Milli mála - 01.01.2010, Side 119

lit yfir nefnd áhrif. Drögin samkvæmt Þórhalli „ber því nánast að
skoða sem registur við þá sögu“.73 Verk þetta kom aldrei út því
Þórhallur lést um þetta leyti. rannsókn hans á þessu sviði var þátt-
ur íslenskrar menningarsögu sem hafði fram að þessu ekki verið
skoðaður. Verk það sem liggur eftir Þórhall hefur að mörgu leyti
gleymst í tímans rás,74 en hann er án efa frumkvöðull hér á landi í
rannsóknum á sviði rómanskrar menningar.
7. Fáein lokaorð
Oft hefur því verið fleygt að smásagnaformið sé nálægt því að vera
dautt nú á dögum og útgáfa smásagna nánast ógerleg, að ekki sé
minnst á smásögur í þýðingum. Frá lokum 19. aldar hafa komið út
hér á landi meira en 100 stakar smásagnaþýðingar eftir spænsku-
mælandi höfunda og átta smásagnasöfn með um 130 sögum. Margir
þýðendur hafa spreytt sig á þessu sviði og fjöldi þeirra hefur aðeins
þýtt eina sögu, ýmist gegnum önnur mál eða beint úr spænsku. af
ofangreindu má draga þá ályktun að smásagnaformið hafi lifað
sæmilegu lífi í þýðingum úr spænsku hér á landi, einkum og sér í
lagi á fyrri hluta síðustu aldar, jafnvel þótt fjöldi þýðinga sé ekki
nema brotabrot af því sem hefur verið þýtt eftir höfunda frá
norðurlöndunum, enskumælandi löndum, Frakklandi, Þýskalandi
og rússlandi.
auk þýðinganna sem hefur verið minnst á í þessari samantekt
sem og smásagnaþýðinga úr öðrum tungumálum sem birtust í tíma-
ritum og dagblöðum, má geta þess að hér á landi komu út úrvalsrit
smásagnaþýðinga eftir erlenda höfunda – ýmist eftir marga eða
einn höfund – með nokkuð tíðu millibili á fyrri hluta síðustu aldar,
ekki síst á fjórða og fimmta áratugnum. Sem dæmi má nefna:
KrISTÍn guðrún JÓnSDÓTTIr
119
73 „Skrá um ritverk á ísl. af latneskum eða rómönskum uppruna“, bls. 2. Hér segir að Þórhallur
vinni að sögu um „bókmenntir suðurlanda og tengsl þeirra við bókmenntir vorar að fornu
og nýju“, bls. 2. aftur á móti tæpir Þórhallur í formála bókarinnar Spænsk lestrarbók frá
1948 á „væntanlegri bókmentasögu“, bls. xv, í Spænsk málfræði handa framhaldsskóla-
nemendum segir í auglýsingu að Bókmentasaga suðurlanda sé í undirbúningi og í
auglýsingu Kennslubókar í ítölsku frá 1949 stendur að sama verk sé í smíðum. Hér virðist
vera um tvö ólík verk að ræða.
74 Þess ber að geta að Berglind gunnarsdóttir minnist á Þórhall Þorgilsson og verk hans í fyrsta
þætti af fimm þátta röð um spænskar bókmenntir sem voru fluttir í ríkisútvarpinu árið 1993.
Þar voru meðal annars lesin brot úr grein Þórhalls um spænsk latínuskáld.
Milli mála 2011_Milli mála 1-218 6/28/11 1:38 PM Page 119