Stígandi - 01.04.1945, Blaðsíða 9

STÍGANDI
,HUGR EINN ÞAT VEIT‘
103
Eitthvað tveimur árum eftir að ég flutti aftur heim til íslands,
kemur þessi sanri maður einn sólbjartan vormorgun inn í herbergi
mitt í Reykjavík, með svo mikla gleði og hýru í svipnum, að ég
liafði aldrei séð liann þvílíkan vestra. Ég ætlaði ekki að trúa mín-
um eigin augum. Enginn þeirra Vestur-íslendinga, s"em ég hafði
kynnzt, þótti mér ólíklegri til heimfarar en hann. Og ég leysti nú
ofan af skjóðunni og lét undrun rnína í ljós.
Hann svaraði eitthvað á þessa leið:
Þótt ég talaði kuldalega um land rnitt og þjóð, meðan ég var
vestra, er það sannast sagna, að enga ósk átti ég heitari en þá að
komast einhvern tíma heim. Ég þjáðist af heimþrá, þegar vestur
kom. En ég hafði ekki skap til að kjökra eða kvarta, en ýfðist við
volgri og öfgum þeirra, sem ekki gátu þagað unr þrá sína. Og að
nokkru leyti til þess að dylja liug minn og að nokkru leyti ósjálf-
rátt brynjaðist ég kulda og beiskju gegn íslandi og öllu, sem ís-
lenzkt var. Arin liðu. Astæðurnar hindruðu heimför. Ég tók mér
land til ræktunar, kvæntist, átti börn og buru, og líkurnar til þess,
að ég gæti nokkurn tínra skroppið heim, urðu minni og minni. En
að sanra skapi senr þær nrinnkuðu, varð ég beiskari og beiskari í
garð íslands. í fyrra rýnrkaðist svo unr efnalraginn, að ég sá, að
nrér nrundi fært að skreppa lreinr í vor. Og lengur beið ég þá ekki
boðanna. Beiskjan og gagnrýnin gegn öllu íslenzku var eins konar
læknisdómur gegn lömun heimþrárinnar, sem ég gat nú loks
svalað.
Þetta var efnið í orðum lrans og skýringu.
Mig setti lrljóðan. Aldrei lrafði mér dottið í lrug, að honum
væri svona innanbrjósts. En nú fannst nrér ég skilja lrann fylli-
lega. Það er ekki vandi að finna svipuð eða sams konar fyrirbæri
— dæmi um andspyrnu og nrótvægi sálarinnar gegn lrugsýki og
sóun tilfinningalífsins í vonlausa þrá.
„Bara að þú verðir nú ekki fyrir vonbrigðum,“ sagði ég. Mér
var kunnugt unr Vestur-íslendinga, senr iröfðu þjáðst af heimþrá,
farið lreinr, verið þar unr lrríð og orðið fyrir sárum vonbrigðum.
„Ekki óttast ég það,“ svaraði lrann ákveðinn.
Nú féll allt í ljúfa löð nreð okkur. Fáleikarnir voru gersamlega
horfnir. Skilningurinn lrafði sópað þeinr burt. —
Vestur-íslendingurinn eirði aðeins örfáa daga í Reykjavík. Hug-
urinn var fullur af tilhlökkun og þrá eftir bernskustöðvunum, og
til þeirra fór lrann og þar var lrann mestan lrluta sumars. Unr
lraustið, þegar lrann kom úr sveitinni og var á heimleið til bús síns