Morgunblaðið - 23.11.1986, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 23.11.1986, Blaðsíða 34
34 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 23. NÓVEMBER 1986 FINNAR A FERÐ Myndlist Valtýr Pétursson Finnst nútímalist er heitið á sýningu þeirra 12 listamanna, sem verk eiga í Austursalnum á Kjarvalsstöðum þessa dagana. Það má með sanni segja, að þar kenni margra grasa: skúlptúr, málverk, ýmis efni og allt þetta notað að vild hvers og eins. Þessi hópur er mjög á sama reki, en afar mismunandi hvernig félag- arnir taka á viðfangsefnum sínum. Þarna er unnið í bambus, tré og kopar, málað með akrýl og olíu, ljósmyndað og málað á ljósmyndir, og af þessu má sjá, að þetta fólk er ekki við eina fjöl- ina fellt. Margt er þarna ágætlega gert og sumt af mikilli kunnáttu og áræði, en annað fer fyrir ofan garð og neðan, nema útskýringar fylgi. I sýningarskrá er að vísu nokkurt lesmál, þar sem haft er eftir listafólkinu ýmislegt, er gef- ur lítillega til kynna lífsviðhorf þess, og einnig segir það sjálft, hvað því liggur á hjarta í sumum tilfellum. Hvort hér er um sýning- arhóp að ræða, sé ég ekki af skránni, og ekkert af þessu fólki hef ég rekizt á áður svo að ég muni, en það virðist hafa sýnt víða og er framúrstefnufólk í heimalandi sínu. Það er ekki ónýtt fyrir okkur hér úti í miðju hafi að fá heim- sóknir sem þessa. Hér fáum við nasasjón af því, sem efst er á baugi hjá vinaþjóð okkar Finnum, og ætla verður, að vandað sé til slíkrar sýningar, sem kynna á nútímalist heillar þjóðar út á við. Nú er það sannleikur, sem seint verður hrakinn, að hver þjóðflokk- ur á þessari plánetu hefur sitt séreinkenni, og öll vitum við, að fjölmörg og ólík tungumál eru toluð í veröldinni, en sagt hefur verið að listin sé alheimsmál, sem allir skilji og vissulega er það rétt að nokkru leyti, en mállýzkurnar eru margar á því sviði og eru í flestum tilfellum sprottnar úr þjóðarsál hvers lands. Það er að mínu mati sterkur finnskur svipur á sýningu þeirra tólfmenning- anna, þrátt fyrir þann auðsæja alþjóðlega blæ, er sýningin ber. Það mætti jafnvel segja að við- fangsefnin og hugmyndfræðin væru keimlík í Reykjavík og Hels- inki — svo alþjóðleg bylga ríður nú yfir á myndlistarsviðinu, að landamæri eru vart merkjanleg lendur. Samt er ættarsvipurinn yfirleitt til staðar, ef vel er að gáð. Mörg verk á þessari samsýn- ingu Finna hljóta að vekja eftir- tekt, og vil ég þar nefna málverk eftir Luostarinen og Tang, og ekki má láta hinar litlu, en hrif- miklu myndir Stenbergs gleym- ast. Skúlptúrar eftir Caven og Gryta eru einnig eftirminnilegir, og eyjar Aiha eru skemmtileg og frumleg verk. Mari Rantanen er ef til vill kraftmesti listamaðurinn í þessum hópi með hin áhrifa- miklu málverk sín. Sum önnur verk mætti benda á í þessu skrifi, en ég læt þetta nægja að sinni, því að erfitt er að henda reiður á hinum finnsku nöfnum og sjón er sögu ríkari. Fólk ætti sjálft að gera það upp við sig, hvað er áhugaverðast við þessa sýningu, en það verður aðeins gert með því að kynna sér hvað hér er á ferð. Það vill svo til, að tvær íslensk- ar sýningar eru undir sama þaki og sú finnska og því gullið tæki- færi til að gera svolítinn saman- burð. Ef menn vilja gefa sér tíma til, geta þeir áreiðanlega séð mis- muninn á þjóðarsál þjóðanna tveggja. Og ég fullyrði, að við þurfum ekki að hafa neina minni- máttarkennd. Jóhanna Bogadóttir Það fer ekki framhjá neinum, sem til þekkir, að Jóhanna Boga- dóttir hefur fyrst og fremst stundað grafíska list á undanförn- um árum, en nú hefur hún Iagt undir sig olíumálverkið, og áhrifin frá grafíkinni eins og svífa yfir vötnunum á sáyningunni, sem hún heldur í Norræna húsinu um þess- ar mundir. Þar eru yfir þrjátíu olíumálverk til sýnis og mörg þeirra af stærri gerðinni — lítil formöt eiga auðsjáanlega ekki upp á pallborðið eins og stendur hjá yngri kynslóð myndlistar- manna. Þetta er hressileg og átakamik- il sýning hjá Jóhönnu. Hesturinn er í hávegum hafður, og spýtur alls konar eru notaðar til að lífga myndflötinn. Litir eru hreinir, og tónhæðin nokkuð mikil á stund- um. Myndbygging nokkuð laus, en lipur og túlkar persónulegt við- horf, sem einkennist af skap- miklum tilþrifum, og það eru Sprettur, 1986 kaflar í þessum verkum, sem virð- ast vart vera á valdi listakonunnar vegna þess ofsa, sem hún lætur lausbeizlaðan við að koma form- inu á framfæri. Það eru sterk náttúruítök í þessum verkum Jó- hönnu, og hesturinn kemur víða við sögu, þróttmikill og villtur. Það er miður, hve myndbygging Jóhönnu r laus í reipum á köflum, og það er eins og hún leggi meiri áherzlu á að láta myndflötinn verða að ærslafullum leikvangi en að samanþjappaðri heild, sem sannfæri áhorfendur um gildi litar og forms. Ég bendi aðeins á tvö olíumál- verk sem þau, er festust einna bezt í huga mér við snögga við- kynningu á verkum Jóhönnu, númer 6, Höfuðskepnur, sem mér finnst eitt áhrifamesta málverk sýningarinnar, og Nr. 9, Brúin, sem einnig er mjög ríkt í lit og stendur ágætlega sem þrumandi heild. Annars er mikil spenna í flestum þessum verkum Jóhönnu og dálítil rómantík á köflum. Myndir Jóhönnu eru persónulegar og einkennast af snöggum átök- um og leikandi myndbyggingu. Það væri ekki fjarri lagi að tengja sum þessara verka beint við um- hverfið, og áhrif frá náttúrunni eru vfða sjáanleg. Eða á heldur að nefna það andrúmsloft um- hverfisins, sem finna má í mörgum verkum á þessari sýn- ingu. Það er eins og áður segir hressi- legur blær og mikil litagleði yfir sölunum í Norræna húsinu. Það er einnig mikil spenna yfir sýn- ingu Jóhönnu Bogadóttur í heild. Hún sýnir snögg og sterk vinnu- brögð, sem óneitanlega orsaka bæði gott og stundum miður gott málverk, en árangur er auðsær, og ég óska henni til hamingju með það. Tré og járn Það er nokkuð síðan Helgi Gíslason vakti athygli með verk- um sínum, sem unnin voru að mestu í eir. Nú hefur hann söðlað eilftið um og notar járn og tré við skúlptúrgerð sína. Helgi er enginn byrjandi í faginu. Hann hefur haldið þrjár einkasýningar hér í borg, og sú, sem nú stendur á Kjarvalsstöðum, er sú fjórða. Að undanförnu hefur Helgi dvalið í Finnlandi og verið þar í vinnu- stofu í Sveaborg, og er þessi sýning hans afraksturinn af þeirri dvöl. Helgi hefur nýlega verið við sýningarhald í Þýzkalandi og ve- rið vel tekið. Ef ég hef tekið rétt eftir, eru þau verk, sem nú eru á Kjarvalsstöðum, frá sýningum, sem hann hélt í sex borgum hjá þeim þýðversku, en hér er alls um 13 skúlptúra að ræða. Helgi Gíslason er duglegur myndhöggvari, sem vinnur af mikilli alvöru og festu. Það er um þó nokkrar breytingar að ræða í þessum seinustu verkum Helga, og það kemur víðar fram en í sjálfu efninu, en eins og áður seg- ir voru fyrri verk hans mestmegn- is unnin í eir eða aðra málma. Þá hafa seinustu verk hans og nokkuð aðra hugmyndafræði að baki en fyrri verkin, og ég fæ ekki betur séð en þau séu forn- eskjulegri, ef svo mætti segja. Þarna er á ferðinni rammfslenzk- ur hugmyndaheimur, sem eins og ber í sér sjálfa þjóðarsálina, það er að segja, unnið er á nútíma- vísu, en uppruni og eðli lista- mannsins sver sig í ætt við umhverfi sitt og aðstæður. Eitt er víst. Þessi verk eru beinskeytt í eðli sínu og hafa vissan þunga, sem minnir á skammdegið og náttúrudramað, sem svo þrúgar sálir manna á vissum árstíma hér í sveit. Það má víst fullyrða, að þessi verk geta vart orðið íslenzk- ari í eðli sínu, þrátt fyrir nútíma útfærslu, sem sannar, að skúlptúr dagsins í dag er ekki gripinn úr lausu lofti, eins og margur held- ur. Persónulega er ég mjög spenntur fyrir þessum nýju verk- um Helga og vonast til, að hann haldi áfram að sýna jafh mikil átök á komandi tímum. Nokkrir skúlptúrar Helga eru settir í sambýli við málverk Sig- urðar Örlygssonar í Vestursaln- um, og er ég ekki viss um, að það sambýli sé heppilegt. Mér fannst verkin nokkuð ágeng hvert við annað. Að lokum vil ég ráðleggja fólki að sjá þær sýningar sem nú eru á Kjarvalsstöðum. Þar gefst tæki- færi til að gera svolítinn saman- burð á verkum eftir tvo ágæta listamenn okkar af yngri kynslóð- inni og nokkra Finna á líku reki, sem sýna í Austursalnum. Ég lýk svo þessum línum með því að óska Helga Gíslasyni til hamingju með árangur sem hann má fyllilega vera ánægður með. ÍJHH 11 /1 mfmm ^B^^^ ý \m <3á " :Mmtm ¦ 'í'íi-.j '^m\ " 1 • m 1 í 'kjk' Wfry-¦'¦¦¦' f\ WA mmpitó' ¦ \ &¦'/¦ 1 »<*»'¦' ¦ ,*¦/ ¦
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.