Eimreiðin - 01.04.1939, Blaðsíða 20

132
BARÁTTAN VIÐ ÞOKUNA
EIMREIÐIN
standa til lengdar gegn ríkisauðvaldi með allskonar sérrétt-
indum. Þeir smágefast upp, og þeir sem eitthvað kunna að
hafa handa á milli í leikslok, reyna að forða því frá að verða
að engu, með því að draga sig alveg út úr atvinnulífinu. Hinir
verða nauðugir viljugir að ganga ríkisauðvaldinu á hönd,
hversu rílt sem sjálfsbjargarhvöt þeirra annars kann að hafa
verið í fyrstu.
Nú er það í sjálfu sér ekkert kvíðaefni „að komast á ríkið“,
meðan það getur reitt eitthvað upp í gjöldin, af þeim, sem enn
hafa einhverja framleiðslu. Að komast á ríkið er nú af ýms-
um talið álíka veglegt og áður þótti óveglegt að komast á sveit-
ina. En það er ekki ófróðlegt að reyna að draga upp fyrir sér
mynd af því, hvernig umhorfs verði hér á landi þegar rök-
réttar afleiðingar hins vaxandi ríkisauðvalds hafa náð að verka
til fulls. Menningar- og efnahagsbarátta bænda og verkalýðs
Islands er þá í raun og veru vonlaus, þegar svo er ástatt orðið,
að alt athafnalíf er fyrirfram ákveðið og lmndið í \dðjar. Þó
að þú stritir frá morgni til kvölds, íslenzki framleiðandi til sjáv-
ar og sveita, þá er staða þín í tilverunni fyrirfram ákveðin.
Þú færð ekki einu sinni frjálst markaðsverð fyrir vöru þína
eða það í hennar stað, sem þú þarfnast, heldur það eitt, sem
þér er skamtað. Og oft getur sá skamtur reynst verðlaus. Selj-
irðu 10 kg. af ull eða 1 skpd. af fiski, þá færðu að vísu fyrir
það ávísun á nauðsynjar, en það getur brugðist með öllu, að
sú ávísun komi að haldi. Sjálfur mátt þú ekki selja vöru þína
á erlendum markaði og taka i staðinn þær lífsnauðsynjar, seni
þig vanhagar um. Þú ert ofurseldur ópersónulegum utanað-
komandi öflum, sem þú getur meö engu móti haft áhrif á eða
ráðið við.
Barátta framleiðandans er baráttan við þokuna. Hann veit
aldrei hvort strit hans ber nokkurn árangur. Hann er sviftur
öryggi. Þó að hann sé fús til að vinna, þá veit hann aldrei
nema að unnið sé fyrir gíg. Sámkvæmt fyrirkomulaginu í
þjóðfélaginu á verkamaðurinn, sem framleiðir á eigin ábvrgð,
miklu verri aðstöðu en hinn, sem vinnur hjá öðrum. Sá, sem
vinnur hjá öðrum fyrir fastákveðið kaup, getur með aðstoð
laganna herjað út kaup sitt, fáist það ekki með góðu móti.
Sama getur sjálfur þurfalingurinn. Hann getur krafist þess að