Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Qupperneq 50

Félagsþjónusta sveitarfélaga og viðbrögð við samfélagslegum áföllum
50 ..
verður að vera á dagskrá en verður oft út undan þó það sé mjög mikilvægt, oft er það
bara það sem áríðandi sem er hægt að sinna. Áríðandi verkefnin taka allan tímann og
mikilvæg verkefni eins og þetta sitja þá á hakanum. Því þarf að setja þetta á dagskrá,
ég þarf að setja þetta á dagskrá.
Forstöðumaður skammtímavistunar fyrir fatlað fólk taldi að þjónustueining hennar væri nokkuð vel
undir það búin að takast á við samfélagsleg áföll en gæti gert betur.
Við eigum í rauninni eftir að klára vinnuna sem við fórum í með námskeiðinu í
fyrra, 2022, eigum eftir lokahnykkinn. Trúlega þarf bara yfirmaður sviðsins hjá
okkur að taka fyrsta skrefið með það, að ákveða að nú klárum við. Það þarf að
halda áfram með það, og halda svona einu sinni á ári að lágmarki fund eða nám-
skeið um þetta efni, rifja upp og bæta áætlanirnar okkar.
Forstöðumaður vinnu- og hæfingarstöðvar vísaði í reynsluna frá Covid-19 með mikilvægi þess að
ábyrgð hvers og eins í stjórnkerfinu væri skýr, hver gæti tekið ákvarðanir um til dæmis takmarkanir
eða lokanir á viðkvæmri þjónustu. Hún hefur reynslu af því að starfa sem forstöðumaður á tímum ólíkra
samfélagslegra áfalla og telur að skerpa þurfi enn frekar á ábyrgð og boðleiðum.
Mér finnst vanta enn í dag að það sé skýrt, að allir viti sem þurfa að vita, hvernig
boðleiðir eigi að vera upp eftir stjórnkerfinu á áfallatímum. Við fundum það vel í
Covid, það verður að vera alveg skýrt hver á að taka ákvarðanir vegna til dæmis
takmarkana á starfsemi. Hver má ákveða hvað, það getur ekki bara hver og einn
tekið ákvörðun upp á eigin spýtur.
Í viðtölunum kom fram að þó að þjónustueiningar sem heyrðu undir félagsþjónustu sveitarfélaga
ættu margt sameiginlegt væri líka ýmislegt sem væri ólíkt í eðli sínu. Þannig væri munur á hvort um
væri að ræða þjónustu sem væri afmörkuð, til dæmis eins og búsetuþjónusta sem afmarkaðist við
íbúa þeirrar einingar, eða barnavernd sem bæri ábyrgð á velferð barna og fjölskyldna vítt og breitt
um samfélagið.
Hvernig er til dæmis barnaverndin undir það búin að það muni mæða mikið á henni við sam-
félagsleg áföll? Teymisstjóri barnaverndar sagðist í því samhengi hafa velt því fyrir sér hvort Barna-
og fjölskyldustofa (BOFS) ætti að koma að því að samræma áætlanir eða gefa út einhver viðmið
vegna áfalla og áhrifa þeirra á barnavernd fyrir landið í heild sinni:
Gæti BOFS gert til dæmis samræmd viðmið um hvernig bregðast skuli við í
barnavernd á tímum samfélags áfalla og gætu þau kannski líka komið að því að
setja á bakvarðasveit í barnavernd fyrir allt landið sem væri til aðstoðar þegar
barnavernd í sveitarfélagi stendur frammi fyrir alvarlegum samfélagslegum
áföllum?
Virk þátttaka starfsfólks
Á sama hátt og það er mikilvægt að nýta þekkingu íbúa á aðstæðum í nærsamfélaginu þegar gerðar
eru áætlanir um viðbrögð í kjölfar hamfara þurfa þau sem starfa við félagslega þjónustu dags dag-
lega að vera virkir þátttakendur í gerð áætlana fyrir sína starfsstöð. Þau þekkja viðfangsefnin og eru
því best til þess fallin að greina þarfir, forgangsraða því sem gera þarf og gera tillögur að því hvernig
æskilegt sé að bregðast við aðstæðum á tímum áfalla.
Sviðsstjóri telur það mjög mikilvægt að hver og einn geri áætlanir fyrir sitt svið og bæði þurfi
að skapa tækifæri og gefa stjórnendum verkfæri til að vinna þessa vinnu á sínu sviði og með sínu
starfsfólki og þjónustunotendum þar sem það eigi við. Þessi áhersla kom einnig fram hjá öðrum við-
mælendum.
Forstöðumaður skammtímavistunar sagði: „Svo þarf þetta líka að vera miðað við það sérsvið sem