Saga


Saga - 2006, Page 223

Saga - 2006, Page 223
Mar grét geng ur út frá barokk hug tak inu í rann sókn sinni og not ar fla› til a› varpa ljósi á ís lensk ar bók mennt ir 17. ald ar me› hli› sjón af flví sem helst ein kenndi evr ópsk ar bók mennt ir sam tím ans. Í 1. og 2. kafla rek ur hún sögu barokk rann sókna í nokk u› löngu máli og fjall ar um hug tak i› barokk. Hún not ar fla› ekki fyrst og fremst í tíma leg um skiln ingi, fl.e. sem af mörk - un á ákve›nu skei›i í bók mennta sög unni, held ur ræ› ir hún um al menn barokkein kenni og legg ur flar til grund vall ar ákve› inn skiln ing á barokk - text an um sem hún fjall ar nán ar um í 3. kafla. Barokktext inn er hug tak sem mi› ast vi› ákve› inn skáld skap ar hátt (modus) sem ber fló ekki a› skilja sem stíl fræ›i legt fyr ir bæri, enda er Mar grét gagn r‡n in á flá sem hafa lit i› svo á a› hægt sé a› skil greina ákve› inn barokkstíl e›a stílein kenni. Helstu ein - kenni barokktext ans séu flessi: 1) hann mót ist af fleirri heims mynd a› Gu› sé upp haf og end ir alls og a› sjálf manns ins sé flví auka at ri›i; 2) hann sé tengd ur helstu valda stofn un um sam fé lags ins, skóla, há skóla og kirkju; 3) hann sé sam inn sam kvæmt regl um klass ískr ar mælsku fræ›i; 4) hann sé oft bygg› ur á hef› bibl íutúlk un ar flar sem lit i› er svo á a› fjög ur merk ing ar - lög séu í hverj um texta; 5) í barokktext an um sé lög› sér stök áhersla á reglu, mynst ur, sam hljóm og sam ræmi, enda sé flar geng i› út frá flví a› text inn end ur spegli heim sem sé skipu lag› ur og kerf is bund inn; 6) hann sé mót a› - ur af fleirri heims mynd a› heim ur inn all ur sé tákn rænn og læsi leg ur. Önn - ur ein kenni séu flau a› 7) barokktext inn geti ver i› hvort held ur sem er einka leg ur e›a op in ber, and leg ur e›a ver ald leg ur; 8) merk ing barokktext - ans birt ist oft me› al legor ísk um hætti og felist stund um í flver sögn; 9) flar sé stund um lagt út af eldri texta og hann not a› ur sem fyr ir mynd; 10) flar sé stefnt a› n‡ sköp un og end ur n‡j un tungu máls ins; 11) barokktext inn bygg - ist á and stæ›u fless „veru leika“ sem sé s‡ni leg ur og hins sanna veru leika sem búi und ir ytra bor›i heims ins. Sí› ast nefndu ein kenn in fimm s‡na a› sem hug tak er barokktext inn skil greind ur svo vítt a› fla› er eig in lega fátt sem hann tek ur ekki til og um lei› vakn ar sú spurn ing hvort mik i› sé á flví a› græ›a a› leggja svo vítt hug tak til grund vall ar í rann sókn sem fless ari. Hætt an er sú a› allt telj ist „barokk“, hvern ig svo sem skáld in yrkja e›a hvert svo sem yrk is efn i› er, og flá er hug tak i› nán ast or› i› merk ing ar laust. Mar grét skrif ar m.a. ágæta kafla um hverf ul leika kvæ›i, ádeilu kvæ›i og tæki fær is kvæ›i Hall gríms Pét urs son ar (10.–12. kafli bók ar inn ar). fiess ar ólíku kvæ›a grein ar e›a skáld skap ar hætt ir voru vissu lega áber andi á 17. öld en flær eru fló upp - runn ar fyrr og kannski ekki dæmi ger› ar fyr ir barokk i› í sjálfu sér. Í 9. kafla tek ur Mar grét fyr ir ‡ms ar fleiri kvæ›a grein ar Hall gríms sem ekki er venja a› líta á sem ein kenn andi fyr ir barokk i›, flar á me› al rím ur. Hún vi› ur - kenn ir a› fla› kunni a› vir› ast nokk u› langt geng i› a› líta á rím ur sem barokktexta en tel ur sig engu a› sí› ur greina ákve› in barokkein kenni í rím - um 17. ald ar (bls. 192). fió a› hægt sé a› greina ákve› in barokkein kenni í ein stök um rím um má spyrja hvort rétt læt an legt sé a› telja rím ur al mennt ritdómar 223 Saga haust 2006 - TAFLA:Saga haust 2004 - NOTA 12.12.2006 13:41 Page 223
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219
Page 220
Page 221
Page 222
Page 223
Page 224
Page 225
Page 226
Page 227
Page 228
Page 229
Page 230
Page 231
Page 232
Page 233
Page 234
Page 235
Page 236
Page 237
Page 238
Page 239
Page 240
Page 241
Page 242
Page 243
Page 244
Page 245
Page 246
Page 247
Page 248
Page 249
Page 250
Page 251
Page 252
Page 253
Page 254
Page 255
Page 256
Page 257
Page 258
Page 259
Page 260
Page 261
Page 262
Page 263
Page 264

x

Saga

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.