Hugur - 01.01.2019, Blaðsíða 18

18 Kristian Guttesen ræðir við Kristján Kristjánsson
til höfuðs jákvæðri sálfræði. En ég er orðinn miklu friðsælli og mildari með ár-
unum, meiri mannasættir. Það er kannski bara vegna hægari hormónastarfsemi,
ekki endilega vegna þess að ég sé þrungnari af reynslu og speki! Jákvæðu sál-
fræðingarnir sækja mjög í smiðju Aristótelesar og þeir eru afskaplega vel mein-
andi fólk. Sumir eru jafnvel upplýstir hálfguðir, eins og Mihaly Csikszentmihalyi,
sem minnir mig alltaf á Björn í Brekkukoti (a.m.k. eins og Þorsteinn Ö. lék hann
í sjónvarpinu í gamla daga), þó að stefnan eigi að vísu líka sinn Pétur þríhross
(Martin Seligman).
Vandi jákvæðu sálfræðinnar er sá að eftir að Chris Peterson lést fyrir aldur
fram er enginn fræðimaður í fremstu röð stefnunnar sem ber mikið skynbragð á
heimspeki. Þess vegna er styrkleika- og dygðakenning jákvæðu sálfræðinnar mjög
vanþroskuð og brothætt, þó að hún eigi margt sameiginlegt með aristótelískum
dygðafræðum. Svo að ég nefni bara fátt eitt þá (a) rugla jákvæðu sálfræðingarnir
einatt saman gildum og forskriftum, (b) neita að gera ráð fyrir neinni vitsmuna-
legri yfirdygð, svo sem siðvitinu (phronesis) hjá Aristótelesi sem sker úr dygða-
árekstrum, heldur líta svo á að dygðakeðjan sé jafnsterk og sterkustu hlekkirnir,
(c) hafa yfirleitt meiri áhuga á framkvæmdadygðum svo sem seiglu og þrautseigju
en siðferðisdygðum og (d) skilja ekki hvað átt er við með eigingildi siðferðisdygða
burtséð frá notagildi þeirra. Það góða við jákvæðu sálfræðingana er hins vegar að
þeir taka gagnrýni yfirleitt vel og eru sífellt að bjóða mér á ráðstefnur til að „bæta
stefnuna innan frá“, eins og þeir orða það. Ég veit ekki hversu mikið tillit þeir
taka til þess sem ég hef að segja á endanum, en þeir hlusta a.m.k. á mig og vitna
í skrif mín.
Ég hafði of mikið óþol gagnvart rugli þegar ég var yngri og var í sífelldum
krossferðum gegn því. En sumar þeirra voru don-kíkótískar. Mér fellur núorðið
betur við hlutverk Sansjós Pansa. Það er oft hægt að stýra oflátum og lukkuridd-
urum í betri farvegi með lempni og tiltali. Jákvæðu sálfræðingarnir eru ráðþægir
og ásetningur þeirra er góður. Þess vegna er skynsamlegra að reyna að vinna með
þeim en að segja þeim stríð á hendur.
Við sem lesið höfum skrif þín tökum einmitt eftir því að þú vitnar iðulega í bók-
menntatexta máli þínu til stuðnings hverju sinni. Hversu mikilvægar eru bókmenntir
í þínu lífi og með hvaða hætti gagnast þær þegar þú vísar til þeirra?
Ég hef nefnt nokkur dæmi um glópalán á lífsgöngu minni. Enn eitt lífslán mitt
var að alast upp á heimili þar sem bókmenntir voru taldar jafnnauðsynlegar góðu
lífi og kartöflur. Pabbi, Kristján frá Djúpalæk, var skáld og ritstjóri og þegar ég var
á barnsaldri, sérstaklega fyrir 1970, nefnilega fyrir tíma sjónvarpsins fyrir norðan,
var húsið okkar fullt frá morgni til kvölds af gestum: listamönnum (s.s. Akur-
eyrarskáldunum þekktu, en einnig Sunnlendingum á ferð og flugi, t.d. jafnólíkum
rithöfundum og Indriða G. og Jóni Óskari eða píanósnillingnum Jónasi Ingi-
mundarsyni), stjórnmálamönnum (s.s. Birni Jónssyni, ráðherra) og guðspeking-
um og lífskúnstnerum af ýmsu tagi (s.s. Ólafi Tryggvasyni og Einari Pálssyni).
Foreldrar mínir læstu aldrei útidyrunum og fólk gekk bara inn og út eins og á
brautarstöð. Mamma stóð svo í eldhúsinu, hitaði kaffi og bakaði pönnukökur
Hugur 2019-Overrides.indd 18 21-Oct-19 10:47:02