Morgunblaðið - 04.03.1999, Blaðsíða 40

Morgunblaðið - 04.03.1999, Blaðsíða 40
*40 FIMMTUDAGUR 4. MARZ 1999 MORGUNBLAÐIÐ UMRÆÐAN Sérfræðing- arnir og efna- hagslífið Um ranga spádóma hagfrœðinga (sérstaklega eins þeirra), fiölmiðla og eðlisbreytingar í hagkerfinu. Maðurinn sem skrifaði bókina er kominn á stjá á ný. Morgunblaðið kallaði hann til að segja álit sitt á þjóðarbúskapn- um. Það var eins og við var að búast, allt kolsvart framundan. Ætla mætti að fjölmiðlar treystu varlega spádómum Þorvaldar Gylfasonar eftir að hann skrifaði bókina frægu, Síðustu forvöð. Þar hélt Þorvaldur því m.a. fram að allt stefndi á versta veg fyrir íslenskum þjóðarbúskap, ef hans ráðum væri ekki fylgt, hengiflug- VIÐHORF iðeittværi wivriwnr framundan og Eftir Jakob F. það væru „síð- Ásgeirsson ustu forvöð" að grípaí taumana. Nú, ráðum hans var ekki fylgt - og suían hefur allt staðið í blóma á íslandi. Hver al- þjóðastofnunin á fætur annarri hefur lokið lofsorði á stjórn ís- lenskra efnahagsmála. En Þorvaldur er ekki einn um það nú um stundir að spá svart. Ýmsir hagfræðingar hafa spáð ofþenslu í efnahagslífinu með reglulegu millibili á þriðja ár og verðbólguspá Þjóðhagsstofnunar hefur reynst of há tvö ár í röð. En verðbólgan lætur á sér standa. Þjóðhagsstofustjóri við- urkennir að „hingað til hefur efnahagslífið staðið sig betur en við reiknuðum með". Eftirtektar- vert er hvernig íslenskir fjölmiðl- ar bregðast við röngum spádóm- um hagspekinga. Morgunblaðið hefur tekið undir aðvaranir þeirra og fullyrti í nýlegri fyrir- sögn: „Þenslan ógnar verðstöðug- leika." Samt kemur fram í viðtali blaðsins við Má Guðmundsson, hagfræðing Seðlabankans, að þrátt fyrir hættumerki sé ekki hægt að fullyrða að „hér á landi sé ofþensla sem ógni verðstöðug- leika"! í DV hefur Jónas Krist- jánsson (sem bíður í ofvæni eftir kreppu) atyrt Þjóðhagsstofnun og Seðlabanka fyrir að spá ekki nógu svart! Fremstu dagblöð heims hafa brugðist þveröfugt við röngum svartsýnispám hagfræðinga í Bandaríkjunum. Þar eru hagfræð- ingarnir atyrtir fyrir að vera ekki með á nótunum. The New York Times segir í ritstjórnargrein að flestir hagfræðingar hafi verið óhóflega svartsýnir í nokkur ár og bandarískir neytendur hafi sýni- lega ákveðið að trúa fremur eigin augum en að hlíta ráðum skeikulla sérfræðinga. The Financial Times segir að merkin sem nú berist frá verðbréfamörkuðum gefí til kynna að helstu seðlabankastjórar heimsins hafi verið sofandi í vinn- unni. Á ferðalagi um Bandaríkin er ánægjulegt að fylgjast með þeim gífurlega uppgangi sem ríkir í efnahagslífi landsins. Hagvöxtur hefur verið þar stöðugur og mik- ill í átta ár samfleytt og hvorki kreppan í Asíu eða Suður-Amer- íku né stöðnunin í Evrópusam- bandsrfkjum hefur slegið á út- þensluna og vöxtinn. Alan Greenspan, seðlabankastjóri, við- urkenndi nýlega í vitnisburði sín- um fyrir Bandaríkjaþingi að hag- fræðingar ættu erfitt með að átta sig á því hvað væri að gerast í efnahagslífinu. „Við erum að vissu leyti að læra um leið og við framkvæmum," sagði hann. „Það er engin kennslubók í hagfræði sem leiðbeinir okkur um það sem er nú að gerast. Við erum að lík- indum að skrifa slíka bók með aðgerðum okkar, en við eigum hana ekki ennþá til þess að lesa hana." Með þessum orðum er hann í raun að viðurkenna að spár stofnunar hans hafi tekið mið af hagkerfinu eins og það var fremur en eins og það er. Sumir hagfræðingar eru þeirr- ar skoðunar að ástæðan fyrir því að þenslan í bandarísku efnahags- lífi hefur ekki kynt undir verð- bólguþróun sé gífurleg fram- leiðniaukning sem hlotist hefur af mikilli fjárfestingu í nýrri tækni. Telja sumir að það hafi átt sér stað grundvallar-framleiðnibreyt- ing í landinu. E.t.v. hefur það sama gerst hér á landi. Og rétt eins og í Bandaríkjunum hefur hagvöxturinn hér verið drifinn áfram af mikilli einkaneyslu. Þá hefur hátt atvinnustig í báðum löndum ekki ýtt undir verðbólgu- þróun eins og búast hefði mátt við samkvæmt fræðunum. Ennfrem- ur hefur samkeppni stórharðnað sem hefur haldið niðri verðlagi. Mikilvægar breytingar hafa orðið á vinnumarkaði í Bandaríkjunum á undanfórnum misserum og kunna þær að eiga sér hliðstæðu á Islandi. Hörð samkeppni hefur gert það að verkum að framleið- endur hafa ekki lengur sömu stjórn á verðlagningu vöru sinnar og því standa þeir óvenju fast gegn kauphækkunum sem ríkj- andi söluverð á framleiðslu þeirra rís ekki undir. Lægri verðbólga hefur einnig leitt til þess að laun- þegar eru hættir að gera ráð fyrir henni í kaupkröfum sínum og við- varandi ótti við atvinnumissi hef- ur einnig dregið úr óraunhæfum kaupkröfum. Smám saman hefur því myndast einskonar sjálfvirk verðstjórn. Hér hefur aðeins verið tæpt á fáeinum dæmum, en það segir sitt um umræðuna hér á landi að ekki skuli vera fjallað um efna- hagsmál á þessum nótum í ís- lenskum fjölmiðlum. Það vantar á fjölmiðlana hagfræðinga (sem hafa brennandi áhuga á þjóðfé- lagsmálum) til að stýra umræð- unni. Almennt séð er það einn meginvandi íslenskrar blaða- mennsku hversu sérhæfing er þar lítil. í nútíma blaðamennsku verða blaðamenn að vera í stakk búnir að ræða við hina ýmsu sér- fræðinga á jafnréttisgrundvelli. Víst er að það fást engar nýjar fréttir með því að leita tfl manns- ins sem skrifaði bókina. Úr þeirri smiðju berast sömu gömlu svart- sýnisspárnar og engin þeirra hefur ennþá ræst. Hvers vegna skyldu Þorvaldi Gylfasyni vera svo mislagðar hendur í spádóm- um? Það skyldi þó ekki vera af því að hann beiti sömu hunda- kúnstum í fræðum sínum og í sjónvarpinu um jólin er hann þóttist sýna fram á að þegar Halldór Laxness barðist sem ákafast fyrir sovétkommún- ismann og Stalín hafi það í raun vakað fyrir honum að stuðla að afnámi hafta á íslandi og gangi Halldór næstur Jóni Sigurðssyni í íslandssögunni sem boðberi frjálsrar verslunar! Forsendur vantar til að hefja hvalveiðar Afstaða Islands til hvalveiða HVALVEIÐAR eru árvisst umræðuefni hérlendis. Þar er á ferðinni mikið alvöru- mál. íslendingar mót- mæltu ekki samþykkt Alþjóðahvalveiðiráðs- ins 1982 um tíma- bundið bann við hval- veiðum frá 1986 að telja. ísland tók þátt í viðamiklum rannsókn- um á hvalastofnum 1986-89. Þótt vísinda- nefnd Alþjóðahval- veiðiráðsins féllist á það 1990 að tilteknir hvalastofnar þyldu veiðar hefur ekki verið á slíkar veiðar fallist af meirihluta ríkja í ráðinu. ísland sagði sig úr Alþjóðahvalveiðiráðinu 1992, en ekki hafa fleiri ríki fylgt því for- dæmi. Ásamt Noregi beitti ísland sér fyrir stofnun Norður-Atlants- hafs-sjávarspendýraráðsins (NAMMCO) 1992, en aðilar að því eru auk þess Færeyjar og Græn- land. Engar hvalveiðar hafa verið stundaðar af íslands hálfu eftir að veiðum í rannsóknaskyni lauk 1989. Nefndir á vegum sjávarútvegsráðuneytis Vorið 1994 skOaði nefnd á vegum sjávarútvegsráðuneytis, skipuð fulltrúum þingflokka, áliti um stefnu íslendinga í hvalamálum. I álitinu var meðal annars talið að halda beri fast við það sjónarmið að allar auðlindir sjávar séu nýtanleg- ar, enda séu veiðar stundaðar á sjálfbæran hátt þannig að ekki sé farið fram úr langtímaafrakstri hvers stofns fyrir sig. Nefndin taldi eðlilegt að íslendingar stefni að því að hefja á ný hvalveiðar í at- vinnuskyni, þó þannig að farið sé að öllu með gát við endurupptöku veiða með tilliti til stöðu á alþjóðavett- vangi, markaða fyrir hvalaafurðir og áhrifa hvalveiða á aðra út- flutningsmarkaði. Nefndin taldi skyn- samlegt að leyfa í fyrstu aðeins takmark- aðar veiðar á hrefnu Hjörleifur og miða í upphafi við Guttormsson sölu afurðanna innan- lands á meðan kannað- ir væru möguleikar á sölu hvalaaf- urða erlendis. I lok tillagna nefnd- arinnar sagði: „Nefndin hvetur til Hvalveiðar Það er reginmunur á því hvort menn eru að tala um að veiddar verði fáeinar hrefnur, segir Hjörleifur Gutt- ormsson, eða hvort hér eigi að hefja stór- hvalaveiðar. samstöðu þjóðarinnar um réttinn til nýtingar á sjávarauðlindum. Óhjá- kvæmilegt er að rfkisstjórn á hverj- um tíma tali einum rómi út á við um slíka hagsmuni og ekki er ráðlegt að hefja hvalveiðar nema samræmd og einörð afstaða liggi fyrir hjá framkvæmdavaldinu." Annar starfshópur þingmanna og embættismanna var settur nið- ur á vegum sjávarútvegsráðuneytis í júlí 1996 og skilaði hann ráðu- neytinu áliti 26. febrúar 1997. Komst þessi hópur um margt að svipaðri niðurstöðu og nefndin þremur árum áður. Meðál þess sem starfshópurinn- ályktaði um var að kanna hvaða möguleika end- urnýjuð aðild íslands að Alþjóða- hvalveiðiráðinu kunni að bjóða upp á." Starfshópurinn lagði einnig áherslu á kynningarstarf og sam- ráð við aðila innanlands sem mik- illa viðskiptahagsmuna eiga að gæta. Umdeild tillaga á Alþingi Oft þegar dregur að þinglokum á Alþingi hefjast umræður um hvort íslendingar eigi ekki hið fyrsta að hefja hvalveiðar á ný. Tilefnið nú og í fyrra var tillaga flutt af ellefu þingmönnum úr Sjálfstæðis- og Framsóknarflokki auk eins þing- manns frá Samfylkingu. Þessi til- laga hljóðar svo: „Alþingi ályktar að hvalveiðar skuli leyfðar frá og með árinu 1999 á þeim tegundum og innan þeirra marka sem Hafrannsóknastofnun- in hefur lagt til. Sjávarútvegsráð- herra er fahn framkvæmd veiði- stjórnar á grundvelli gildandi laga." I fyrra afgreiddi sjávarútvegs- nefnd þingsins tillöguna ekki frá sér og nú stendur yfir vandræða- legt þóf innan nefndarinnar. Er ljóst af viðbrögðum ráðherra að ríkisstjórnin er engan veginn undir það búin að taka við slíkum boð- skap frá Alþingi. Margt er við þennan tillögu- flutning að athuga. Tillögur Haf- rannsóknas'tofnunar sem vísað er til gera ráð fyrir að veiddar séu Profkjor Útdráttur greina um próf kjör vegna alþingiskosninga vorið 1999. Greinarnar eru birtar í heild á Netinu www.mbl.is Jóhann er leiðtoginn Sveinn Kristinsson forseti bæjarstiórn- ar Akraness skrifar: I prófkjöri Sam- fylkingarinnar á Vesturlandi er valið í þrjú efstu sætin. Þar gefur Jóhann Ársælsson kost á sér í fyrsta sætið. Ég hef unnið með Jóhanni Ársælssyni lengi á vettvangi Al- þýðubandalagsins. Þar hefur hann gegnt mikilvægum trúnaðarstörfum, bæði sem bæjarfull- trúi og þingmaður. Þá hefur Jóhann verið náinn samverkamaður í bæjar- málum á Akranesi mörg undanfarin ár. Vegna þessarar reynslu af samstarfi við hann legg ég áherslu á að hann leiði lista Samfylkingarinnar í vor. Eg tel að hann sé einmitt rétti maðurinn til þessa vandasama hlutverks. Samfylkingin er á sigurbraut. For- ystumaðurinn í kjördæminu þarf að vera málefhalegur og traustur tals- maður okkar sjónarmiða. Hann þarf að hafa víðsýni, sanngirni og vilja til að laða fólk til samstarfs og sameig- inlegrar málafylgju. Okkar forystumaður þarf að vera ódrepandi í baráttunni fyrir hugsjón- um félagshyggju og jafnréttis. Kjósum því Jóhann Arsælsson í fyrsta sæti Samfylkingarinnar. Sam- fylkingin þarf á því að halda. Styðjum Jóhann Ársælsson Karl V. Matthíasson, Grundar- firði, skrifar: Jóhann Arsæls- son hefur gefið kost á sér í 1. sæti Samfylkingarlist- ans á Vesturlandi. Ég fagna því að hann hefur tekið þessa ákvörðun og mun ég greiða honum atkvæði mitt á laugardag- inn. Á síðasta kjörtímabili var Jó- hann þingmaður Vesturlands. Þar lét hann að sér kveða í sjávarútvegs- málum og hefur hann réttlátar skoð- anir á þeim vettvangi. Jóhann hefur einnig verið í samgöngunefnd Al- þingis og var hann þar góður málsvari landsbyggðarinnar. Reynsla Jóhanns og þekking er mik- il og mun nýtast Samfylkingunni vel. En það sem mestu máli skiptir er að Jóhann er einlægur félags- hyggjumaður og vill stuðla að sam- félagi þar sem jöfnuður ríkir og rétt- læti. Slfka menn er nauðsynlegt að hafa með í för þegar við leggum á brattann til 21. aldarinnar. Ég skora á alla einlæga félagshyggjumenn að greið veg Jóhanns í þessum máli og velja hann í 1. sæti listans. Auðvitað Jóhann Ingunn Anna Jónasdóttir, kennari, skrifar: I mínum huga er engin spurning um að Jóhann Ar- sælsson er rétti maðurinn til að leiða lista Sam- fylkingarinnar á Vesturlandi.Vest- lendingar þekkja mannkosti Jó- hanns. Pólitískt innsæi, dugnaður, heiðarleiki og skilningur hans á þeim málaflokk- um sem hann hefur lagt áherslu á hafa unnið honum aðdáun og virð- ingu. Hann þekkir vel til í kjör- dæminu öllu og ber hag þess sem heildar sér fyrir brjósti. Jóhann hefur verið mikill tals- maður samfylkingar félagshyggju- aflanna alveg frá því að sú um- ræða hófst. Hann hefur verið ein- lægur og unnið að heilindum að því að tryggja sameiginlegum framboðum félagshyggjufólks til alþingiskosninga framgang. Hann er réttur leiðtogi Samfylkingar- innar á Vesturlandi. Það verður hann ekki nema að við sem treyst- um honum fjólmennum og tókum þátt í prófkjörinu næstkomandi íaugardag.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.