Úrval - 01.10.1972, Page 75

ÚRVAL
73
sagt þvt, að þú vitir allt, sem um þaö
sé aö vita, en þú getir ekki skýrt þvi
frá þessari vitneskju, þvi aö þar sé um
mikið leyndarmál að ræða.” (Antonia
Vallentin, blaöakona og vinur Ein-
steinfjölskyldunnar).
Visindaakademia Bandarikjanna I
Washington var að heiðra nokkra
fræga einstaklinga. Enginn þeirra var
neinn sérstakur ræðumaður, en allir
héldu þeir ákaflega langar ræður. Mér
fannst þetta svo leiðinlegt og
þvingandi, að ég var alveg miður min,
en Einstein hallaði sér brosandi að
Hollendingi, sem var við hlið hans, og
hvislaði einhverju að honum.
Hollendingurinn sneri sér undan til
þess að reyna að dylja hlátur sinn.
„Hvað sagði Einstein við þig? ”
spurðum við hann eftir athöfnina.
Svar hans var á þessa leið: ,,Ég er
nýbúinn að uppgötva nýja eillfðar-
kenningu.” (Harlow Shapley stjörnu-
fræðingur).
Afstæðiskenningin kölluð „samsæri
gyðinga”.
Svar Einsteins árið 1921 við beiðni
blaðamanna I New Jersey um, að hann
útskýrði afstæðiskenninguna i
nokkrum setningum: „Ef þið takið
svarið ekki of hátiðlega, heldur Htið á
það sem eins konar gaman, þá skal ég
gefa eftirfarandi útskýringu: Aður
fyrr álitu menn, að timinn og rúmið
yrðu eftir, þó að allir efnislegir hlutir
hyrfu úr alheiminum. En samkvæmt
afstæðiskenningunni hverfa timinn og
rúmið, um leið og hinir efnislegu hlutir
hverfa.” (Ronald W. Clark).
Félagsskapur einn var stofnaður I
Þýzkalandi til andstöðu gegn afstæðis-
kenningunni. Alitu félagsmenn, að hún
væri gyðinglegt samsæri, sem heföi
það að marki að spilla veröldinni og
mannkyninu. Arið 1920 tók félags-
skapurinn á leigu Fllharmóniu-
hljómleikahöllina i Berlin til að halda
þar mótmælafund gegn afstæðis-
kenningunni og Einstein sjálfum.
Einstein fór á fundinn. Hann sat þar I
stúku og skemmti sér augsýnilega
mjög vel. Þegar allra fáránlegustu
yfirlýsingarnar komu frami, mátti sjá
og heyra hann reka upp hlátursöskur
og klappa eins og han'n þættist vera
innilega samþykkur þessu öllu saman.
(Ronald W. Clark).
Athugasemd Einsteins, eftir að
vlsindatímaritið „Scientific
American” tilkynnti, að veitt yrðu
5000 dollara (435 000 krónu) verðlaun
fyrir beztu framsetningu á afstæðis-
kenningunni:
„Ég er sá eini I öllum vinahópi
minum, sem ætlar ekki að taka þátt i
keppninni. Ég held bara, að ég væri
ekki fær um það.” (R.W. Clark).
Einstein fór oft til Brussel og haföi
tengsl við belgisku konungs-
fjölskylduna. Hann átti margt sam-
eiginlegt með fjölskyldunni, meöal
annars áhugaogást á tónlist og ljóðlist.
Einstein lagði alls ekki rieina sér-
staka áherzlu á þessa vináttu, þó að
konungsfjölskylda væri annars vegar.
Dag einn sá ég hann tæma vasana og
leita að pappirsmiða. Innihald
vasanna var nokkuð svipað og gerist
hjá litlum drengjum: pennahnifur,
snærisbútar og kexmolar. Loks kom I
ljós papplrsmiði. A honum var ljóð,
sem drottning Belgiu hafði tileinkaö
honum.
Neðst á filabeinsgulu blaðinu voru
nokkur orð og tölur, og var þetta
skrifað með rithönd Einsteins. Ég
beygði mig yfir miðann til að komast
að, hvað á honum stæöi. Voru þetta
kannski einhverjir ódauðlegir út-
reikningar við hlið hinnar konunglegu
undirskriftar ljóðsins? Þar gat aö lita