Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Blaðsíða 51

Ragnheiður Hergeirsdóttir, Guðný Björk Eydal og Sólveig Þorvaldsdóttir
51 ..
við erum að sinna, við verðum að gera þetta sjálf, við þekkjum okkar verkefni best, það geta ekki
aðrir gert þetta fyrir okkur.“
Forstöðumaður búsetukjarna benti á að sníða þyrfti æfingar og kennsludæmi vel að hverri starfs-
einingu:
Skrifborðsæfingin í almannavarnaverkefninu, þar fannst mér dæmin ekki passa
nógu vel fyrir mína starfseiningu, það þarf að horfa á hverja einingu líka við að
búa til æfingar til að það verði sem raunverulegast. Við erum að undirbúa okkur
til að mæta áföllum á okkar starfsstöð.
Í ljósi þess er mikilvægt að huga að sérkennum þeirra starfseininga sem taka þátt í æfingum hverju
sinni og ekki síður að gera sér grein fyrir þeim fjölbreytileika sem mæta þarf þegar raunveruleg áföll
skella á samfélaginu.
Sameiginlegur skilningur
Áætlanir og undirbúningur almannavarna miða meðal annars að því að viðbragðsaðilar þekki
ábyrgðarsvið hver annars, þekki boðleiðir og viti hvar sérhæfingu í hinum ýmsu aðstæðum er helst
að finna. Félagsþjónustan veitir íbúum sem standa höllum fæti í daglegu lífi margþætta þjónustu og
í mörgum tilfellum er um að ræða þjónustu sem er forsenda þess að fólk geti til dæmis búið heima.
Viðmælendur nefndu í þessu samhengi nokkur dæmi um mikilvægi þess að samstarfsaðilar í nærum-
hverfinu þekktu sérsvið og bjargráð hver annars í málefnum íbúanna. Oft væri mikil vinna á bak
við það að kerfin lærðu að starfa saman og það samstarf væri mikilvægt þegar áföll yrðu, því þyrfti
að hlúa að slíku samstarfi. Í Árborg væri komin löng hefð fyrir því að þjónustukerfin í samfélaginu
ynnu saman að velferð íbúanna, til dæmis í málefnum barna og ungmenna. Teymisstjóri barna-
verndar sagði í þessu samhengi: „Fræðslan milli kerfa er mjög mikilvæg, að til dæmis almannavarnir
viti hvernig við myndum bregðast við og við hvernig þau myndu gera, hver gerir hvað.“
Sviðsstjóri Fjölskyldusviðs lagði áherslu á mikilvægi samspils milli þjónustuaðila:
Við þurfum kannski að búa okkur til leikkerfi, gætum líkt því við til dæmis fót-
boltann, allir verða að þekkja sína stöðu og sitt hlutverk, og þetta er liðsvinna.
Það er mikil þekking sem er hægt að yfirfæra, bæði hjá okkur innan sveitar-
félagsins og á milli okkar og annarra þjónustuaðila, en það er ekki hægt að færa
hana yfir komplett á milli kerfa. Það þarf að sníða að hverjum og einum stað.
Fræðsla og þjálfun
Viðmælendur voru allir sammála um mikilvægi þess að starfsfólk fengi fræðslu og þjálfun til að vera
betur undirbúið til að takast á við aðstæður sem sköpuðust við samfélagsleg áföll. Töldu þeir að al-
mannavarnaverkefnið hefði hjálpað þeim að skerpa á þekkingu og skilningi á þessu sviði, eða eins
og sviðsstjóri Fjölskyldusviðs sagði:
Æfing eins og var í almannavarnaverkefninu er mikilvæg, væri gott að hafa eitt-
hvað slíkt reglulega, árlega eða að minnsta kosti annað hvert ár. Við gætum haft
sérstakan almannavarnadag, taka þar skrifborðsæfingu og fylgja áætlunum eftir,
uppfæra þær og laga.
Forstöðumaður skammtímavistunar taldi verkefnið passa vel við sína fyrri reynslu af því að starfa á
tímum samfélagslegra áfalla og lagði sérstaklega áherslu á það hve mikilvægt væri að vera í stakk
búinn að forgangsraða þjónustu í samræmi við eðli starfseminnar á hverjum tíma:
Tímalínuvinnan í verkefninu, þegar við áttum að skrifa á tímalínu hvað maður
geri og hver geri hvað, það fékk mann virkilega til að hugsa þetta í skrefum, hvað
maður gerir þegar verður áfall. Hver er forgangsröðunin, hverja þarf ég að tala