Morgunblaðið - 02.03.1999, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 02.03.1999, Blaðsíða 29
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 2. MARZ 1999 29 LISTIR Á ögurbrún hraðans TONLIST Kirkjultvoll í Garðaba; KAMMERTÓNLEIKAR Guðný Guðmundsdóttir, Helga Þórarinsdóttir, Gunnar Kvaran og Gerrit Schuil fluttu verk eftir Mozart og Brahms. Laugardagurinn 27. febrúar 1999. PIANOKVARTETTARNIR eftir Mozart voru nýjung á sínum tíma, bæði hvað varðar hljóðfæraskipan- ina, svo og vinnuaðferð meistarans, þar sem meira jafnræði ríkti á milli hljóðfæranna en gerst hafði fram að þessu. Mozart hafði samið við Franz Anton Hoffmeister að skrifa þrjá pí- anókvartetta og þar sem útgáfa kammertónverka byggist að miklu leyti á flutningi slíkrar tónlistar í heimahúsum, vai- ekki furða að Hoff- meister gerði þá athugasemd, að fyrsta verkið (K. 478) væri of erfitt fyrir markaðinn, enda er það sannar- lega ekki hvers manns leikfang, t.d píanóhlutverkið, sem á köflum er sérlega krefjandi. það sem þó skiptir mestu máli og er enn í dag undrun- arefhi, er tónmálið sjálft, þar sem allt leikur á „lukkuhjólum", þungbú- in dramatíkin í fyrsta kaflanum, ljóð- ræn elskan í hæga kaflanum og und- ursamleg gleðin í lokaþættinum, allt gjört með þeim hætti, að hvergi ber á skugga en snilldin hefur orðið og tónmál verksins er eins og eitt sam- fellt ljóð án orða. Flutningurinn í heild var frábærlega vel mótaður og flytjendur áttu margar glæsilega leiknar tónhendingar, svo litið ein- staklingsbundnar en þó í lifandi sam- ræmi við samleikarana. I fyrsta kafl- anum náðist oft sterk túlkun en í honum er að heyra margt, sem kalla mætti forspá um tónmál Beethovens og sem kammertónlist er Mozart í raun að færa hana úr sínu félagslega hlutverki upp á plan sinfónískrar vinnu. Fyrir smekk undirritaðs hefði mátt vera meiri ró yfir hæga þættin- um.í hinum glaðlega lokakafla var leikurinn aldeilis glæsilegur, tær og fallega mótaður þó tempóið væri í það mesta. Seinna verk tónleikanna var fyrri píanókvartettinn op. 25, eftir Bra- hms. Líklega má segja að með tilkomu Kvenrértindakonan Germaine Greer gefur út nýja bók Segir tíma til kominn að veita reiðinni útrás á ný London. Reuters. ÞRJATIU árum eftir að kven- réttindakonan Germaine Greer gaf út áhrifamikla bók sína The Female Eunuch, sem olli straumhvörfum í lífi margra kvenna, finnst henni vera kom- inn tími til að ausa úr skálum reiði sinnar á ný. I nýrri bók dregur Greer dár að bæði femínistum og þeim konum sem stunda hjúskapar- brot, ekki síður en hinum svo- kallaða „nýja manni", í því augnamiði að sýna fram á að baráttunni fyrir réttindum kvenna sé langt frá því lokið. The Whole Woman verður gefin út í mars en Greer segist hafa ritað bókina af því að henni fannst tími til kominn að leggja til atlögu við þær staðhæfingar margra kvenkyns samtímahöf- unda hennar að femínisminn hafi gengið of langt. Greer, sem er sextug og barnlaus, á að baki eitt mis- heppnað hjónaband. Hún stað- hæfir að líf kvenna sé bæði göf- ugri og meira spennandi en fyr- ir þrjátíu árum en segir að það sé ,jafnframt miklum mun erf- iðara en þá". „Hvert sem við beinum sjón- um okkar sjáum við konur í vanda, örmagna, einmana, full- ar sektarkenndar og finnist sem frami örfárra kvenna geri lítið úr árangri þeirra sjálfra," segir Greer. Full sannfæringar lýsir hún því yfir að nú sé aft- ur kominn tími til að vera „reið". Vortón- leikar Tón- listarskóla Kópavogs VORTÓNLEIKAR Tónlistar- skóla Kópavogs, sem að þessu sinni verða haldnir í Salnum, hefjast miðvikudaginn 3. mars. Fram koma píanónemendur á ýmsum stigum. Tónleikar blást- urs- og strengjanemenda verða þann 10. mars og 17. mars eru svo kammermúsíktónleikar. Söngnemendur verða með sína tónleika 24. mars. Allir þessir tónleikar hefjast kl. 18. I apríl verða burtfararprófs- tónleikar í píanóleik og í maí tónleikar tölvuversins og hljóm- sveita skólans. Umdeildur fræðimaður Næsta víst er að The Whole Woman mun varpa Greer aftur fram í kastljós fjölmiðlanna svo um munar, þótt reyndar hafi alltaf farið mikið fyrir henni. I nýrri ævisögu, sem einnig kem- ur út í mars, er henni lýst sem konu er mótaði róttækar femínistahugsjónir sínar á sama tíma og hún lokkaði til sín fjölda karlmanna einungis til þess að kasta þeim frá sér aftur. Greer, sem kemur frá Ástral- íu, hefur lengi kennt við Cambridge-hásköla og þykir hafa veitt heilli kynslóð kvenna innblástur með kenningum sín- um í gegnum tíðina, en þær grundvölluðust á þeirri kröfu að konur ættu rétt á öllu því sem karlar nytu. Hún hefur hins vegar alltaf neitað þeim ásðkun- um að hún sé skapari frjálslynd- issamfélagsins svokallaða, þar sem flest er látið óatalið. Gerir hún jafnvel að umtalsefni í bók- inni sinni nýju það sem hún kall- ar „stöðugan þrýsting" frá nú- timasamfélaginu um að konan sé kynferðislega virk. „Hlustaðu á þennan femínista segja þér enn og aftur; „ekkert kynlíf er betra en slæmt kyn- líf". Slæmt kynlíf er slæmt heilsu þinni. Að leita eftir kyn- lífi getur verið niðurlægjandi lífsreynsla, hún getur valdið vonbrigðum og jafnvel verið hættuleg [...] ekkert kynlíf er hins vegar skaðlaust," segir Greer. Gagnrýnir Fay Weldon Greer er harðorð í garð kvenna sem eiga í samböndum við gifta karla og sem - þrátt fyrir að þær kalli sig femínista - „eru fyllilega reiðubúnar til að gift- ast manni sem þegar hefur valdið einni eða tveimur eigin- konum óhamingju." í viðtali sem The Daily Tele- graph tók við Greer í tilefni út- komu The Whole Woman lætur hún breska rithöfundinn og femínistann Fay Weldon hafa það óþvegið, enda telur hún að Weldon hafi brugðist vænting- um annarra kvenfrelsiskvenna. „Hún var í fararbroddi þeirra femínista sem þorðu að láta til sín taka í upphafi. Hún skildi út á hvað þetta gekk þá en mér sýnist sem hún hafi núna gleymt því [...] Ég veit að hún hefur farið í andlitslyft- ingu og að hún hefur farið í hormónameðferð en getur ver- ið að það hafi haft svona mikil áhrif á heilastarfsemi henn- ar?" En þrátt fyrir harðorð um- mæli í garð kynsystra sinna þarf enginn að velkjast í vafa um hvar Greer stendur í því einvígi kynjanna sem átt hefur hug hennar allan um árabil. „Ég hef enga ástæðu til að vera ósátt við nokkurn skapaðan hlut. Ég hef alltaf verið á þeirri skoðun að konur væru alveg sérdeilis frábærar. Ég er alltaf jafn undrandi og ánægð með framgöngu kvenna." píanósins í samspili við strengjatríó hjá Mozart, verði til það sem nefna mætti „konserterandi" tónverk, er kalli á viðameira tónmál en gerðist í kammerverkum, þar sem fyrrum var oft aðeins um að ræða píanó- sónötur með undirleik strengjahljóð- færa. Píanókvartettarnir eftir Bra- hms eru merktir sömu táknum og pí- anókvartettar Mozarts, eru sem sagt stórbrotin tónlist, sinfónisk að gerð og eins og í lokakaflanum, í op. 25, þar sem vinnuaðferðin er orðin meira „orkestral" en gerist að vera í kammertónlist og má segja, að sá kafli sé í raun glæsilegur píanó- konsert. það má og segja það sama um þetta verk og sagt var um píanó- kvartettinn eftir Mozart, að verkið væri allt of erfitt, enda tóku jafnvel vandiátir hlutsendur seint og dræm- lega við þessu mikla listaverki. Það er skemmst frá því að segja, að flutningurinn á Brahms var hreint út sagt ótrúlegur. Fyrsti kafl- inn var alvarlegur, krafmikill og auð- heyrt að Brahms var þarna mikið niðri fyrir er á kóflum braust fram í átaksmiklum leik. Intermessóið er samfelldur ljóðrænn leikur, þar sem gleðin er hamin en leitað sérkenni- legra blæbrigða, sem voru mjög fag- urlega mótuð og sama má segja um hæga þáttinn, sem þó er ofinn sterk- um átökum. I lokin var það hinn villti sinfóníski dansþáttur, sem var hreint ótrúlega glæsilega fluttur, þó tónmálinu væri stefnt fram á ögur- brún hraðans. Þetta margslungna tónverk var ótrúlega vel flutt og verður flutningur þess lengi í minn- um hafður og væri vel, ef þeir lista- menn sem hér áttust við, tækju upp nánara samstarf til frekari fágunar og samstillingar. Jón Ásgeirsson Ný bók eftir bandaríska rithöfund- inn Bret Easton Ellis Segir bækur sínar ekki við allra hæfi BANDARÍSKI rithöfundurinn Bret Easton Ellis hefur að und- anfórnu verið á þeytingi til að kynna nýja bók sína Glamorama. Bókin hefur fengið afar misjafna dóma en Ellis lætur sér fátt um finnast. „Bækur mínar eru ekki allra," segir hann í samtali við The Irish Times. Ellis sló rækilega í gegn aðeins 21 árs að aldri þegar fyrsta bók hans Less than Zero kom út árið 1986. í kjölfarið tilnefndu útgef- endur Ellis sem „talsmann kyn- slóðar sinnar" en í bókinni, sem hefur verið kvikmynduð, lýsti Ellis glansveröld unga og ríka fólksins í Bandaríkjunum, þar sem margir kusu að flýja raun- veruleikann með neyslu eitur- lyfja og ýmsum ólifnaði, á meðan aðrir gerðu sér seint og um síðir grein fyrir því að lífshamingja fæst ekki keypt fyrir peninga. Ellis gekk erfiðlega að fylgja velgengni Less than Zero eftir og gagnrýnendur hökkuðu í sig næstu bók hans, The Rules of Attraction, sem út kom tveimur árum síðar. American Psycho, sem kom út 1991, varpaði Ellis hins vegar fram í sviðsljósið á ný, svo um munaði, en ekki endi- lega af því að fólki þætti bókin svo geðsleg. Afar umdeild sýn á hið siðblinda samfélag Ekki er fráleitt að halda því fram að American Psycho sé ein af umdeildari bókum síðari ára í Bandaríkjunum en í henni veitir Ellis súrrealíska innsýn í líf sið- blinds raðmorðingja. Bókin vakti mikla hneykslan enda dregur Ellis ekkert undan í lýs- ingum sínum á algerlega til- gangslausum glæpum söguhetj- unnar. Bók þessi eignaðist hins vegar fljótt afar tryggan aðdá- endahóp lesenda og hafa kvik- myndaframleiðendur að undan- förnu gert sig líklega til að festa söguna á filmu. Glamorama tekur að mörgu leyti upp þráðinn þar sem frá var horfið í American Psycho, þótt Ellis gangi ekki eins langt í lýsingum sínum á siðlausu sam- félagi nútímans. Sem fyrr gerist hún þó í heimi eiturlyfja og kyn- lífs, þar sem söguhetjan lifir fyrir popptónlist og mynd- skreytt ofbeldi og firringin er gengin út yfir allan þjófabálk. Misjafnir dómar gagn- rýnenda vekja enga undrun hjá Ellis og hann gerir ekki einu sinni tilraun til að halda uppi vörnum fyrir bók sína. „Fullt af fólki hatar bækurnar mínar. Mest ber á þessu í Bandaríkj- unum, þeim líkar illa við mig, flatan tón bóka minna. Þeim lík- ar ekki við það sem ég skrifa, punktur." „Skáldskapur hefur svo mikið með smekk fólks að gera," bætir Ellis við, „og mínar bækur eru einfaldlega ekki við allra hæfi." TOIVLIST Ráðhúsinu STÓRSVEIT REYKJAVÍKUR Stórsveit Reykjavíkur: Einar Jóns- son, Jóhann Stefánsson, Birkir Freyr Matthíasson og Andrés Björnsson trompetar; Oddur Björnsson, Edward Frederiksen, Björn R. Einarsson og David Bobroff básúnur; Sigurður Flosason, Stefán S. Stefánsson, Ólaf- ur Jónsson, Jóel Pálsson og Kristinn Svavarsson saxófónar; Asrvaldur Traustason píanó, Eðvard Lárusson gftar, Birgir Bragason bassa og Jó- hann Hjörleifsson trommur. Söng- kona Kristjana Stefánsdóttir og stjórnandi Sæbjörn Jónsson. Verk eftir Neal Hefti og fleiri. Laugardag- inn 27.2.1999. SJO ARA STÓRSVEIT ÞAÐ VAR söguleg stund í Ráð- húsinu sl. laugardag er Ingibjörg Sólrún borgarstjóri og Sæbjörn Jónsson, stjórnandi Stórsveitar Reykjavíkur, skrifuðu undir sam- starfssamning borgar og sveitar og er þetta fyrsti vísir þess að stór- sveitin komist á atvinnumannastig- ið. Síðan upphófust tónleikar. Efnis- skráin var tvíþætt, annars vegar verk eftir Neal Hefti sem hann skrifaði fyrir eilífðarvél sveiflunnar, stórsveit meistara Count Basies, hins vegar standardar er Natalie Cole hefur sungið. Hefti-ópusarnir voru flestir skrifaðir fyrir tíma- mótaskífuna The Atomic Mr. Basie og er ekki heiglum hent að leika þau verk. Það verður að segjast að Stór- sveitin hefur ekki burði til að leika þessi verk af þeim krafti sem þarf, þó margt væri vel gert - satt að segja held ég að ekkert band geti leikið þessi verk á fullnægjandi hátt eftir að Basie leið. Minningin um túlkun Basies er of ofarlega í huga þeirra sem þekkja. Einn rosalegasti svíngari sem hljóðritaður hefur ver- ið, The kid from Red Bank, kýldi mann ekki rammfastan í sætið einsog þegar Basiebandið flutti það. Annars voru margir ágætir sólóar í Hefti-verkunum - ég nefni aðeins tenórsóló Ólafs Jónssonar í Splanky og altósóló Sigurðar Flosasonar í Fantail. Það tókst betur upp í standörd- unum sem Kristjana Stefánsdóttir söng af prýði. Eðvard Lárusson lék listilegan gítarsóló í Route 66 af blúsaðri tilfmningu. Birkir Freyr blés með eldridgeískum blæ í Love. Kannski lært það af Roy Hardgrove einsog Cristian Cudurrufo. Bandið og Kristjana fóru vel með Almost like being in love, sem Elly söng svo meistaralega með sveitinni. Orange coloured sky var frábærlega flutt af sveit og söngkonu og tenórsóló Jó- els Pálssonar í That Sunday that summer var ljóðræn perla. Að lokum vil ég óska Sæbirni og piltunum til hamingju með sjö ára afmælið og megi Stórsveit Reykja- víkur halda áfram að þroskast og dafna. Vernharður Linnet
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.