Morgunblaðið - 28.11.1996, Blaðsíða 44

Morgunblaðið - 28.11.1996, Blaðsíða 44
44 FIMMTUDAGUR 28. NÓVEMBER 1996 MORGUNBLAÐIÐ AÐSENDAR GREINAR Mikilvægi nemendafélaga? ÞRIÐJUDAGINN 22. október horfði ég á þáttinn „Ó-ið" og sá Björn Bjarnason menntamálaráð- herra svara spurningum ungmenna varðandi yfírvofandi niðurskurð í menntakerfinu. M.a. var hann spurður út í frjálsa félagaaðild, sem gengur í gildi nú strax eftir ára- mót. Að mati Björns teljast nem- endafélög ekki til þeirra félaga sem hægt er að hafa skylduaðild að. Engu að síður er skólum skylt að hafa starfandi nemendafélag. Þeg- ar Birni var bent á þetta og spurð- ur hvort að það væri ekki skekkja að nemendafélögum væri skylt að starfa en hefðu með frjálsri félaga- aðild engan öruggann rekstar- grundvöll lengur, svaraði hann að það þyrfti nú ekki mikla peninga til þess að gæta hagsmuna nem- enda. Að hans áliti er hlutverk nem- endafélaganna aðeins það að sitja á fundum með stjórnendum skólans (með nýju framhaldsskólafrumvarpi . er reyndar búið að takmarka rétt- indi nemenda til slíkrar fundarsetu stórlega). Þetta kann að vera rétt að vissu leyti. Það er, samkvæmt lagabók- stafnum. En í raun er hutverk nem- endafélaganna þó miklu meira. Þau sjá um og borga allt það félagslíf sem fram fer innan veggja skólans og það er ekki svo lítið. Stutt upp- talning hljómar eitthvað á þessa leið: Öll böll sem fram fara á vegum skólans. 011 íþróttamót (framhaldsskóla- Unnur Maria Bergsveinsdóttir mót í frjálsum, fót- bolta, körfu o.fl. og ýmis innan- og milli- skólamót). Alla klúbbastarf- semi skólanna s.s. ljósmyndun, kvik- myndun, leiklist, ræðumennsku, lista- starfsemi, tölvustarf- semi, íþróttastarf, kóra, og óteljandi önnur áhugasvið. Öll skemmtikvöld, listakvöld og aðrar uppákomur í skólum. Söngvakeppni fram- haldsskólanna. I mörgum skólum reka nemendafélög litlar sjoppur þar sem nemendur geta nært sig. Flest nemendafélög sjá um félags- aðstöðu fyrir nemendur. Nemendafélög reyna að auðga menningarlíf nemenda með uppá- komum ýmsum, fyrirlestrum merks fólks og fleiru. Nemendafélög gefa út símaskrár skólanna, skólablöð, fréttapésa og annað slíkt. Leikuppfærslur nemendafélaga eru oft á landsmælikvarða. Nemendafélög sjá um svokallaða „opna daga", þar sem kennslu er vikið til hliðar fyrir allskonar menn- ingarstarfsemi nemenda, haldin eru námskeið, fyrirlestrar og allskyns listalíf nær að blómstra. Starfsemi Félags Framhalds- skólanema. c. * ,/Oí A ni w WIjIA aw&wl FRÁ29.NÓVEMBER^^1lT!Í Ík FRAMAÐJÓLUM *< V Fjór- réttaður kvöld- verður 2.950 k, öVN^AT5% Ny Parmaskinka með ananassalsa S~ og kryddjurtaolíu Rjúputerríne með rúsínum,fikjum og heslihnetuvinaigrette Reykiur lax með riómaosti, kotasœlu oggraslauk Ristaður hörþudiskur og kolkrabbi með cous cous, corianderolíu, lime og tómötum* Kjörsveþþasúþa „Cappuccino" (milliréttur ákvöldin) • Hamborgarhryggur með rauðvínssósu Nautahryggur með villigrjðnasouffle og villisveppasósu Ofnbakað, Jyllt lambalœri með rósmarin og hvttlauk ásítrónugrasssósu Villigœsabringa og rjúpa með berjasósu og steinseljurótarmauki Þrí- réttaður hádegis- verður 1.795 kr. Frosinnjóladrumbur „Búche de Noél" Kryddaður brauðbúðingur„þain d'éþices" meðþurrkuðum ávöxtum og möndlum Pécbe Melba með vanilluís og hindberjasósu * Einungis á kvöldin. BORÐAPANTANIRI SIMA 552 5700 Ótal margt fleira mætti nefna í þessari upptalningu en þetta ætti að gef a nokkra hug- mynd um starfssvið nemendafélaga. Þótt að allir þessir lið- ir séu ekki nefndir í lög- um um framhaldsskóla, er það augljós staðreynd að í dag verða nemenda- félögin í raun og veru að sjá um allt þetta. Krafan frá nemendum er skilyrðislaus, og skólayfirvöld gera ráð fyrir því. Eru „Opnir dagar", sem ég nefndi hér að ofan, gott dæmi um_ slíkt. Á svona dögum fer fram gríðar- leg starfsemi sem er einnig mjög Vonandi verður hausts- ins 1996 ekki minnst, segir Unnur María Bergsveinsdóttir, sem síðustu annar almenni- legs félagslífs í fram- haldsskólum. dýr, og borgar sig ekki upp vegna þess að stefnan er að leyfa öllum nemendum að njóta þessarar góðu tilbreytingar í skólastarfinu burtséð frá því hvort pabbi þeirra er banka- stjóri eða kennari. Þar sem svona dagar fara fram er gert ráð fyrir þeim í starfsáætlun skólans og í kynningarbæklingum skólanna eru þessir dagar lofaðir í hástert líkt og önnur nemendafélagsstarfsemi skólans. í sumum skólum er þátt- taka í þessum dögum skylda. Hingað til hefur verið skylduaðild að nemendafélögum og þau hafa því haft öruggan starfsgrundvöll og þetta því mögulegt. En með frjálsri félagaaðild er hætt við að skólar verði að taka öll loforð um góða og skemmtilega félagsstarf- semi út úr glansbæklingunum sín- um. Eins og málin líta út núna verð- ur nefnilega engu hægt að lofa. Lista- og menningarlíf er eitt af því sem stjórnmálamenn lofa og prísa í ræðum sínum við hátíðleg tækifæri. Með frjálsri félagaaðild er hætt við því að lista- og menning- arlíf framhaldsskólanna verði eitt- hvað sem maður les um í gömlum skólablöðum og andvarpi svo þung- an með nostalgíuglampann í augun- um. Og hvað ætli gerist ef ekki er lögð rækt við listir og menningu í framhaldsskólum? Þá held ég að það sé eins gott að sjónvarpið geymi vel og vandlega alla þætti um Halldór Laxness því Nóbelsverðlaun hans verða þá lík- lega að eilífu einstakur viðburður í Islandssögunni. Klúbbastarfsemi framhaldsskóla gefur fólki tækifæri til að þroska með sér áhugamál og vinna að þeim. Klúbbarnir eru kostaðir af nemendafélögununum. Er það ekki hluti af anda hverrar heilsteyptrar persónu að eiga sér áhugamál? Ef nemendafélögin geta ekki kostað þessa starfsemi hver á þá að gera það? Varla gera skólarnir það þegar verið er að skera þá nið- ur inn að beini. Eða ætlast ríkið kannski bara til þess að félagsstarf- semi í framhaldsskólum verði lögð niður? Það er nú einu sinni svo að það sem dregur nemendur í framhalds- skóla eru ekki eingöngu hinir ómót- stæðilegu töfrar stærðfræðibók- anna eða þýsku málfræðinnar. Stór hluti þess að vera í skóla felst í því að læra að starfa með öðru fólki, læra að umgangast annað fólk, taka þátt í félagsstarfi og skemmta sér með öðru fólki. Þessi hluti skólalífs- ins er að langmestu leyti í höndum nemendafélaganna. Þeir sem taka þátt í stjórnun félagsstarfs læra að taka ábyrgð, stjórna, þroska skipu- lags- og stjórnunarhæfileika og læra að vinna með öðru fólki. I framhaldsskóla byggir maður sér grundvöll að mannlegum samskipt- um og býr að honum alla ævi. Þetta er mikilvæg staðreynd sem ekki má gleyma. Ég ætla ekki að fara að dæma um hvort skylduaðild að nemenda- félögum sé réttlætanleg eða ekki. Mörg rök mætti þó færa að því að svo væri. Hinsvegar vona ég að þessi grein hafí gert fólki betur grein fyrir því hvert starfssvið nemendafélaganna er og hvílíkan vanda við eigum eft- ir að eiga við að etja í byrjun næsta árs. Ef 30% nemenda ákveða að fara frekar í „Ríkið" en að borga nemendafélagsgjaldið, þá eru nem- endafélögin strax lent í erfíðleikum. Nemendafélögin eru nefnilega rekin af mikilli útsjónarsemi. Og það er öruggt að þessir einstaklingar munu samt ætlast til þess að nem- endafélögin þeirra standi fyrir öll- um þeim atburðum sem þau hafa hingað til gert. Vonandi verður haustsins 1996 ekki minnst sem síðustu annarinnar sem almennilegt félagslíf fannst í framhaldsskólum landsins. Höfundur situr í aðgerðanefnd F.F. Jafnaðarstefna - sósíalismi MOTTO: „Endur- tekning sögunnar, fyrst sem harmleiks og síðan sem skrípa- leiks." Karl Marx. Hugtakið Jafnað- arstefna" kemur fyrst fyrir í íslenskum texta í Skírni 1865, bls. 42 - Orðabók Háskólans. Þetta orð er þýðing á hugtakinu sósíalismi, sem tekið er að nota í Evrópu um og fyrir 1830. Kenningin er uppkomin í frönsku stjórnarbyltingunni meðal róttæklinga — Buonarotti, Babeuf o.fl. Um svipað leyti skýtur hug- takinu „kommúnismi" upp á yfir- borðið, uppruninn sá sami. Stefn- an var sameign þjóðarinnar á öll- um framleiðslutækjum og jöfn skipting framleiðslunnar milli þegnanna. Eignarréttur og einka- eign var bannfærð og þar með helgun eignarréttarins, sem var eitt megin baráttumál frönsku byltingarinnar sbr. Mannréttinda- yfirlýsingin. Þegar leið á 19. öldina efldust þeir flokkar sem töldu sig boðbera sósíalismans, og skiptust í sósíalista og kommúnista. Þeir fyrri viðurkenndu leikreglur lýð- ræðisins en þeir síðari ekki og unnu að valdatöku með byltingu. Þegar kemur fram á 20. öld magn- ast áhrif þessara afla, einræði kommúnista og nasista og aukin áhrif sósíalista, með stórauknum áhrifum ríkisvaldsins sem mótandi í efnahagsgeiranum og menn- ingarmálum. Þjóðernisjafnaðar- menn, kommúnistar og maoistar, unnu að stefnumálum sínum með aðferðum, sem vestræn menning- Siglaugur Brynleifsson ar- og siðferðishefð fordæmdi. Útþurrkun ákveðinna stétta og þjóðflokka og heilla þjóða varðaði sögu róttækari arms sósíal- ista frá Eystrarsalti og austur að Kyrra- hafi. Það má rekja slóð morða og nefna tölur - gyðingamorðin und- ir stjórn þjóðernissós- íalista - 6 milljónir, morð Leníns, Stalíns og arftakanna, áætluð vægt af rússneskum sagnfræðingum 40 milljónir og hungur- Með rýrnandi forsjár- hyggju ríkisvaldsins, segir Siglaugur Bryn- leifsson, losnaði um frelsi einstaklingsins til frumkvæðis og athafna. morð Maós á tímum „Stökksins framávið" 46 milljónir og í Menn- ingarbyltingunni 60 milljónir, auk þjóðarmorðsins í Tíbet sem enn er í fullum gangi. í vestrænum lýðræðisríkjum jukust áhrif og afskipti ríkisvalds- ins mjög fyrir áhrif „Lýðræðis- jafnaðarmanna". Módel var búið til og nefnt „velferðarþjóðfélagið" en forsenda þess var aukið ríkis- vald og afskipti af skólakerfinu og uppeldi barna og unglinga, og jafnframt atvinnuhagsmunir þeirra sem unnu að breyttu samfé- lagi í átt til sameignar og algjörr- ar félagshyggju. Einkalíf, vestræn menning og einkarekstur og einkaeign voru höfuð blórabögglar „lýðræðisjafnaðarmanna" og fé- lagshyggju„aflanna". Það kom að því að stefna sósíalista mistókst, ekki síst vegna menningarlegrar lágkúru og efnahagslegra orsaka, sem teppti grundvöll frjálsra við- skipta og jafnvægi frjáls markað- ar. Horfið var frá forsjárhyggju ríkisvaldsins víðast hvar í vestræn- um ríkjum, skólakerfið var víða tekið til endurskoðunar þar sem gjörlegt var að beita endurskoðun, en sums staðar höfðu sósíalistar hreiðrað svo um sig innan skóla- kerfisins að erfitt var að koma á endurbótum og bættum kennslu- háttum vegna andstöðu þeirra sem virtust og virðast telja, að skóla- kerfíð sé rekið vegna kennaranna en ekki vegna nemendanna. Með rýrnandi forsjárhyggju ríkisvaldsins losnaði um frelsi ein- staklinga til frumkvæðis og at- hafnasemi. Hin vestræna kristna menningararfleifð var enn mót- andi afl, menn fundu glöggt fyrir lausninni undan þeim sósíölsku álögum. Þessi lausn tók mismun- andi langan tíma en „uppreisn einstaklingsins" varð höfuðein- kennið. Þrátt fyrir ótvíræðni þess- ara breytinga til farsældar, þá eru hagsmunaöfl forsjárhyggju- manna innan stofnana ríkisins enn mjög sterk eins og hér á landi innan skólakerfisins og ríkis- fjölmiðla og menn eru enn altekn- ir, ekki síst vegna eigin hags- muna, af draumsýn sameignar- sinna og hyggjast nú ásamt pólit- ískum spekúlöntum endurtaka söguna frá árum ríkiseinokunar og að því er virðist feta þá slóð sem lá frá Eystrasalti að Kyrra- hafi. Þeir vilja hefja endurtekn- ingar og framhaldið í gervi skrípaleiks „sameiningar jafnað- ar- og félagshyggjuaflanna". Þá vantar greinilega gáfur Karls Marxs. Höfundur er rithöfundur.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.