Eimreiðin - 01.04.1939, Blaðsíða 121

eimreiðin
RITSJÁ
233
w um mörg ár stundað kristniboðsstörf i Iiina. Bók hans er lýsing á
Kinverjum og lífi þeirra, fyrst og fremst i sambandi við kristniboðs-
starfið þar.
* * *
Mér er það i barnsminni, er tekin var upp húslestrabók séra Páls
Sigurðssonar, i stað húslestrabóka Péturs biskups, við húslestra á æsku-
heimili mínu, en þá var siður að lesa húslestra að minsta kosti um
helgar — og mun svo enn á einstaka bæjum í sveit hér á landi. Helgi-
daga-prédikanir séra Páls frá Gaulverjabæ komu út árið 1893 og sættu
niisjöfnum dómum. Heima var þeim tekið opnum örmum af flestum,
vegna frjálslyndis höfundarins, mælsku hans og þess nýja skilnings,
sem hann lagði i trúarlærdóma kirkjunnar. Og brátt kom að þvi, að
húslestrarbók hans var eingöngu notuð, og liélst svo um mörg ár. Hinn
júli á þessu sumri er aldarafmæli séra Páls, og hefur hr. Snæbjörn
Jónsson minst hans i forspjalli að páskaræðu þeirri, nýútkominni, er
séra Páll flutti i Gaulverjabæ 1885 — en út kom fyrst 1888. PÁSKA-
RÆÐAN er nú gefin út af Snæbirni Jónssyni „í þakklátri minningu um
sannleikshetjuna, frelsislietjuna, sigurhetjuna, sem losaði um álaga-
fjötra þjóðar sinnar," eins og útgefandinn kemst sjálfur að orði í for-
spjalli sínu. Ræðan er enn í fullu gildi, þó að samin sé og flutt fyrir
■Beir en hálfri öld. Skilningur höfundarins á útskúfunarkenningu kirkj-
annar er nú að visu orðinn eign fólksins, en ég efast um að oft sé völ
a Ijósari greinargerð fyrir þessum skilningi, lijá kirkjunnar mönnum
a vorum dögum, en greinargerð séra Páls er í þessari ræðu. Upprisa liolds-
ins verður hjá lionum „upphafning allra með sál og líkama til nýs
Hfs.“ Rannig fá orð trúarjátningarinnar nýtt gildi i kenningu hans,
fyrirbrigði, sem hefur endurtekist upp aftur og aftur í þróunarsögu
teúarlærdómanna, án þess að sjálft orðalag játninganna hafi þar fyrir
hurft að raskast. Eða hver mundi nú treysta sér til að neita upprisu
holdsins með öllu'? Öll visindaleg reynsla styður þá kenningu, að ekk-
ert lif verði til án einhverskonar sameiningar efnis og anda. Og því
skyldi ekki það lögmál lifsins gilda út yfir gröf og dauða, þó að ortho-
öoxían gamla um upprisu holdsins úr gröfunum á dómsdegi sé úr sög-
onni? Vér skulum ekki gleyima, að í insta eðli sínu er efnið orka og
hreyfing, að dómi eðlisfræðinganna. Páskaræða séra Páls gefur góða mynd
af viðhorfi gáfaðs og viðsýns íslenzks kennimanns, i lok nitjándu aldar,
einhverra mestu vandamálanna i kristilegri dogmatik á öllum' öld-
Um> °8 er því að þessu leyti einnig merkilegt og greinagott heim-
■•darrit.
* * *
^ siðastliðnu ári hófu þeir Guðmundur Gamalíelsson, bóksali, og
Kárus Sigurbjörnsson, rithöfundur, nýtt útgáfufyrirtæki, sem ekki á sér
aður fordæmi hér á landi. Er það ÍSLENZKT LEIKRITASAFN, og er
;etlunin að birta i því islenzk leikrit og þýðingar vinsælla Ieikrita, eldri