustið 1990 hófust rannsóknir á notk-
un hljóðmynda við sauðfjárkynbætur
hér á landi og fara þær fram á Hesti.
Markmið þeirra er að meta nákvæmni
hljóðmyndamælinga á vöðva- og fitu-
þykkt haustlamba og að meta fylgni
slíkra mælinga við vefjahlutföll
skrokksins. Einnig þarf að bera saman
einstaklingsprófun á grundvelli hljóð-
mynda- og annarra útvortismælinga og
afkvæmarannsóknir með skrokkmæl-
ingum. Aætlað er að rannsókn þessi
taki þrjú ár.
4. mynd. Sýnishorn af uppdrœtti hljóðmynda (HLM) og skýringar á málum.
9