Fjölrit RALA - 10.05.1992, Síða 33

FÆÐUDEILD
rúmlega 1000 brauðum og kökum hafa
verið útbúnar og næringargildi reikn-
að út frá um 1000 uppskriftum bökun-
arvara. Tekinn var saman bæklingur
fyrir bakara um hráefni og hjálparefni
í brauðum. Gerð var samantekt á
magni trefjaefna í algengustu brauð-
tegundum og var það liður í vinnu við
að útbúa flokkunarkerfi fyrir brauð.
Þrjú fræðslunámskeið voru haldin á
árinu 1991 um hollustugildi brauða,
notkun aukefna í brauð og kökur, trefj a-
efni í brauðum og flokkun brauða,
súrdeigsbakstur, frystibakstur, sykur-
skertarkökur, fituminni kökur og trefja-
efnagjafa.
Þyrí Valdimarsdóttir
EFNARANNSÓKNIR OG
NÆRINGAREFNATÖFLUR
Aðskotaefni
Unnið er að úttekt á magni þung-
málma (blýs, kadmíums og kvikasilf-
urs) í lambainnmat. Hafist var handa
við sýnatöku í sláturtíðinni 1991. Sýni
af lifrum og nýrum voru tekin í slátur-
húsunum á Selfossi, í Borgarnesi, á
Hólmavík, Blönduósi, Húsavík og Höfn
í Hornafirði. Niðurstöðurnar munu
liggja fyrir síðla árs 1992. Þær verða
bornar saman við erlendar upplýsingar
og verða því mikilvægar vísbendingar
um hreinleika þessara afurða svo og
beitilandanna.
Starfsmenn deildarinnar taka þátt í viða-
mikilli úttekt á aðskotaefnum (þung-
málmum, lyfjaleifum, nítrati, lífrænum
mengunarefnum o.fl.) í rnjólk. Sýni eru
tekin á tveggja mánaða fresti í mjólk-
urbúunum á Selfossi, Akureyri, Egils-
stöðum og í Borgarnesi. Sýnataka
hófst í maí 1991 og stendur í eitt ár.
Niðurstöðurnar gera í fyrsta skipti
mögulegt að bera saman innlendar og
erlendar mjólkurafurðir með tilliti til
mengunarefna.
Olafur Reykdal
Trefjaefni
Aðstaða til mælinga á trefjaefnum hef-
ur verið byggð upp. Hægt er að mæla
leysanleg og óleysanleg trefjaefni og
heildarmagn trefjaefna. Sýni fá því
sem næst sömu meðhöndlun og fæða í
meltingarvegi mannsins. Fylgst ermeð
gæðum mælinganna með alþjóðleg-
um samanburði. Unnið hefur verið
að mælingum á magni leysanlegra og
óleysanlegra trefjaefna og heildarmagni
trefjaefna í íslensku grænmeti frá 1990
og 1991 (5. mynd).
Þyrí Valdimarsdóttir
Nœringarefnatöflur
Næringarefnatöflur eru uppsláttarrit urn
efnainnihald matvæla. Slíkar töflur eru
notaðar við kennslu, næringarráðgjöf,
matvælaeftirlit og í matvælaiðnaði.
Rala sá um fyrstu útgáfu af íslenskum
næringarefnatöflum árið 1988 í sam-
vinnu við aðrar stofnanir. Þessar töfl-
ur eru nú uppseldar. Unnið hefur verið
að endurskoðun á töflunum og verður
önnur útgáfa tilbúin um mitt ár 1992.
Verður hún mikið aukin frá fyrstu
útgáfu og mun hafa að geyma upplýs-
ingar um nær öll íslensk matvæli. Töfl-
urnar henta þeim sem þurfa ítarlegar
upplýsingar um efnainnihald matvæla.
A árinu 1991 voru ýmis matvæli efna-
greind til að afla upplýsinga í næring-
arefnatöflurnar.
Gerður hefur verið samningur við
Námsgagnastofnum um útgáfu á hand-
hægum næringarefnatöflum fyrir skóla
og almenning. Þeirri vinnu lauk í febr-
úar 1992 og verða töflurnar fáanlegar
fyrir haustið sama ár. Öll gögn um
efnasamsetningu matvæla eru skráð í
tölvu og mynda gagnabanka sem hag-
nýta má hvenær sem er. Deildin sér um
að útvega upplýsingar um efnainni-
hald matvæla ef óskað er. Nokkrir
samningar hafa verið gerðir um not af
gagnabankanum fyrir næringarráðgjöf
og stóreldhús. Gagnabankinn var einnig
notaður við útreikninga á nýrri
neyslukönnun heilbrigðisráðuneytis-
ins og Manneldisráðs.
Olafur Reykdal
GURKUR
TÖMATAR
GRÆN PAPRIKA
RAUÐ PAPRIKA
HVÍTKÁL
GULRÖFUR
GULRÆTUR
BLAÐLAUKUR
EGGALDIN
2 3
% TREFJAEFNI
I LEYSANLEGAR TREFJAR VZ& ÖLEYSANLEGAR TREFJAR
5. mynd. Trefjaefni í nokkrum íslenskum grcenmetistegundum.
31