Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Qupperneq 168

Aðskilin búseta: Búsetumynstur pólskra innflytjenda í Reykjavík
168 ..
Þetta eru mælitæki sem eru ekki hönnuð til að mæla aðskilnað í búsetu en geta hins vegar nýst til
þess. Ýmsir hafa lagt til útfærslur á ólíkindavísitölunni til að leysa þann annmarka að hverfi eru
metin í tómarúmi án þess að það sé tekið tillit til íbúasamsetningar nærliggjandi hverfa (Jakubs
1981; White 1983). Þrátt fyrir það er ólíkindavísitalan enn helsta tæki þeirri sem rannsaka aðskilda
búsetu ólíkra hópa (Fong o.fl., 2022; van Ham o.fl., 2021).
Niðurstöður
Búsetumynstur pólskra innflytjenda í Reykjavík
Mynd 1 sýnir hvernig pólskir innflytjendur dreifast yfir skólahverfi og svæði borgarinnar. Ljósu
súlurnar sýna svæðin og þær dekkri skólahverfin sem falla undir svæðin. Ástæðan fyrir því að hér er
horft bæði til skólahverfa og stærri svæða er að samsöfnun innflytjendahópa nær oftar en ekki yfir
stærri samliggjandi svæði (Fong o.fl., 2022), til dæmis þannig að eitt hverfi stendur upp úr en nær-
liggjandi svæði hafa einnig meira af innflytjendum úr umræddum hóp en fjarlægari hverfi. Stærri
svæðin eru skilgreind þannig að þau séu samsett úr samliggjandi skólahverfum sem hafa annað hvort
meira eða minna af pólskum innflytjendum sem bjuggu í Reykjavík árið 2020. Um er að ræða fimm
svæði. Rökin fyrir því að skoða hvernig hópurinn dreifist yfir skólahverfi og svæði fremur en að
skoða hlutfall íbúa hverfa og svæða sem eru pólskir innflytjendur er að þegar kemur að saman söfn-
un innflytjenda er það hið fyrrnefnda sem skiptir máli. Þannig gætu einstaklingar af hópi A verið hátt
hlutfall af íbúum á fámennu svæði X en allur þorri hópsins býr eftir sem áður á fjölmennara svæði
Y, sem þýðir að saman söfnunun á sér stað þar og það er þar sem staðbundin tengslanet myndast.
Mynd 1. Dreifing pólskra innflytjenda á milli skólahverfa og svæða innan Reykjavíkur-
borgar árið 2020
8
Niðurstöður
Búsetumynstur pólskra innflytjenda í Reykjavík
Mynd 1 sýnir hvernig pólskir innflytjendur dreifast yfir skólahverfi og svæði borgarinnar. Ljósu
súlurnar sýna svæðin og þær dekkri skólahverfin sem falla undir svæðin. Ástæðan fyrir því að hér er
horft bæði til skólahverfa og stærri svæða er að samsöfnun innflytjendahópa nær oftar en ekki yfir
stærri samliggjandi svæði (Fong o.fl., 2022), til dæmis þannig að eitt hverfi stendur upp úr en
nærliggjandi svæði hafa einnig meira af innflytjendum úr umræddum hóp en fjarlægari hverfi. Stærri
svæðin eru skilgreind þannig að þau séu samsett úr samliggjandi skólahverfum sem hafa annað hvort
meira eða minna af pólskum innflytjendum sem bjuggu í Reykjavík árið 2020. er að ræða fi
svæði. Rökin fyrir því a s a hvernig hópurinn dreifist yfir skólahverfi og svæði fremur en að skoða
hlutfall íbúa hverfa og svæða sem eru pólskir innflytjendur er að þegar kemur að saman söfnun
innflytjenda er að i f da i tir li. i t t lingar af i tt
hlutfall af íbúum á fáme nu svæði X en ll sins býr eftir sem áður á fjölmennara svæði Y,
ðir að saman söfnunun á sér stað þar og það er þar sem staðbundi tengslanet myndast.

Mynd 1. Dreifing pólskra innflytjenda á milli skólahverfa og sv ða innan Reykjavíkurborgar
árið 2020

Það svæði sem hafði flesta pólska innflytjendur er svæðið sem liggur að norðurströnd Reykjavíkur og
inniheldur skólahverfi Vesturbæjarskóla, Austurbæjarskóla, Háteigsskóla, Laugarnesskóla,
Langholtsskóla og Hlíðaskóla. Á þessu svæði bjuggu 35,5% pólskra innflytjenda í Reykjavík árið
2020. Næst komu eldri úthverfin, sem innihalda Breiðholtshverfin og Árbæ, þar sem 34,3% pólska
innflytjenda í Reykjavík. Þetta er einnig það svæði sem inniheldur það skólahverfi sem var með flesta
pólska innflytjendur, en 11% þeirra bjuggu í Fellahverfinu.
Þriðja svæðið inniheldur flest skólahverfin og er landfræðilega stærsta svæðið en ekki það
fjölmennasta. Þetta eru yngri úthverfin og inniheldur skólahverfin í Grafarvogi, nýju hverfin austast í
borginni, Ártúnsskólahverfi og Klébergsskólahverfi. Þetta er nokkuð fjölbreyttur hópur hverfa en þau
eiga það sameiginlegt að í hverju og einu þeirra eru tiltölulega fáir pólskir innflytjendur. Samanlagt
bjuggu 16,6% pólskra innflytjenda á þessu víðfeðma svæði árið 2020.
Fjórða svæðið er hér kallað Suður Reykjavík, þar sem aðeins 9,5% pólskra innflytjenda bjuggu.
Það inniheldur Álftamýrarskóla, Breiðagerðisskóla, Vogaskóla, Hvassaleitisskóla og Fossvogsskóla.
Fimmta svæðið er svo vestasti hluti höfuðborgarinnar, það er Grandaskóla- og Melaskólahverfi.
Ástæðan fyrir því að þessi hverfi eru ekki talin með þeim hverfum sem liggja meðfram norðurströnd
35
,5
%
8,
5%
8,
2%
6,
1%
5,
0%
4,
5%
3,
3%
34
,3
%
11
,0
%
5,
9%
5,
6%
5,
0%
4,
4%
2,
5%
16
,6
%
2,
0%
1,
8%
1,
7%
1,
7%
1,
5%
1,
3%
1,
2%
1,
2%
1,
2%
1,
1%
0,
8%
0,
6%
0,
4%
9,
5%
2,
7%
2,
2%
1,
8%
1,
7%
1,
1% 4,
1%
2,
5%
1,
6%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
N
or
ðu
r R
ey
kj
av
ík
V
es
tu
rb
æj
ar
sk
ól
i
A
us
tu
rb
æj
ar
sk
ól
i
H
át
ei
gs
sk
ól
i
La
ug
ar
ne
ss
kó
li
La
ng
ho
lts
sk
ól
i
H
líð
as
kó
li
El
dr
i ú
th
ve
rfi
Fe
lla
sk
ól
i
H
ól
ab
re
kk
us
kó
li
Br
ei
ðh
ol
tss
kó
li
Ö
ld
us
el
ss
kó
li
Á
rb
æj
ar
sk
ól
i
Se
lja
sk
ól
i
N
ýr
ri
út
hv
er
fi
D
al
sk
ól
i
H
am
ra
sk
ól
i
K
lé
be
rg
ss
kó
li
Sæ
m
un
da
rs
kó
li
Ri
m
as
kó
li
Se
lá
ss
kó
li
N
or
ði
ng
as
kó
li
En
gj
as
kó
li
Fo
ld
as
kó
li
Bo
rg
as
kó
li
H
ús
as
kó
li
Á
rtú
ns
sk
ól
i
In
gu
nn
ar
sk
ól
i
Su
ðu
r R
ey
kj
av
ík
Á
lft
am
ýr
ar
sk
ól
i
Br
ei
ða
ge
rð
iss
kó
li
V
og
as
kó
li
H
va
ss
al
ei
tis
sk
ól
i
Fo
ss
vo
gs
sk
ól
i
V
es
tu
rta
ng
in
n
M
el
as
kó
li
G
ra
nd
as
kó
li
Það svæði sem hafði flesta pólska innflytjendur er svæðið sem liggur að norðurströnd Reykjavíkur
og inniheldur skólahverfi Vesturbæjarskóla, Austurbæjarskóla, Háteigsskóla, Laugarnesskóla, Lang-
holtsskóla og Hlíðaskóla. Á þessu svæði bjuggu 35,5% pólskra innflytjenda í Reykjavík árið 2020.
Næst komu eldri úthverfin, sem innihalda Breiðholtshverfin og Árbæ, þar sem 34,3% pólska inn-
flytjenda í Reykjavík. Þetta er einnig það svæði sem inniheldur það skólahverfi sem var með flesta
pólska innflytjendur, en 11% þeirra bjuggu í Fellahverfinu.
Þriðja svæðið inniheldur flest skólahverfin og er landfræðilega stærsta svæðið en ekki það fjöl-
mennasta. Þetta eru yngri úthverfin og inniheldur skólahverfin í Grafarvogi, nýju hverfin austast í
borginni, Ártúnsskólahverfi og Klébergss fi. tta er no kuð fjölbreyttur hópur hverfa en
þau eiga það same ginlegt að í hverju og einu þeirra eru iltö ulega fáir pólsk r innflytjendur. Saman-
lagt bjuggu 1 ,6% pólskra innflytjenda á þessu ví feðma svæði árið 2020.