Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1945, Síða 39

Andvari - 01.01.1945, Síða 39
A NDVAIlI Lýðvcldishugvckja um islenzkt mál 35 hugsað á jörðu,“ segir Einar Benediktsson. Þetta verðum vér að gera satt, ef það er ekki satl, en það er áreiðanlega sannara en l'lesta grunar. Menn skulu sanna það, ei' þeir reyna af alúð, að orðin koma, þegar á þeim þarf að lialda, þótt ýrnsum kunni að verða torfynt í fyrstu, ef fast er haldið við þá ákvörðun að leita aldrei á náðir erlendra mála fyrri en þrautleitað hefur áður verið í orðaforða íslenzkunnar. Þetta hefur líka jafnan verið stefna og aðferð allra hinna beztu og mestu frömuða islenzkrar menningarviðleitni. Menn munu líka komast að raun um, að þvi meiri rækt sem lögð verður við málið, því hetur skýrast aftur þau þjóðerniseinkenni, sem farin eru að niást, og því ótvíræðari verður sjálfstæðisréttur vor til fram- búðar. Þeir, er sjálfstæði íslands er eitthvað meira en glamrið tómt, hljóta að vilja leggja sig alla fram til að varðveita sem hezt íslenzk þjóðareinkenni, en þeir verða þá fyrst og fremst að láta sér annt um íslenzkt mál. Hirðuleysi i þessu efni hjá ýmsum, er hátt lætur í um sjálfstæði þjóðarinnar, bendir að vísu a nokkuð annað, en á það má vísast líta sem breyzkleikasyndir. Mál er fyrst og fremst orð. Að læra mál, hvort heldur það ei' eigið móðurmál eða eitthvert annað, er því ávallt og eins nu og á dögum Snorra Sturlusonar í því fólgið að „hevja sér °rðfjölda“, afla sér orðaforða, nema heiti, læra, hvað kallast eða hvaða orði sé táknuð hver vera og hlutur og hugtak, eigin- leiki, athöfn, háftur, hver orð tákni samband orðanna sín í nnlli eða tengsl þeirra, festa sér i minni hljóðan þeirra í tali (iraniburð), útlit þeirra í riti (stafsetningu), temja sér réttar i)eygingar þeirra, sem beygingum taka, rétt samband annarra 01ða við þau og rétta meðferð þeirra í samhengi, gera sér ljósa nierkingu þeirra eða merkingar, ef fleiri eru, og síðast, en ekki s'z1, leggja alvarlega stund á smekkvísi í orðavali og vand- vn’kni í orðalagi, — i stuttú máli að tileinka sér gott mál. Það ei æflunarverlc íslenzkukennslunnar að kenna þetta, og það er Idgangur íslenzkunámsins að læra þetta, læra vel gott mál. Nu má segja, að það geti verið álitamál, hvað sé gott mál, g°ð islenzka, en um það ætli ekki að þurfa að deila lengi.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.