Hugur - 01.01.2019, Síða 152

152 Donata Schoeller og Sigríður Þorgeirsdóttir
þess að kanna möguleg form og þrep andófs og umbreytinga sem geta einungis
sprottið upp úr raunverulegum aðstæðum (Butler, Gambetti, og Sabsay 2016).
Frá þessum útgangspunkti geta þróast ný hugtakabundin skref sem virka einmitt
vegna þess að þau eru nátengd upplifaðri reynslu, en auk þess geta þau öðlast merk-
ingu sem teygir sig út fyrir reynsluna. Með því að gefa gaum að margslunginni
reynsluvídd frústrerandi og hamlandi aðstæðna er unnt að opna á tilfinningarásir
sem gera kleift að henda reiður á líkamlegum strúktúrum sem skilyrða hlutverk,
sjálfsmyndir og hegðun. Í þessu ferli þar sem hugtakaleg og líkamleg nálgun
vinna saman getur það að tárast orðið að augnabliki þegar við berum kennsl á
eitthvað og verið mikilvægur liður í djúpstæðu gagnrýnu ferli, rétt eins og hlátur,
að því gefnu að aðstæður einkennist af umhyggju, trausti og öryggi (sjá hér að
neðan „Ígrundandi umhyggja og umbreytandi skilningur“). Þetta virðist gleymt
í því hvernig iðkun hugsunar er kennd og skilin í heimspeki nú um stundir. Oft
leiða hin mildu og skýrandi umskipti sem iðkun LGH hefur í för með sér til þess
að til verða merkingar og tengingar sem varpa fyrir róða óígrunduðum ramma
sem heldur framgangi hugsunar á vanabundnum stað. Þegar merkingar spretta
fram, þá finna þær sér stoð í líkamlegum svörunum við reynslu sem oft hefur enn
ekki fundið sinn farveg í tungumálinu. Iðkandann gæti í upphafi skort tungutak,
en í ferlinu finnur hann hugtök og tengingar sem leyfa honum að víkka út venju-
bundna eða tillærða málleiki með hætti sem hann getur gert að sínum. Að segja
eitthvað á nýjan hátt umbreytir tungutakinu með endurvinnslu bakgrunnsins sem
skilyrðir það. Á grundvelli uppgötvana Gendlins og Petitmengin sem hafa rutt
brautina fyrir LGH erum við rétt byrjuð að skilja þetta umbreytingarferli.
En víkjum nú aftur að hinum vongóða fyrsta árs heimspekinema sem kemur full-
ur eldmóðs og væntinga um hvers vegna hann vill leggja stund á heimspeki. Hann
er ekki bara drifinn áfram af röksemdum heldur af sterkri hvöt og tilfinningu fyrir
mikilvægi fagsins. Í tímum í heimspeki kemst hann að raun um að það er lítið
rými til þess að tjá og skýra sinn eigin skilning á heimspekilegum vandamálum
og áskorunum. Slíkt vekur ekki áhuga annarra nema kannski samnemenda sem
hann treystir. Nemandanum mun fljótt lærast að þessi merkingarþrungni hvati á
ekki heima í kennslustofunni eða er einungis viðeigandi á þröngan eða óbeinan
hátt, t.d. hvað varðar vinnuaga. Þessi nemandi er því á hljóðlátan hátt „deyfður“,
þaggaður niður í viðleitni sinni til að finna eigin rödd og hugsa á eigin spýtur. Í
kennslustofunni eða kennslustundinni, þar sem valdastrúktúrar eru gagnrýndir
án þess að nemendur séu hvattir og efldir til að finna eigin rödd, eru einmitt á
þversagnakenndan hátt þessir sömu valdastrúktúrar endurskapaðir.
Að finna eigin rödd er órofa tengt því að hugsa sjálfstætt í LGH. Við þurfum
að gera grein fyrir því hvaða þýðingu þetta hefur fyrir iðkun heimspeki, auk þess
að skilja þær stórgerðu og smágerðu aðstæður sem efla eða hindra hæfnina til að
hugsa með hætti sem leyfir okkur að finna eigin rödd (Casey 2010).
Aðferðafræðin sem við beitum styður við þá viðleitni að komast undan eða
gefa ekki of auðveldlega eftir gagnvart þeim skilyrtu, tillærðu, hugsunarlausu og
vanabundnu leiðum sem við förum til að nálgast, hugsa eða tala um viðfangsefni
okkar. Með öðrum orðum felur LGH í sér andóf eða viðnám sem þarf að þjálfa.
Hugur 2019-Overrides.indd 152 21-Oct-19 10:47:10