Úrval - 01.10.1972, Side 94

ENDURMINNINGAR HERTOGANS . . .
fallbyssuliði I umsátinni um
Ladysmith og hafði verið I stjórn
Orustunnar um Jótland. Hann var
samt aðeins orðinn 47 ára gamall, er
hér var komið máli, og var þvi nógu
nálægt minni eigin kynslóð til þess að
geta sýnt henni umburðarlyndi og
skilning. Beitiskipinu Frægðinni
(Renown) hafði verið falið það hlut-
verk að flytja mig yfir Atlantshafið. í
ágúst 1919 sigldi ég af stað á þvi frá
Portsmouth ásamt um tuttugu manna
brezku föruneyti, þar á meðal skrif-
stofumönnum, þjónum og sjóliðum,
ásamt tveim leynilögreglumönnum
frá Scotland Yard.
Sir Joseph kemur til sögunnar.
Hið fyrsta, er ég augum leit i Nýja
Heiminum, voru hinir lágu, grænu
höfðar viö Conceptionflóann i
Nýfundnalandi, sveipaðir móðu. Ég
steig á land i höfuðborginni St. John’s,
en þar höfðu verið undirbúnar mót-
tökur mér til heiðurs.
Er ég fór undir Iburðarmikinn sigur-
boga, tók ég eftir þvi mér til undrunar,
aö hann var að mestu leyti búinn til úr
þorskalýsistunnum og I honum hékk
heilmikið af signum þorski til skrauts.
Frá Nýfundnalandi og strand-
héruðum Kanada við St. Lawrence-
flóann hélt Frægðin upp eftir St.
Lawrencefljótinu i áttina til Quebec.
Nú höfðu tveir kanadiskir embættis-
menn slegizt I förina með föruneyti
minu, og höfðu þeir samið handa mér
ferðaáætlun.
Annar þeirra var viðmótsþýður
stórskotaliðsforingi, Sir Henry Bur-
stall, Majór-General, er ég hafði hitt i
striðinu. Hinn var borgaralegur
embættismaður, nokkuð við aldur, Sir
Joseph Pope. Hann hafði aðstoðað við
að skipuleggja Kanadaför föður mins
fyrir átján árum, og hafði honum þvi
verið falið að undirbúa ferð mina.
Hertoginn af Devonshire, landsstjóri
Kanada, var gamall vinur föður mins,
og hafði hann mælt með Sir Joseph við
mig og fullvissað mig um, að óhætt
væri að láta alla taumana I öruggum
og reyndum höndum hans.
Fyrirmyndin frá 1901.
Strax og ég hitti Sir Joseph, leit ég
yfir áætlunina, sem hann hafði gert
um ferð mina. Það var augsýnilegt, að
hann hafði fylgt fyrirmyndinni frá 1901
dyggilega:
Viðhafnarakstur i skrautvögnum,
dregnum af gæðingum I fylgd riðandi
liös, hersýningar riðandi herliðs,
borgaralegar hádegisveizlur, opin-
berar kvöldveizlur, ferðir til frægra
staða - allt þetta og litið annað. Það
var ákveðinn keimur Viktoriu-
timabilsins af þessu öllu saman.
„Við höfum reynt að gera okkar
bezta til að koma alúðlega fram við
alla og reynt að gera öllum til hæfis.”
Þannig skrifaði faðir minn til móður
sinnar, Alexöndru drottningar um
aldamótin, er hann var að lýsa þvi,
hvað hann áliti vera þá réttu hegðun,
er fólk byggist við af Rikisarfanum i
för um Heimsveldið.
Fólkið óskaði eftir sannkallaðri
kjötkveðjuhátið.
En Kanada kenndi mér fljótt, að nú
var búizt við meira af þessari út-
flutningsvöru konungsfjölskyldunnar
heldur en kurteisinni einni saman. Nú
nægði ekki lengur kurteisleg en
fjarlæg höfuðhneiging, rétt orð mælt
við rétta manninn, vottur af forvitni
við skoöun hins markverðasta á
hverjum stað.
Það var eins og Lloyd George hafði
grunað I kænsku sinni. Samveldis-