Bændablaðið - 28.02.2019, Side 6

Bændablaðið | Fimmtudagur 28. febrúar 20196
Í byrjun desember 1999 héldu Lands­
samtök sauðfjárbænda aðalfund sinn í
Bændahöllinni. Á þessum fundi steig ungur
borgfirskur sauðfjárbóndi sín fyrstu skref
í félagsmálum bænda. Þessi fundur var
eftirminnilegur enda mikið tekist á um
væntanlegan sauðfjársamning, m.a. um
nýja gæðastýringu í sauðfjárrækt.
Guðni Ágústsson, þáverandi land­
búnaðarráðherra, ávarpaði fundinn og sagði
meðal annars: „… að afkoma sauðfjárbænda
væri óásættanleg. Gæðastýring væri
grundvöllur framfara og afkomubaráttu
í framtíðinni. Jafn tekjulaus grein og
sauðfjárræktin er, hefur ekki burði til að kaupa
framleiðslurétt.“ Kempurnar Ari Teitsson, þá
formaður BÍ og Aðalsteinn í Klausturseli, þá
formaður LS, voru húðskammaðir fyrir of litla
fjármuni, of miklar breytingar og ósanngjarna
skiptingu á ríkisstuðningi.
Það er vafalítið að þessi fundur hreyfði
verulega við félagsmálaáhuganum hjá mér þótt
ég væri langyngstur fundarmanna. Nokkrum
mánuðum síðar hringdi ég svo í mann sem
ég hafði aldrei áður talað við og sagði: „Þú
ert Haraldur Benediksson, er það ekki? Við
erum víst að fara sem fulltrúar Borgfirðinga
á Búnaðarþing.“ Í mars 2001 sitjum við
„drengirnir“ okkar fyrsta Búnaðarþing og
síðan þá erum við báðir búnir að vera formenn
Bændasamtaka Íslands.
Í mörg horn að líta
Miklar breytingar hafa orðið í íslenskum
landbúnaði frá þessum tíma. Tæknibreytingar
hafa orðið í öllum daglegum verkefnum
bænda, bú hafa stækkað og þeim hefur einnig
fækkað. Enn fremur hefur verið hörð umræða
um matvælaverð, Evrópusambandsumsókn
auk þess sem eldgos höfðu veruleg áhrif á
landbúnað á sumum svæðum.
Frá því að ég tók við sem formaður
Bændasamtakanna í mars 2013 hefur svo sem
ekki verið nein lognmolla. Það hefur verið
harkalega tekist á um tollamál, matvælaverð,
innflutning á hráu ófrosnu kjöti, ógerilsneyddri
mjólk og eggjum. Við höfum farið í gegnum
umræðu um dýravelferð og erfitt verkfall
dýralækna. Menntun í landbúnaði og málefni
Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri hafa
einnig verið eitt af hagsmunamálum BÍ.
Innri málefni samtakanna hafa einnig verið í
deiglunni. Afnám búnaðargjaldsins og upptaka
félagsgjalda hefur kallað á endurskipulagningu
í rekstri hagsmunafélaga bænda. Það er eðlilegt
að skoða reglulega hvernig hagræða megi í
félagskerfi bænda og auka skilvirkni.
Gerð búvörusamninganna, sem tóku gildi
2017, var stórt verkefni sem reyndi mikið á
samtök bænda og kallaði á mikil skoðanaskipti.
Þeir voru umdeildir, bæði meðal almennings
og bændanna sjálfra. Aldrei áður hafa einstaka
samningar milli ríkis og bænda verið afgreiddir
samtímis og aldrei áður til tíu ára. Slíkt bauð
upp á tækifæri til að horfa á heildarmyndina
yfir starfsskilyrði landbúnaðarins. Því miður
varð markaðsbrestur í sölu á lambakjöti sem
hefur valdið miklum erfiðleikum í greininni
síðustu tvö ár. Margt bendir þó til að þar sjáum
við fram á betri tíma.
Til viðbótar við þetta hefur náttúran minnt
reglulega á sig, fé hefur fennt í hríðarbyljum
í sumarlok, tún hafa kalið í stórum stíl í heilu
héruðunum og íslenskir bændur hafa stundað
fóðuröflun fyrir kollega sína á Norðurlöndum.
Nýr formaður tekur við keflinu
Eftir viðburðarík ár er komið að leiðarlokum
hjá mér í forystu fyrir bændur. Fardagar voru á
síðustu öld þekkt hugtak um þann tíma að vori
eða snemmsumars þegar menn skyldu flytjast
búferlum af einni jörð yfir á aðra. Það mætti
líkja því við að nú sé komið að snemmbúnum
fardögum hjá mér.
Um næstu mánaðamót mun ég stíga til hliðar
sem formaður Bændasamtakanna. Ástæðan
er að ég hef verið ráðinn svæðisstjóri Arion
banka á Vesturlandi og mun ég hefja þar störf í
byrjun apríl, með aðsetur í Borgarnesi. Guðrún
Sigríður Tryggvadóttir, bóndi í Svartárkoti í
Bárðardal, varaformaður Bændasamtakanna,
mun taka við sem formaður. Fyrsti varamaður,
Guðrún Lárusdóttir í Keldudal, mun koma inn í
stjórnina. Guðrún í Svartárkoti hefur um árabil
verið formaður Búnaðarsambands Suður­
Þingeyinga og sýnt þar forustu og frumkvæði
sem sýnir sig ágætlega í félagsþátttöku á
svæðinu.
Ég hafði sjálfur forgöngu um það 2017, á
180 ára afmæli samtaka bænda á Íslandi, að
setja á fót starfshóp um aukna félagsþátttöku
kvenna innan samtakanna. Það er því
einkar ánægjulegt að í fyrsta sinn í rúmlega
180 ár skuli kona gegna formennsku og
kynjahlutfallið í stjórninni lagast einnig við
innkomu varamanns.
Það eru í dag miklir umbrotatímar í
íslenskum landbúnaði eins og verið hefur
undanfarin ár. Margt er fram undan.
Endurskoðun búvörusamninga, efling
félagsþátttöku í Bændasamtökunum og
stanslaus barátta við að vernda sérstöðu og
starfsskilyrði íslensks landbúnaðar eru dæmi
um verkefni sem liggja fyrir. Það er því síður
en svo auðvelt fyrir mig að taka ákvörðun um
að hverfa frá við þessar aðstæður og mér þykir
leitt ef einhverjir verða fyrir vonbrigðum. Ný
tækifæri koma ekki alltaf á heppilegum tíma.
Eins og við öll vitum er enginn ómissandi
og Bændasamtökin búa yfir miklum
mannauð hvort sem um er að ræða starfsfólk,
stjórnarmenn eða trúnaðarmenn í röðum
bænda alls staðar í félagskerfinu. Þeim öllum
treysti ég vel til að vinna áfram ötullega að
þeim verkefnum sem eru í gangi.
Munum eftir bændum framtíðarinnar
Þessi ár mín í forystu fyrir bændur hafa verið
lærdómsrík og skemmtileg. Oft hefur blásið
hressilega á móti í umræðu um landbúnaðarmál
en alltaf er jafn ánægjulegt að sjá hvað velvild
almennings er mikil gagnvart íslenskum
bændum. Bændur sjálfir þurfa hins vegar að
huga að eigin orðræðu og hvetja til samstöðu
og virðingar sín á milli. Innanbúðarátök
um uppbyggingu stuðningskerfisins eru of
veigamikil á kostnað baráttu fyrir hærra verði
á sjálfum afurðunum. Bændur dagsins í dag
þurfa að hafa þroska til að setja sína eigin
hagsmuni til hliðar og undirbúa jarðveginn
fyrir bændur framtíðarinnar.
Þó svo að sauðfjársamningurinn frá árinu
2000 hafi verið umdeildur og formenn BÍ
og LS hafi fengið það óþvegið á sínum tíma
hefur hann elst ágætlega. Oft er það nefnt á
fundum að þetta hafi verið tímamótasamningur
og sumir segja einfaldlega að þetta sé besti
samningur sem gerður hafi verið.
Allan þann tíma sem ég hef starfað að
félagsmálum bænda hef ég kynnst mörgu
fólki úr öllum greinum samfélagsins, með
mismunandi skoðanir á öllu því sem tengist
landbúnaði. Öllu þessu fólki vil ég þakka gott
samstarf og hressileg skoðanaskipti. Öllu
samstarfsfólki mínu, íslenskum bændum
og framvarðasveit landbúnaðarins þakka ég
kærlega fyrir frábært samstarf.
Bændablaðið kemur út 24 sinnum á ári. Því er dreift ókeypis á yfir 400 stöðum
á landinu og á öll lögbýli landsins.
Lesendur geta einnig gerst áskrifendur að blaðinu og fengið það sent heim í pósti
gegn greiðslu. Árgangurinn kostar þá kr. 10.900 með vsk. (innheimt í tvennu lagi).
Ársáskrift fyrir eldri borgara kostar 5.450 með vsk.
Heimilisfang: Bændablaðið, Bændahöll við Hagatorg, 107 Reykjavík.
Sími: 563 0300 – Fax: 562 3058 – Kt: 631294–2279
Bændablaðið er í eigu Bændasamtaka Íslands. − Málgagn bænda og landsbyggðar −
SKOÐUN
Ekki er annað að sjá en að áhugafólk
um feit embætti við borð ofurskriffinna
Evrópusambandsins í Brussel sé að
takast það ætlunarverk sitt að lauma
Íslandi, Noregi og Liectenstein með
lævísum blekkingum undir stjórn
Evrópusambandsins. Það virðist vera
að gerast án þess að löndin gerist þar
formleg aðildarríki. Þar með er verið
að fótumtroða sjálfstæði þessara ríkja
og lýðræðislegan ákvörðunarrétt
borgaranna um eigin málefni.
Tók steininn úr þegar greint var frá því í
norskum fjölmiðlum nýverið að verið væri
að ræða innan EES fyrirmæli frá ESB um
að öll lagafrumvörp norska Stórþingsins og
Alþingis Íslendinga og reglur sveitarfélaga
skuli senda til ESB þremur mánuðum áður
til samþykktar. Þar segir m.a.:
„Þegar stjórnvöld eða sveitarfélög
hyggjast taka nýjar ákvarðanir sem hafa
áhrif á þjónustumarkaðinn munu þau
skyldug að tilkynna framkvæmdastjórn
ESB, og eftirlitsaðila ESA, a.m.k þremur
mánuðum áður en ákvörðunin öðlast gildi. Í
þeim tilvikum þar sem þeir telja að ákvörðun
muni fela í sér mismununarmeðferð
mismunandi þjónustuveitenda, þá skal
framkvæmdastjórnin eða ESA stöðva slíkar
ákvarðanir.“
Þetta kemur ofan á látlausan áróður
undanfarna mánuði fyrir því að Íslendingar
gefi eftir sjálfsákvörðunarrétt um orkumál í
eigin landi í hendur ESB í gegnum lög um
orkupakka 3. Þetta kemur líka ofan í afar
umdeilda tollasamninga um innflutning
landbúnaðarafurða við ESB þar sem
lýðheilsa þjóðar virðist engu máli skipta
þegar rætt er um hagsmuni verslunar yfir
landamæri. Peningahyggjan er þar sett í
öndvegi en heilsa og líf fólks og dýra er
afgangsstærð. Meira að segja dómarar
æðstu dómstóla EES og íslenska ríkisins
virðast láta sér í léttu rúmi liggja þótt virtir
vísindamenn, bæði innlendir og erlendir,
með yfirgripsmikla þekkingu í sjúkdómum
manna og dýra, hafi varað við afleiðingum
af slíku árum saman. Nei, peningalegir
hagsmunir skulu sko ráð för, skítt með
afleiðingarnar. Líf fólks og dýra á svo
sannarlega ekki að fá að njóta hins fræga
vafa í þessu tilfelli.
Án efa hlýtur Hitler gamli að skrækja
af fögnuði yfir þessari þróun, sitjandi á
fjósbitanum hjá höfðingjanum í neðra.
Það sem honum tókst ekki með sínum
milljónaher gráum fyrir járnum, er
jakkaklæddum skriffinnum í Brussel nú að
takast með penna eina að vopni. Einhvern
tíma hefðu menn örugglega slegið svona
nokkru á forsíður blaða undir fyrirsöginni
„LANDRÁÐ,“ en uss, uss, svona tala menn
ekki í návist Guðs vors ESB.
Hér hefur hver reglugerðin af annarri frá
ESB verið stimpluð góð og gild og oftast
athugasemdalaust. Virðist þá gilda einu
hvort slík reglugerðarinnleiðing eigi yfir
höfuð nokkurn skapaðan hlut við íslenskan
veruleika. Svo yppta menn bara öxlum ef
einhverjum dettur sá dónaskapur í hug að
gagnrýna flumbruganginn.
Til að réttlæta ófögnuðinn er gjarnan
settur fram sá frasi að þetta sé allt
gert í þágu íslenskra neytenda. Þannig
er málatilbúnaðurinn t.d. í kringum
innleiðingu á innflutningi ferskra
landbúnaðarafurða. Ferskt skal það vera
og alveg tryggt að ekki sé þá heldur hróflað
við glænýjum og ferskum evrópskum
lyfjaónæmum ofurbakteríum. Það eru sem
sé sérstakir hagsmunir íslenskra neytenda
að þeir fái að sitja við sama borð og þeir
evrópsku þegar kemur að úthlutun sýkinga
sem læknavísindin hafa ekki lengur nein
úrræði til að ráða við. Við skulum fyrir alla
muni ekki trufla slíkt ferli. – Í nafni hins
almáttuga og heilaga ESB – AMEN. /HKr.
Ritstjóri: Hörður Kristjánsson (ábm.) hk@bondi.is – Sími: 563 0339 − Rekstur og markaðsmál: Tjörvi Bjarnason tjorvi@bondi.is – Blaðamenn: Margrét Þ. Þórsdóttir mth@bondi.is – Sigurður Már Harðarson
smh@bondi.is – Vilmundur Hansen vilmundur@bondi.is – Auglýsingastjóri: Guðrún Hulda Pálsdóttir ghp@bondi.is – Sími: 563 0303 – Netfang auglýsinga: augl@bondi.is − Vefur blaðsins:
www.bbl.is − Netfang blaðsins: (fréttir og annað efni) er bbl@bondi.is
Frágangur fyrir prentun: Anna Kristín Ólafsdóttir – Prentun: Landsprent ehf. – Upplag: sjá forsíðu – Dreifing: Landsprent og Íslandspóstur. ISSN 1025-5621
ÍSLAND ER LAND ÞITT
Sindri Sigurgeirsson
formaður Bændasamtaka Íslands
sindri@bondi.is
Hreðavatn, Grábrók og Bifröst í Borgarfirði. Hreðavatn er allstórt stöðuvatn í mjög fallegu umhverfi í Norðurárdal í Mýrasýslu. Það liggur í 56
m hæð yfir sjó, er 1,14 ferkílómetrar að flatarmáli og mesta dýpi í vatninu er 20 metrar. Hrauná rennur úr því um Grábrókarhraun, að mestu
neðanjarðar. Vatnið er örskammt frá hringvegi 1. Mynd / Hörður Kristjánsson
Hið heilaga ESB Fardagar