Hugur - 01.01.2019, Qupperneq 24

24 Jonathan Barnes
ritskýring. Ég held að þetta sé satt. Eigi að síður sýna rök Williams ekki að hug-
myndasaga og heimspekisaga séu ósamrýmanlegar greinar. Og þær eru það ekki.
Næst kemur annar áfangi. Williams játar að hinar tvær hliðar heimspekisögu
„eigi ekki alltaf greiða eða auðvelda samleið“ (bls. 258). Og til að færa sönnur á
mál sitt bendir hann á „rökgreiningarheimspekisögu“. Með því virðist hann eiga
við „heimspekisögu ástundaða af rökgreiningarheimspekingum“; og rökgrein-
ingarheimspekingarnir sem um ræðir virðast vera þessir gömlu djöflar frá Oxford:
R**e og A****n og sauðsvartir fylgjendur þeirra.6 (Einhverja lesendur rennir ef til
vill grun í að Williams sé að ráðast á Strámann.) Alla vega,
í öfgafullri mynd gæti þessi ástundun tekið á sig mynd sigri hrósandi
tímaskekkju, líkt og þegar gjarnan var sagt, á hátindi sjálfsöryggis rök-
greiningarinnar, að við ættum að nálgast verk Platons eins og þau hefðu
birst í tölublaði síðasta mánaðar af Mind. (bls. 258)7
Þegar hann hafði skráð allnokkrar „ákærur á hendur rökgreiningarheimspekisögu“
ályktaði Williams að „þessi iðja eigi ekkert tilkall til þess að kallast sagnfræði af
neinu tagi“ (bls. 258).
Ákærurnar eru jafn kjánalegar og þær eru kunnuglegar; en er dómurinn ef til
vill réttmætur? Þegar ég var ungur piltur sagði fyrsti kennari minn í heimspeki
– Dick Hare – mér einmitt að lesa Platon eins og hann væri nýútkominn hjá
Clarendon Press. Ég átti að vera að læra heimspeki. Hugmynd Hares – sennilega
ekkert mjög sérviskuleg – var sú að ég gæti grætt á því að lesa það sem einhverjir
heimspekingar hefðu skrifað. Á leslistanum mínum – viðfangsefnið var tengsl
skoðunar og þekkingar – var Menon og eitthvað eftir A.J. Ayer og sitthvað annað
eftir minni stjörnur. Ég átti ekki að hafa of miklar áhyggjur af skoðunum Freddies
Ayer: ég var að stunda heimspeki en ekki sögu samtímaheimspeki. Og sömuleið-
is mutatis mutandis fyrir Platon.8 Ritgerðin sem ég samdi var ekki (ungæðisleg)
heimspekisaga, heldur var hún (mjög ungæðisleg) heimspeki.
Þessu var líkt farið hjá þeim fullorðnu. Williams segir að Strawson hafi sagt að
Grice hafi sagt að „allir Oxford-heimspekingar myndu sammælast um … að við
ættum að fara með merka en dauða heimspekinga eins og við förum með mikla
lifandi heimspekinga, líkt og þeir hefðu eitthvað að segja við okkur“ (bls. 344).
Þannig fór Strawson sjálfur með Leibniz í bók sinni Individuals.
Maður gæti fallist á það með Williams að slík iðja eigi ekkert tilkall til þess að
kallast sagnfræði. Það skiptir varla máli – og að því er mig rekur minni til kölluðu
6 [Hér er vísað til bresku heimspekinganna Gilberts Ryle (1900–1976) og Johns L. Austin
(1911–1960) sem eru meðal frægustu málsvara mannamálsheimspekinnar (e. ordinary language
philosophy) en báðir fengust einnig talsvert við fornaldarheimspeki. Strámaður er orðaleikur og
vísar í senn til ákveðinnar gerðar af rökvillu, sem einnig er nefnd átyllurök – en þau ganga út á að
andmæla einhverju sem ekki var haldið fram – og til enska heimspekingsins Peters F. Strawson
(1919–2006) sem nefndur er í framhaldinu. (Þýð.)]
7 Annars staðar eru þessi ráð kölluð „ítrekuð fyrirmæli Ryles“ (bls. 344).
8 [Hér er vísað til bresku heimspekinganna Richards M. Hare (1919–2010) og Alfreds J. Ayer
(1910–1989) en báðir gegndu stöðum í heimspeki við Oxford-háskóla. Latneska orðasambandið
mutatis mutandis þýðir „að breyttu breytanda“. (Þýð.)]
Hugur 2019-Overrides.indd 24 21-Oct-19 10:47:02