Bændablaðið - 28.02.2019, Side 59

Bændablaðið | Fimmtudagur 28. febrúar 2019 59
Ráðherra slær ryki í
augun á bændum!
Sjávarútvegs- og landbúnaðar-
ráðherra leggur til að við afnemum
leyfisveitingakerfi sem við reiðum
okkur á til að verja heilbrigði
búfjárstofna okkar og heilnæmi
matvæla. Þetta er samkvæmt
frumvarpi sem hann kynnti 20.
febrúar sl.
Um leið og hann reynir að
fullvissa okkur um að ekkert sé
annað í stöðunni þá slær hann ryki
í augun á mönnum og segir að farið
verði í heilmiklar aðgerðir samhliða
þessu.
Aðgerðir sem vel á minnst væri
flestar auðvelt að fara í án þess að
afnema leyfisveitingakerfið.
Þetta eru líka aðgerðir sem við
höfum enga vissu fyrir því að virki
eða séu varanlegar.
Í stað þess að narta sífellt af
íslenskum bændum ættu stjórnvöld
frekar að sjá sér hag í því að gefa
frekar í þegar kemur að íslenskri
landbúnaðarframleiðslu.
Þetta eru staðreyndir sem skipta
máli:
• Alþjóðaheilbrigðisstofnunin
hefur lýst því yfir að
sýklalyfjaónæmi sé ein stærsta
ógn við lýðheilsu í heiminum.
Sú ógn hefur farið ört vaxandi.
• Ísland hefur frábæra stöðu.
Viljum við í alvörunni
fórna henni til þess eins að
stórkaupmenn Íslands geti
grætt meiri pening á íslenskum
neytendum?
• Búfjársjúkdómar sem hingað
til lands bárust með misráðnum
innflutningi hafa ýmist verið
upprættir eða þeim haldið
í skefjum með markvissu
varnarstarfi af hálfu bænda.
Okkur er sagt að aðrir og
mikilvægari hagsmunir trompi allt
það sem hér hefur verið rakið. Það
gæti haft svo svakalega slæm áhrif
á sjávarútveginn ef að stjórnvöld
myndu reyna að taka slaginn með
landbúnaðinum.
Fólk verður að hafa okkur
sauðfjárbændur afsakaða. Okkur
sem höfum upplifað stöðugan
tekjusamdrátt á einu mesta
hagvaxtarskeiði þjóðarinnar. Hafið
okkur afsakaða meðan við neitum
að taka þátt í því að vera þröngvað
enn nær bjargbrúninni á meðan við
horfum á kvótagreifana á snekkjum
úti á sjóndeildarhringnum!
Allt það sem við höfum barist
fyrir, allt það sem við höfum unnið
fyrir og allt það sem við skuldum
næstu kynslóðum má ekki verða
kastað á glæ til þess eins að þeir allra
ríkustu á Íslandi verði enn ríkari!
Einar Freyr Elínarson,
formaður Félags sauðfjárbænda
í Vestur-Skaftafellssýslu
Einar Freyr Elínarson.
Þingeyrarakademían að störfum. Mynd / Haukur Sigurðsson
Þingeyrarakademían ályktar:
Enn þá meira um bankamálin
Höfuðstöðvar Landsbankans,
banka allra landsmanna í
Austurstræti, er hús með sál
og sögu. Þeir eru ekki margir
bankarnir norðan Alpafjalla sem
eiga svona fallega byggingu. En nú
skal byggja nýja peningahöll úr
steypu, járni og gleri á dýrasta stað
í höfuðborginni og bílakjallara við
hæfi. Níu milljarðar þar.
Sennilega 15 milljarðar þegar upp
verður staðið. Þingeyrarakademían
leggur eindregið til að þessari
vitleysu verði hætt nú þegar og lóð
og heila klabbið selt.
Drottningin í væntanlegri voða
stórri höll hefur á skömmum tíma
fengið launahækkun sem er á við
fimmföld mánaðarlaun verkamanns.
Fimmföld. Þar með hefur hún ellefu
sinnum hærri laun en gjaldkerinn í
bankanum. Rök bankaráðsins eru
þau að hún átti að fá þessa hækkun!
Frúin í Íslandsbanka er svo sér á
báti sem við höfum ekki þrek til
að ræða. Ef fer sem horfir verða
þessar ofurkonur fljótlega komnar
með 10-15 milljónir á mánuði.
Þingeyrarakademían leggur hins
vegar til að enginn ríkisstarfsmaður
hafi hærri laun en 2 milljónir á
mánuði.
Allt sem hér hefur verið rakið
er eins og blaut gólftuska framan
í landsmenn. Bankasýslan og
ráðherra koma af fjöllum og biðja
náðarsamlegast um upplýsingar. Er
enginn maður með viti sem fylgist
með bönkum allra landsmanna?
Spyrja verður einnig: Hvað eru
bankaráðsmennirnir með í árslaun
fyrir dómgreindarleysið?
Þingeyrarakademían
Gangur í höfuðstöðvunum. Ómetan­
leg listaverk Kjarvals prýða þar
veggi og víðar í bankahúsinu.
LESENDABÁS
Alþingi hafnaði „hráakjötinu“ alfarið
Það var ófrávíkjanlegt skilyrði
Alþingis fyrir samþykkt sk.
matvælalöggjafar Evrópu-
sambandsins 2009 að áfram væri
bann við innflutningi á hráu
ófrosnu kjöti, hráum eggjum,
ógerilsneyddum mjólkurvörum
og hráum ósútuðum skinnum.
Málið hafði fjórum sinnum
verið lagt fyrir Alþingi Íslendinga
sem hafnaði því afdráttarlaust að
leiða „matvælapakka ESB“ í heild
sinni sinni í íslensk lög þrátt fyrir
yfirlýsingu sameiginlegu EES
nefndarinnar á sínum tíma um að
það yrði gert.
Lýðheilsa og heilbrigði búfjár er
ekki verslunarvara
Það var mat Alþingis 2009 að það
væri réttur Íslendinga að ákveða
sjálfir öryggiskröfur sínar varðandi
vernd heilsu manna og dýra og á þeim
forsendum var „matvælapakkinn“
samþykktur á Alþingi með skýrt
skilgreindum frávikum.
Heilbrigði íslenskra búfjárkynja
og lýðheilsa þjóðarinnar er
á pólitískri ábyrgð íslenskra
stjórnvalda en ekki verslunarvara
í almennri samkeppni sem lýtur
lögmálum frjálsra viðskipta. Á þeim
forsendum var „matvælakaflinn“
samþykktur á Alþingi, annars hefði
hann aldrei verið afgreiddur.
Mín skoðun sem ráðherra á þeim
tíma er sú að „Matvælakafli“ ESB
og innleiðing hans sé allur fallinn úr
gildi eftir dóm Hæstaréttar í málinu.
Í meðferð þingsins voru öll þessi
ákvæði samningsins óaðskiljanleg
og ekki hægt að fella einn þátt
úr gildi án þess að það taki til
samningsins í heild. Alþingi var því
fullkomlega ljós á þeim tíma alvara
málsins.
Gangur málsins á Alþingi
Við innleiðingu á „matvælapakka“
ESB þurfti að breyta ýmsum lögum.
Mest var tekist á um hráakjötið,
breyting á þeim undanþágum
sem Ísland hafði haft frá I. kafla í
viðauka I við EES samninginn, þ.e.
undanþága frá frjálsu flæði á lifandi
dýrum, hráum sláturafurðum o.fl.
Lögð voru fram fjögur frumvörp
fyrir jafnmörg þing sk. bandormar
til breytinga á ofangreindum lögum,
sem öll fylgja hér með, merkt frv.1-4.
Fyrst var lagt fram frumvarp
á vorþingi 2008 (135. löggjafarþ.
þskj. 825-524. mál, merkt hér
frv. 1). Í því var gert ráð fyrir að
leyfisveitingakerfi fyrir hrátt kjöt
o.fl. yrði fellt niður. Það frumvarp
mætti mikilli andstöðu í þingnefnd
og var ekki afgreitt.
Næsta frumvarp (frv. 2) sama
efnis var lagt fram í janúar 2009
(136. löggjafarþ. þskj. 418-258.
mál). Það mætti áfram mikilli
andstöðu og var heldur ekki afgreitt
úr þingnefnd.
Frumvarp 3 var lagt fram á
sumarþingi 2009 (137. löggjafarþ.
þskj. 241-147. mál). Þar var gerð
sú meginbreyting að innflutningur
á hráum sláturafurðum o.fl. var
áfram gerður leyfisskyldur m.a með
frystikvöðum.
Þetta frumvarp varð heldur ekki
að lögum, en fjórða frumvarpið
var lagt fram haustið 2009 (138.
löggjafarþ. þskj. 17-17. mál).
Í því frumvarpi var ein efnisleg
breyting frá því þriðja, þ.e. að
bætt var við hráum eggjum,
ósótthreinsuðum hráum skinnum og
húðum við bannvörur í 10. gr. laga
um dýrasjúkdóma og varnir gegn
þeim (32. gr. frv.).Þetta frumvarp
varð að lögum nr. 143/2009.
Alþingi hafnaði „hráakjötinu“
alfarið
Það var fullreynt sumarið 2009 að
lög sem heimiluðu innflutning á hráu
ófrosnu kjöti yrði ekki afgreidd á
Alþingi.
Því var ákveðið í frumvarpinu
sem flutt var sumarið 2009 að
halda innflutningsbanninu og
frystiskyldunni, en tekið fram í
greinargerð að það væri ekki í
samræmi við samþykkt sameiginlegu
EES-nefndarinnar. Þannig var málið
einnig kynnt í ríkisstjórn og fyrir
þingflokkum stjórnarflokkanna.
Sjávarútvegs- og landbúnaðar-
nefnd Alþingis komst að þeirri
niðurstöðu 2009 að bannið við
innflutningi á hráu ófrosnu kjöti,
hráum eggjum og ógerilsneyddri
mjólk væri í samræmi við það
sem Ísland hafði samið um við
EES og vísaði þar til 13. gr.
EES-samningsins. Þannig var
frumvarpið samþykkt samhljóða
og mótatkvæðalaust á Alþingi
sumarið 2009. Það var mín ætlan
sem ráðherra að fylgja þessum
málum eftir beint á pólitísku plani
við stjórnendur ESB en fékk því
miður ekki ráðrúm og tíma til þess.
Þjóðaröryggismál í höndum
forsætisráðherra
Hér er um eitt dýrasta lýðheilsumál
þjóðarinnar að ræða og mikið í
húfi. Ég legg til að forsætisráðherra
Íslands, Katrín Jakobsdóttir,
taki matvælalöggjöfina og
„hráakjötsmálið“ beint upp í
viðræðum við þjóðarleiðtoga ESB
og leiti eftir staðfestingu þeirra á
sameiginlegum skilningi þjóðanna
á þessu mikilvæga hagsmunamáli
Íslendinga
Jón Bjarnason,
fyrrum landbúnaðarráðherra
Jón Bjarnason.
Þunglyndislyf og atferli fiska
Nýlega var birt grein sem ber
heitið „Behavioural alterations
induced by the anxiolytic pollutant
oxazepam are reversible after
depuration in a freshwater fish“
í tímaritinu Science of the Total
Environment, þar sem Magnús
Thorlacius, sérfræðingur á
botnsjávarlífríkissviði Haf-
rannsóknastofnunar, er einn
höfunda.
Á vef Hafrannsóknastofnunar
segir að mengandi efni frá lyfjaiðnaði
hafi fundist í náttúrunni víðs vegar á
jörðinni en rannsóknir hafa nýverið
leitt í ljós margs konar neikvæð áhrif
á heilsu villtra dýra.
Þar á meðal eru efni á borð við
benzodiazepam, sem er virka efnið
í þunglyndislyfinu oxazepam, og
getur borist út í umhverfið með
þvagi neytenda. Slík lyf verða
sífellt útbreiddari, en í vatnakerfum
þéttbýlla svæða getur styrkleiki
þeirra náð slíkum hæðum að atferli
fiska gjörbreytist. Hingað til hefur
hins vegar lítið verið skoðað hvort
áhrifin séu afturkræf. Í greininni
var sýnt fram á að þunglyndislyfið
oxazepam, í styrkleika sem er að
finna í ánni Fyrisån í sænsku borginni
Uppsölum, breytir atferli vatnabobba
(Lota lota), en að áhrifin ganga til
baka eftir fáeina daga í hreinu vatni.
Fiskarnir urðu minna varir um sig
og meira aktívir á meðan lyfjanna
var vart og þar af leiðandi auðveldari
bráð fyrir ránfiska og fugla. Mikil
áhersla hefur víða verið lögð á að
rannsaka áhrif lyfja sem þessara á
vatnalífverur, sem hefur sýnt sig að
eru misnæmar fyrir lyfjunum, en
lítið verið skoðað hvort áhrifin séu
afturkræf. Hér er sýnt fram á að til
er allavega ein tegund sem verður
ekki fyrir varanlegum áhrifum af
þunglyndislyfinu oxazepam.
Tilraun þessi átti sér stað í
Svíþjóð þar sem áhrif mengunar frá
lyfjaiðnaði hefur verið rannsökuð í
tæpan áratug í kjölfar þess að hár
styrkleiki þunglyndislyfja mældist
í ám og vötnum í og við þéttbýli.
Hvort áhrif sem þessi eigi sér
stað á Íslandi er ekki vitað en þau
hafa lítið verið rannsökuð. Þéttleiki
byggðar hér á landi er augljóslega
lægri en í erlendum stórborgum en
notkun þunglyndislyfja á Íslandi er
á móti mjög algeng. /VH
Kemur næst út
14. mars
Bændablaðið
Hvar auglýsir þú?
Sími 563 0300 / Netfang: bbl@bondi.is / bbl.is
45,6% fólks
á landsbyggðinni
les Bændablaðið
20,4%
45,6%
á landsbyggðinniá höfuðborgarsvæðinu
29,5%
landsmanna lesa
Bændablaðið
Lestur Bændablaðsins: BÆNDABLAÐIÐ ER GEFIÐ ÚT Í 32 ÞÚSUND
EINTÖKUM Á TVEGGJA VIKNA FRESTI
Heimild: Prentmiðlakönnun Gallup, okt.-des. 2018. Aldur 12-80 ára.