Orð og tunga - 01.06.2010, Qupperneq 74

64
Orð og tunga
6 Lokaorð
I greininni er fjallað um örnefnafræði og forsendur hennar, þ.e. ör-
nefnaskýringar og hvers þurfi að gæta þegar örnefni eru túlkuð. Rak-
in eru dæmi um eldri örnefnaskýringar úr íslenskum ritum og nefnd
elstu fræðiskrif um íslensk örnefni. Síðan er fjallað um deilur þriggja
fræðimanna frá 3. áratug 20. aldar um merkingu ýmissa bæjanafna.
I sérstökum kafla er fjallað um vandann við örnefnaskýringar, m.a.
um náttúrnafnakenningu Þórhalls Vilmundarsonar og tilraunir til að
skýra íslensk örnefni út frá keltneskum málum. Að síðustu er svo gerð
grein fyrir miðlun örnefnaskýringa til almennings með birtingu á net-
inu. Þá er sagt frá fyrirhugaðri útgáfu sérstakrar uppflettibókar um
örnefni sem höfundur hefur unnið að og takmörkunum á aðgengi að
íslenskum örnefnum til rannsókna vegna skorts á skrásetningu nafn-
mynda úr eldri heimildum, útgefnum jafnt sem óútgefnum.
Örnefnaskýringar eru meginforsendur örnefnafræði. Fræðilegar
skýringar á íslenskum örnefnum hafa verið stundaðar síðan um 1880
án þess að vera sérstök kennslugrein í háskóla. Þær hafa gengið í
gegnum ýmsar stefnur í gegnum tíðina og aðstæður til að stunda þær
hafa verið misjafnlega góðar, m.a. hefur aðgengi að rannsóknargögn-
um verið ýmsum annmörkum háð. Þeir sem stundað hafa skýring-
arnar hafa oft gert það í hjáverkum með öðrum störfum og fræðilegar
forsendur þeirra hafa verið misjafnar. Hlutverk þeirra sem stunda ör-
nefnafræði er að keppa að því að komast að sem réttastri niðurstöðu
um merkingu örnefna og miðla henni til annarra fræðimanna heima
og erlendis og almennings í landinu.
Heimildir
Arngrímur Jónsson. 1985. Crymogæa. Þættir úr sögu íslands. Safn
Sögufélags. Þýdd rit síðari alda um ísland og íslendinga 2. bindi.
Reykjavík: Sögufélag.
Árni Magnússon. 1955. Chorographica islandica. Reykjavík: Hið íslenska
bókmenntafélag. Safn til sögu íslands. Annar flokkur 1.2.
Árni Magnússon og Páll Vídalín. 1930. Jarðabók. Níunda bindi. Kaup-
mannahöfn: Hið íslenska fræðafjelag í Kaupmannahöfn.
Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. íslensk orðasifjabók. Reykjavík: Orða-
bók Háskólans.