Hugur - 01.01.2019, Blaðsíða 66

66 Klas Grinell
að um íslamska heimspeki, taóisma og zen-búddisma. Nasr telur einnig að fram
sé að koma 6) hópur rannsakenda sem fjalla um íslamska heimspeki sem lifandi
hefð er hafi ekki aðeins sögulegt gildi heldur geti átt þátt í að svara mikilvægum
tilvistarspurningum í samtímanum. Hér einnig má staðsetja Corbin, Izutsu sem
og Nasr, ásamt rannsakendum á borð við Medhi Mohaghegh (f. 1930) og Naquib
al-Attas (f. 1931).78
Megnið af alþjóðlegum rannsóknum á Suhrawardi má, að áliti Nasrs, finna
undir fimmta og sjötta flokknum. Mikið af því sem birt er um Suhrawardi á
alþjóðlegum vettvangi er vitaskuld eftir sagnfræðinga á sviði íslamskrar heim-
spekisögu, þar hefur hann alltaf átt sinn stað.
Innan Suhrawardi-rannsókna má einnig koma auga á aðrar stefnur en þær sem
Nasr bendir á, umfram allt í tengslum við túlkunardeilu þar sem Nasr er sjálfur
eindreginn talsmaður ákveðinnar afstöðu. Í skýrustu útgáfu sinni snýst deilan
um tvær tengdar spurningar: að hve miklu leyti Suhrawardi sé heimspekingur
samkvæmt forngrísku hefðinni eða persneskur dulspekingur, og þá jafnframt að
hve miklu leyti hann er heimspekingur eða dulspekingur. Þetta gæti virst vera
sama spurningin með misnákvæmu orðalagi. En til að mynda heldur Nasr því
fram að Suhrawardi hafi verið heimspekilegur dulspekingur frá Persíu. Á hinn
bóginn lýsir Henry Corbin honum með eindregnari hætti sem guðspekingi og
austrænum vísdómsmanni. Það sem máli skiptir í heimspeki Suhrawardis eru að
mati Corbins íranskir og heimullegir þættir. Allt starf Corbins mótaðist af róm-
antískri hugmynd um austræna visku og jafnvel þótt hann hafi verið mikilvægur
fræðimaður, sem gaf út fjölda handrita og samdi fjölmörg inngangsrit, verður
vart hjá því komist að skoða hann sem dæmigerðan fulltrúa rómantískra sjónar-
miða og viðhorfa sem eru dæmigerð fyrir Austurlandafræði. Í útgáfum sínum
og þýðingum á Suhrawardi sleppti hann kerfisbundið þeim hlutum sem snúast
um rökfræði og eðlisfræði til að draga ljósafrumspeki hans betur fram. Af þeim
sökum er sú mynd sem hann dregur upp af Suhrawardi nær því að vera af dul-
spekingi en heimspekingi, ólíkt því sem upphafleg rit hans gefa í heild til kynna.
Útgáfa Corbins af Suhrawardi var í hávegum höfð við ýmsar stofnanir í Íran og
Corbin hefur eignast ýmsa virta fylgjendur þar í landi, m.a. Mehdi Aminrazavi
(f. 1957).79 Þeir tóna niður áhrif forngrískra mennta á heimspeki hans og líta þess
í stað á hann sem fulltrúa ævafornrar persneskrar philosophia perennis (tímalaus
heimspeki). Nasr á margt mjög skylt með þessari stefnu en leggur þó áherslu á
að Suhrawardi sé um leið þýðingarmikill heimspekingur. Í seinni tíð hefur komið
fram vel ígrunduð gagnrýni á Corbin og Nasr, m.a. frá Hossein Ziai (1944–2011)
og Oliver Leaman (f. 1950), en John Walbridge (f. 1950) hefur leitast við með hvað
kerfisbundnustum hætti að sýna hvernig Suhrawardi byggir á fornum heimildum
og ekki síst arabískum safnritum sem byggjast á þeim. Með rannsóknum hans
verður ljóst hversu umfangsmiklar og mikilvægar fornheimildir voru fyrir heim-
spekihefðina á arabíska málsvæðinu.80
78 Seyyed Hossein Nasr, Islamic philosophy, 15 o.áfr. Ég hef víxlað röðinni á þriðja og fjórða flokknum
hjá Nasr.
79 Mehdi Amin Razavi, Suhrawardi and the School of Illumination (Richmond: Curzon Press, 1997).
80 Suhrawardi, Hikmat al-Ishraq, inngangur þýðanda; John Walbridge, The Science of Mystic Lights:
Hugur 2019-Overrides.indd 66 21-Oct-19 10:47:05