Bændablaðið - 28.02.2019, Side 38

Bændablaðið | Fimmtudagur 28. febrúar 201938
LÍF&STARF
Tveir byggðakjarnar eru í Skeiða- og Gnúpverjahreppi, Árnes og Brautarholt, hér sést yfir Brautarholt. Mynd / Skeiða- og Gnúpverjahreppur.
Skeiða- og Gnúpverjahreppur nýtur mjög góðs af umfangsmikilli starfsemi Landsvirkjunar í sveitarfélaginu:
Ekkert atvinnuleysi og gjaldfrjáls leikskóli
– segir Kristófer Tómasson sveitarstjóri – undirbúningur hafinn að uppbyggingu ferðamannastaðar í Reykholti í Þjórsárdal
Skeiða- og Gnúpverjahreppur er
sveitarfélag sem liggur austast
í Árnessýslu, ofanverðri, með
Hofsjökul í norðri, Flóa í suðri,
Þjórsá í austri og Stóru-Laxá
og Hvítá í vestri. Íbúar voru
626 þann 1. janúar 2019. Helstu
atvinnuvegir eru landbúnaður,
menntunar- og uppeldisstörf auk
iðn- og verslunarstarfa.
Ferðaþjónusta fer vaxandi í
sveitarfélaginu. Náttúrufegurð er
mikil og eru nokkrir þekktir staðir
í hreppnum, eins og Háifoss,
Hjálparfoss, Þjórsárdalur, Stöng,
Gjáin, Gaukshöfði og Vörðufell. Í
hreppnum er félagslíf og mannlíf,
blómlegt. Tvær kirkjusóknir eru í
sveitarfélaginu, Ólafsvallasókn og
Stóra-Núpssókn.
Skrifstofa sveitarfélagsins
er staðsett í Árnesi. Kristófer
Tómasson er sveitarstjóri Skeiða-
og Gnúpverjahrepps. Blaðamaður
settist niður með honum til að
fara yfir helstu fréttir og málefni
sveitarfélagsins um þessar mundir.
Ár framfara
„Nýtt ár leggst ákaflega vel í mig
og vona ég að svo sé um mína
sveitunga almennt. Reyndar hafa
flest ný ár lagst vel í mig hingað til.
Það er ævinlega tilefni til að horfa
fram á við með hækkandi sól. Ég hef
trú á að árið 2019 verði ár framfara í
Skeiða- og Gnúpverjahreppi,“ segir
Kristófer aðspurður hvernig nýtt ár
legðist í hann og hans fólk.
24% fjölgun íbúa á sjö árum
Íbúum í sveitarfélaginu hefur
fjölgað talsvert á síðustu árum og
ef síðustu sjö ár eru skoðuð kemur í
ljós að íbúum hefur fjölgað um 24%,
eru núna um 630. Reyndar varð
fækkun frá síðasta ári sem helgast
af fækkun erlendra verkamanna við
stækkun Búrfellsvirkjunar. „Það er
ánægjulegt að börnum hefur fjölgað
nokkuð á síðustu árum í leik- og
grunnskóla. Fólk á öllum aldri sækist
eftir að búa hér, en húsnæðisskortur
hefur hindrað að fleiri geti
flutt hingað. Atvinnutækifæri
fyrir langskólagengið fólk
þyrftu vissulega að vera fleiri í
samfélaginu,“ segir Kristófer.
Ekkert atvinnuleysi
– Kristófer er því næst spurður
út í atvinnumál sveitarfélagsins,
hvernig staðan í þeim málaflokki
sé?
„Ég tel mér óhætt að fullyrða að
atvinnuleysi sé hér óþekkt um þessar
mundir. En talsvert er um að íbúar
starfi í öðrum sveitarfélögum og
ekkert nema eðlilegt við það.“
Gjaldfrjáls leikskóli
Skeiða- og Gnúpverjahreppur er eitt
af fáum sveitarfélögum landsins,
ef ekki eina sveitarfélagið, sem er
með gjaldfrjálsan leikskóla á öllu
leikskólastiginu.
„Já, við erum hér með mjög
góðan leikskóla. Börn fá inngöngu
í leikskólann á eins árs afmælinu.
Biðlista þekkjum við ekki hér. Í
undantekningartilfellum er tekið á
móti 9 mánaða gömlum börnum.
Leikskólinn okkar hefur verið
gjaldfrjáls síðan 2015. Við erum með
hátt hlutfall af menntuðu starfsfólki
í leikskólanum. Í grunnskólanum
er unnið mjög faglegt starf,“ segir
Kristófer.
Mjólkurframleiðsla er kjölfestan
– Landbúnaðurinn skipar stóran
sess í Skeiða- og Gnúpverjahreppi
og ferðaþjónustan. Kristófer er
spurður hvað sé að gerast í þeim
málaflokkum og hvernig stemningin
sé á meðal bænda og þeirra sem eru
í ferðaþjónustu?
„Hér stendur mjólkurframleiðsla
traustum fótum og er hún eins og
í mörgum dreifbýlissveitarfélögum
kjölfestan í landbúnaðinum. Það
eru framleidd hér 6–7 prósent af
allri mjólk í landinu. Það er talsverð
sauðfjárrækt í sveitarfélaginu og
hjá fáeinum bændum telst hún
aðalbúgreinin. Eins og kunnugt
er þá eru skilyrðin í þeirri búgrein
mjög slæm um þessar mundir.
Ferðaþjónustubændur hafa hægt
og sígandi sótt í sig veðrið og
hefur ferðaþjónusta í nokkrum
tilfellum leyst af hólmi hefðbundinn
búskap. Þar er einkum um að ræða
gistiþjónustu og hestaferðir.“
Kristófer segir að til skamms tíma
hafi verið í hreppnum rekið eitt af
allra stærstu loðdýrabúum landsins
en þar voru talsvert mörg ársverk á
ársgrundvelli.
„Starfsemi þess hefur nú því
miður verið hætt, ástæður er mikið
verðfall minkaskinna sem hefur kippt
rekstrargrundvelli undan greininni.
Það er dapurlegt að svo skuli vera
komið fyrir þessari búgrein, sem
er í eðli sínu þjóðhagslega mjög
hagkvæm hér á landi ef ytri skilyrði
eru viðunandi, ekki síst með nýtingu
hráefnis sem til fellur frá sláturhúsum
og fiskvinnslustöðvum. Svínarækt
er stunduð á þremur bæjum í
sveitarfélaginu og eitt þeirra búa
hefur á síðustu misserum komið á
fót kjötvinnslu í Árneshverfinu. Það
er mjög metnaðarfullt og áræðið skref
sem þar hefur verið stigið. Ég vænti
mikils af framhaldinu.“
Sameining uppsveitanna í
Árnessýslu
– Nú víkjum við Kristófer okkur að
sameiningarmálum sveitarfélaga og
hann er spurður hvort það sé eitthvað
að gerast í þeim málum?
„Sameiningarmál eru ekki í neinni
formlegri umræðu um þessar mundir í
Skeiða- og Gnúpverjahreppi og heldur
ekki í nágrannasveitarfélögunum svo
ég viti til, ég skynja ekki mikinn
áhuga meðal sveitarstjórnarfólks í
sýslunni í þessum efnum. En oft leitar
hugurinn að slíkum vangaveltum
bæði hjá mér og oddvitanum okkar.
Ég held að það eigi einnig við um
marga íbúa. Persónulega gæti ég
trúað að sameining uppsveitanna í
Árnessýslu gæti hugsanlega orðið
gott skref. En fjárhagslegur styrkur
allra sveitarfélaga í sýslunni er góður
um þessar mundir og ef ekki verða
kúvendingar þá getum við vel rekið
sveitarfélögin áfram í þessum litlu
einingum. Það er ekkert slæmur
kostur.
Það er verið að veita hér og í
grenndinni mjög góða þjónustu
við íbúa. Það ekkert öruggt að
hún verði sambærileg eða betri
við sameiningu. Sveitarfélögin á
svæðinu hafa borið gæfu til að starfa
um langt skeið saman að mörgum
verkefnum og málaflokkum
með mjög farsælum hætti. Það
er að mínu viti mjög dýrmætt.
Hitt er svo annað mál, að ekki er
ólíklegt að draga megi úr kostnaði
sem í þessum samlögum felst ef
sveitarfélögin sem um ræðir fari
saman í eina sæng. En það er gömul
saga og ný að það vilja allir halda
sínu þegar kemur að því að ræða
um að rugla saman reytum. Það er
meira en eðlilegt og siðferðisleg
skylda kjörinna fulltrúa að verja
hagsmuni síns samfélags. En vel
getur komið fyrirskipun að ofan
sem þvingar til sameininga inna
fárra ára.“
Landsvirkjun vigtar þungt
Eins og kunnugt er þá er
Landsvirkjun með mikla starfsemi
í Skeiða- og Gnúpverjahreppi eins
og Búrfellsvirkjun sem var nýlega
stækkuð í júní 2018. Kristófer segir
allan atvinnurekstur innan marka
sveitarfélagsins mikilvægan.
„Já, fyrirtæki með umsvif af því
tagi sem Landsvirkjun er með vigtar
óneitanlega þungt. Eins og kunnugt
er, þá eru virkjanamannvirkin
mikil að vexti og gefa af sér
fasteignagjöld. Það eru fast að
40 heilsársstörf í Búrfelli. Um
einn fjórði starfsmanna þar er
búsettur í hreppnum. Það skapast
líka afleidd störf af virkjununum,
til dæmis njóta verktakar og
þjónustuaðilar innansveitar góðs
af því. Að sjálfsögðu er það metið.
Oddvitinn okkar hefur oft vakið
máls á því að það færi vel á því
að Landsvirkjun myndi færa fleiri
störf hingað á svæðið þar sem svo
stór hluti rafmagnsframleiðslu
landsins fer fram.“
Unnið að friðlýsingu Þjórsárdals
– Margar náttúruperlur eru
staðsettar í Skeiða- og Gnúpverja-
hreppi, m.a. Þjórsárdalur. Hvað er
að frétta af þeim dal?
„Í Þjórsárdalnum er margt
fram undan, það er t.d. unnið að
friðlýsingu á hluta Þjórsárdalsins.
Vonir standa til að því ferli verði
lokið í vor. Upphaflega var horft
Kristófer Tómasson á góðri stundu í Tungnaréttum í haust. Mynd / Magnús Hlynur Hreiðarsson.