Hugur - 01.01.2019, Page 158

158 Donata Schoeller og Sigríður Þorgeirsdóttir
og afbera breytingar sem gerast, til að taka eftir merkingarbærum vísbendingum
sem fara út yfir innsýnir sem eru lesnar hver gegnum aðra, sem hafa að geyma
fleiri orð en við getum sagt, aðstæður sem fara út yfir það sem þarf að segja og á
köflum víðfeðman bakgrunn hæfni og þekkingar, þar á meðal iðkanir og færni,
lærdómssögu – sem stundum nær langt aftur í aldir. Að lesa innsýnir inn í innsýn-
ir krefst því líkama sem einstæðrar merkingarþrungnar staðsetningar sem getur
af sér framsetningar til þess að ljá merkingu sem er aðgengileg frá mismunandi
líkamlegum staðsetningum.
Takmarkanir á hinni fallegu og gagnlegu sjónrænu myndlíkingu Barad um
bylgjuvíxlun verða engu að síður einmitt ljósar hér. Barad nýtir sér hugtak eðl-
isfræðingsins Niels Bohr um búnað sem er samofinn fyrirbærunum sem hann
gerir skiljanleg og mælanleg með því að taka inn sífellt fleiri þætti, einnig líkama
manna sem hluta búnaðarins (Barad 2007, 143). Þetta hefur róttækar aðferða-
fræðilegar afleiðingar í för með sér sem Barad hugar ekki nægilega vel að og við
ætlum að skýra betur. Að mennskir líkamar séu hluti af búnaðinum merkir að
horfast í augu við og taka inn í myndina ákveðna nákvæmni sem býr í reynslu
og tilfinningu. Á grunni rannsókna sinna á því hvernig tilfinningar eru að verki í
bakgrunni þeirrar afstöðu sem maður tekur fullyrðir Ratcliffe að „líkaminn sem
finnur til er umgjörð sem mótar reynslu af heimi. Líkaminn getur leikið reynslu-
hlutverk án þess að vera viðfang reynslu“ (Ratcliffe 2008, 107).
Í LGH verður iðkandinn sér meðvitaður um hvernig reynslumynstrin og upp-
bygging reynslunnar, sem virka hvert á annað, eru rammi sem á hljóðan hátt
sem við veitum ekki eftirtekt upplýsir nálganir okkar á viðföngin. Polanyi mótaði
hugtakið „undirskilin vídd“ (e. tacit dimension) þekkingar (Polanyi 1966). Í LGH
lærist að taka eftir og fá aðgang að reynslu og tilfinningum sem virka á mótandi
hátt í bakgrunni vitsmunalegra ferla á meðan við setjum þau fram og tengjum
þau. Því meira sem við þorum að taka hið líkamlega samhengi með í þessari
tilraun okkar, því meira umbreytandi mun það verða.
„Ígrundandi umhyggja“ og „umbreytandi skilningur“
LGH þarf á að halda ígrundandi formum „nándar“ við viðfangsefni sem í sjálfu
sér verða ekki skilin sem „viðföng“ ígrundunar, heldur fremur sem form lifandi
þátttöku (Arendt 2006; Gillisen 2008; Klinke, Jónsdóttir og Þorsteinsson 2014;
Jóhannesdóttir og Þorgeirsdóttir 2015). Ekki er unnt að lýsa merkingunum sem
hér um ræðir óháð hinni lýsandi, hugsandi eða rannsakandi persónu. Af þessum
sökum bætir LGH við hefðbundnar hugmyndir sem leggja áherslu á einhliða
fjarlægð í heimspekilegri ígrundun sem hæfni til þess að hafa eitthvað í sjón-
máli, til að færa það fram fyrir mann, taka mann sjálfan út úr myndinni og vera
aftengdur. Með því að vinna náið með tilfinningu fyrir merkingu viðfangsefna er
á þversagnakenndan hátt sköpuð ígrundandi fjarlægð við marglaga vitsmunalega
ferla sem við tökum að öllu jöfnu ekki eftir.
Hér virkjast gagnrýni á grundvallarstigi líkamleika okkar. Með því að ígrunda
Hugur 2019-Overrides.indd 158 21-Oct-19 10:47:11