Úrval - 01.10.1952, Qupperneq 17

Úrval - 01.10.1952, Qupperneq 17
HVAÐ VITUM VIÐ UM KRABBAMEIN? 15 Ef krabbameinið er ekki skor- ið burt á byrjunarstigi, geta agnir úr því losnað og borizt með blóðinu til fjarlægra líkams- hluta, þar sem frumurnar halda áfram að skipta sér og mynda ný æxli. Allar krabbameinsfrum- ur í líkamanum eru afkvæmi fyrstu krabbameinsfrumanna, og þær hætta aldrei að skipta sér. Krabbameinsfrumur geta verið komnar út um allan lík- amann án þess sjúklingurinn kenni verulega til veikinda, ef þær hafa ekki setzt að í ein- hverju mikilvægu líffæri og truflað starfsemi þess. Brýnasta viðf angsefni krabba- meinsrannsóknanna er að kom- ast að því, hvað komi af stað og viðhaldi þessari óheftu frumuskiptingu. Það er miklu hægara að finna hvað kemur frumuskiptingunni af stað held- ur en hvað viðheldur henni, jafnvel eftir að orsökin hefur verið upprætt. Jafnvel þegar á átjándu öld vissu menn að snerting við á- kveðin efni gat valdið krabba- meini. Við vitum nú um mikinn fjölda slíkra efna. Meðal þeirra er sót, koltjara, anilínolía, ýmis flúorsambönd, sum litarefni og sumir hormónar. Ýmislegt annað getur einnig valdið krabbameini, t.d. röntgen- geislar, radíum, endurtekin brunasár á hörundi og útfjólu- bláir geislar. Krabbameinsvaldamir — „frumorsökin“ — hafa eitt sam- eiginlegt: þeir valda lítilsháttar skemmdum á frumunum án þess að eyðileggja þær. Hugsanlegt er, að þessi smávægilega skemmd opni leið einhverju öðru — ,,vaxtarorsökinni“ — sem getur beitt sín inni í frum- unni, skiptzt með henni og hald- ið áfram að örva hinar nýju frumur til að skiptast. Þetta „eitthvað“ getur verið utanaðkomandi efni eða breyt- ing í frumunni sjálfri. Margir eru enn þeirrar skoðunar að krabbameinið sé illkynjuð breyt- ing í frumunni sjálfri. En áður en við sættum okkur við svo von- laust ástand skulum við athuga viss atriði sem gefa betri vonir um árangur. Það er augljóst, að frumorsök húðæxlis (t. d. sólbrani) getur ekki verið að verki í æxlum sem eru útsæði frá húðæxlinu. Þetta má auðveldlega sýna fram á með dýratilraunum þar sem æxli er hægt að flytja frá dýri til dýrs með ágræðslu eins oft og vera vill. Óhugsandi er að frumorsökin sé þar að verki. En árið 1911 uppgötvaði dr. Peyton Rous, starfsmaður við Rockefellerstofnunina, að vissar tegundir æxla í kjúklingum myndast fyrir áhrif víruss, hinna örsmáu lífvera sem að- eins eru sýnilegar í rafsjá. Vír- usið lifir og margfaldast í frum- unum og örvar þær til skipting- ar. Það er hin eiginlega „vaxtar- orsök“ þessara æxla, því að það finnst alltaf í þeim öllum og
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116

x

Úrval

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Úrval
https://timarit.is/publication/1841

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.