Úrval - 01.09.1973, Blaðsíða 26

Úrval - 01.09.1973, Blaðsíða 26
24 ÚRVAL hrifaefni samtímans meðal almenn- ings, eiginlega tízka. Og ekkert jafn aðist við að heyra hann sjálfan lesa ritverk sín. Hann var frábær leikari og lesari, og tjáning hans svo lifandi, að hann var gagnrýndur fyrir leikframsögn í einu frægasta atriði sagnanna, hið grimmilega morð á Nancy í Oliver Twist, þar sem hinn æpandi og korrandi Dickens lék bæði morð- ingja og fórnardýr svo eðlilega að fjöldi kvenna meðal áheyrenda féll í yfirlið. Þjóðlegur kyndill Þótt ótrúlegt megi virðast, náði sigurganga Dickens aldrei neinu sérstöku hámarki. Hún var alltaf í hámarki. Frá því Sam Weller birtist 1836 til þess dags, sem Dickens dó 1870, meðan hann var að skrifa: Leyndar- dómur Edwins Droods var ham- ingjustjarna hans eins og róm- verskt blys, sem stefndi beint til himins og stóð þar kyrrt og sendi frá sér einn blossann af öðrum. Jafnskjótt og Oliver Twist var lokið, komu þrjár þýðingar samtím- is í London. Gamla skriflabúðin seldist í 100 þús. eintökum, en ann- að eins var gjörsamlega óþekkt á þeim dögum. Og þegar skip, sem flutti eina út- gáfuna kom til hafnar í New York, var áhöfninni heilsað með hrópinu: „Er Nell dáin?“ f 34 ár ritaði Dickens 15 bækur, sem allar slógu sölumet. Jafnvel þegar hann skipti yfir frá fyndni og fjöri til þjóðfélagsgagn- rýni í reiðitón í græðgi sögum og grimmdar eins og Bleak House — Hráslagahöllinni og Our Mutual Friend — Gagnkvæmir vinir, var eftirspurn og vinsældir einnig í há- marki. Nokkrar af persónum hans urðu á allra vörum. Orð eða nöfn eins og Tagin, Uria Heep, Mieawber, Pecksniff, Scrooge, Tiny Tim og Little Nell, þekkti hvert manns- barn. Það voru þessir litlu leikarar um- hverfis söguhetjurnar, sem settu smiðshöggið á verk hans. Og vissulega má líkja skáldsögu eftir Dickens við gotneska dóm- kirkju að auðlegð og göfgi. f fjarlægð virðist hún einföld að útliti og lögun. Það er ekki fyrri en staðið er við dyrnar eða komið inn, að hundruð smáatriða og innofinna þráða leiða í ljós þann myndvefnað tignar og glæsileika, sem gefa hugmynd um þann snilling, sem verkið skóp. Dickens hafði ekki sjálfur nokkra hugmynd um sína eigin snilli. Hann skírskotaði til sjálfs sín hálf feimnislega sem hins „óviðjafn- anlega“ og „stjörnunnar", eins og hann heyrði sig nefndan og í við- skiptum við útgefendur sína gaf hann leyfi til að bróðurhluti hagn- aðar rynni tii „snillingsins“, sem framleiddi verkin. Og þetta gjörði hann auðugan. Þegar hann lézt má telja hann millj- ónamæring í dollurum á nútíina- mælikvarða. En þessi auður hafði aldrei á- hrif á sjálfstraust hans eða sjálfs- virðingu. Jafnvel þegar hann var orðinn
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Úrval

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Úrval
https://timarit.is/publication/1841

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.