Helgafell - 01.12.1955, Síða 60

Helgafell - 01.12.1955, Síða 60
58 HELGAFELL andi hrynjandi, sem stuðlar, höfuðstafir og hendingar prýddu með ljóðlistina. Hvort myndi láta sætar í eyrum og skilja eftir listrænni spor í sálinni: Ræsir lét af roðnum hausi Rínar sól á marfjöll skína. eða: Konungurinn lét roða gullsins skína af höfði skipsins á öldur hafsins? En í kunnáttu kveðskapar liggur ein hætta falin, og sú hætta situr reyndar fyrir mönnum í öllum bókmenntum. Hún er sú, að menn hafi skáldskapinn svo á hraðbergi, að þeir fari að láta hann hugsa fyrir sig, í stað þess að nota hann sem hjálparmeðal til að hugsa lengra upp á eigin spýtur. Islendingar eru veikir fyrir þeirri hrösun, einkum þegar þeir vilja taka sig vel út, að afgreiða íhugsunarefni með orðskviðum eða frösum, sem þeir hafa lært af bók. Og manni finnst það stundum beinlínis óhugnanlegt, hvílíkum dúmvittíheðum þeir beita fyrir sig á þessum augnablikum hinnar glæsilegu frammistöðu. Þetta er að láta aðra hugsa fyrir sig. Það er að drepa vísi til sjálfstæðrar hugsunar í sjálfum sér. Það er að hefta andlegan vöxt sinn. Deilan um það, hvort kalla megi óstuðlaðan skáldskap ljóð, er þræta um orð og þó öllu fremur misskilning á orði. Ostuðlaðan skáldskap má vel kalla ljóð, þó að ekki hafi svo verið gert í upphafi tímanna. Hliðstæðar útfærslur í merk- ingum orða eru algengar í málinu og ein af aðferðum tungunnar til að spara orku: meiking orðs er rýmkuð, staðinn fyrir að búa til nýtt orð. Við köllum f jölkynngi galdur, þó að ekki sé hún framin með gali, það er söng, eins og tíðk- aðist í forneskju, og við látum orðið meira að segja tákna athafnir, sem gerðar eru af mikilli leikni eða óskiljanlegri bragðvísi. Við segjum á vorum dögum, að skip sigli, og siglingar eru daglegt mál, þó að skipin gangi ekki fyrir seglum. Og á íþróttamáli tala þeir um hestinn og að hlaupa yfir hestinn, þó að þar sé enginn hestur og enginn hlaupi yfir neinn reiðskjóta. Að þessu þarf ekki að eyða fleiri orðum. Tvö atriði langar mig til að drepa ennþá á, fyrr en ég slæ botninn í þenn- an bréfmiða, af því að þau hafa flækzt inn í stælurnar um stuðluð ljóð og óstuðluð. Andstæðingar stuðlaljóðanna segja, að stuðlar, höfuðstafir og jafnvel hend- ingar orki á þá eins og úreltir forngripir. Þetta má að sjálfsögðu telja sér trú um, þangað til manni fer að finnast það. Og ég dreg ekki í efa, að við getum haldið áfram að nudda í sjálfum okkur, þar til okkur fara að finnast ð og þ óþolandi fornmannarúnir, því að svo sé ekki ritið á franska né ameríska tungu, enda geri þessar menningarhræður mörgum Islendingi óleik og skömm í útlöndum, auk þess sem þær setji úreldingarblæ
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Helgafell

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Helgafell
https://timarit.is/publication/1076

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.