Morgunblaðið - 23.11.1986, Side 34

Morgunblaðið - 23.11.1986, Side 34
34 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 23. NÓVEMBER 1986 FINNAR Á FERÐ Myndlist Valtýr Pétursson Finnst nútímalist er heitið á sýningn þeirra 12 listamanna, sem verk eiga í Austursalnum á Kjarvalsstöðum þessa dagana. Það má með sanni segja, að þar kenni margra grasa: skúlptúr, málverk, ýmis efni og allt þetta notað að vild hvers og eins. Þessi hópur er mjög á sama reki, en afar mismunandi hvemig félag- amir taka á viðfangsefnum sínum. Þarna er unnið í bambus, tré og kopar, málað með akrýl og olíu, ljósmyndað og málað á ljósmyndir, og af þessu má sjá, að þetta fólk er ekki við eina fjöl- ina felit. Margt er þama ágætlega gert og sumt af mikilli kunnáttu og áræði, en annað fer fyrir ofan garð og neðan, nema útskýringar fýlgi. I sýningarskrá er að vísu nokkurt lesmál, þar sem haft er eftir listafólkinu ýmislegt, er gef- ur lítillega til kynna lífsviðhorf þess, og einnig segir það sjálft, hvað því liggur á hjarta í sumum tilfellum. Hvort hér er um sýning- arhóp að ræða, sé ég ekki af skránni, og ekkert af þessu fólki hef ég rekizt á áður svo að ég muni, en það virðist hafa sýnt víða og er framúrstefnufólk í heimalandi sínu. Það er ekki ónýtt fyrir okkur hér úti í miðju hafi að fá heim- sóknir sem þessa. Hér fáum við nasasjón af því, sem efst er á baugi hjá vinaþjóð okkar Finnum, og ætla verður, að vandað sé til slíkrar sýningar, sem kynna á nútímalist heillar þjóðar út á við. Nú er það sannleikur, sem seint verður hrakinn, að hver þjóðflokk- ur á þessari plánetu hefur sitt séreinkenni, og öll vitum við, að fjölmörg og ólík tungumál em töluð í veröldinni, en sagt hefur verið að listin sé alheimsmál, sem allir skilji og vissulega er það rétt að nokkru leyti, en mállýzkumar eru margar á því sviði og eru í flestum tilfellum sprottnar úr þjóðarsál hvers lands. Það er að mínu mati sterkur finnskur svipur á sýningu þeirra tólfmenning- anna, þrátt fyrir þann auðsæja alþjóðlega blæ, er sýningin ber. Það mætti jafnvel segja að við- fangsefnin og hugmyndfræðin væra keimlík í Reykjavík og Hels- inki — svo alþjóðleg bylga ríður nú yfir á myndlistarsviðinu, að landamæri era vart merkjanleg lendur. Samt er ættarsvipurinn yfírleitt til staðar, ef vel er að gáð. Mörg verk á þessari samsýn- ingu Finna hljóta að vekja eftir- tekt, og vil ég þar nefna málverk eftir Luostarinen og Tang, og ekki má láta hinar litlu, en hrif- miklu myndir Stenbergs gleym- ast. Skúlptúrar eftir Caven og Gryta era einnig eftirminnilegir, og eyjar Aiha era skemmtileg og framleg verk. Mari Rantanen er ef til vill kraftmesti listamaðurinn í þessum hópi með hin áhrifa- miklu málverk sín. Sum önnur verk mætti benda á í þessu skrifi, en ég læt þetta nægja að sinni, því að erfitt er að henda reiður á hinum finnsku nöfnum og sjón er sögu ríkari. Fólk ætti sjálft að gera það upp við sig, hvað er áhugaverðast við þessa sýningu, en það verður aðeins gert með því að kynna sér hvað hér er á ferð. Það vill svo til, að tvær íslensk- ar sýningar era undir sama þaki og sú finnska og því gullið tæki- færi til að gera svolítinn saman- burð. Ef menn vilja gefa sér tíma til, geta þeir áreiðanlega séð mis- muninn á þjóðarsál þjóðanna tveggja. Og ég fullyrði, að við þurfum ekki að hafa neina minni- máttarkennd. Jóhanna Bogadóttir Það fer ekki framhjá neinum, sem til þekkir, að Jóhanna Boga- dóttir hefur fyrst og fremst stundað grafíska list á undanföm- um áram, en nú hefur hún lagt undir sig olíumálverkið, og áhrifín frá grafíkinni eins og svífa yfír vötnunum á sáyningunni, sem hún heldur í Norræna húsinu um þess- ar mundir. Þar era yfír þijátíu olíumálverk til sýnis og mörg þeirra af stærri gerðinni — lítil formöt eiga auðsjáanlega ekki upp á pallborðið eins og stendur hjá yngri kynslóð myndlistar- manna. Þetta er hressileg og átakamik- il sýning hjá Jóhönnu. Hesturinn er í hávegum hafður, og spýtur alls konar era notaðar til að lífga myndflötinn. Litir era hreinir, og tónhæðin nokkuð mikil á stund- um. Myndbygging nokkuð laus, en lipur og túlkar persónulegt við- horf, sem einkennist af skap- miklum tilþrifum, og það era Sprettur, 1986 kaflar í þessum verkum, sem virð- ast vart vera á valdi listakonunnar vegna þess ofsa, sem hún lætur lausbeizlaðan við að koma form- inu á framfæri. Það era sterk náttúraítök í þessum verkum Jó- hönnu, og hesturinn kemur víða við sögu, þróttmikill og villtur. Það er miður, hve myndbygging Jóhönnu r laus í reipum á köflum, og það er eins og hún leggi meiri áherzlu á að láta myndflötinn verða að ærslafullum leikvangi en að samanþjappaðri heild, sem sannfæri áhorfendur um gildi litar og forms. Ég bendi aðeins á tvö olíumál- verk sem þau, er festust einna bezt í huga mér við snögga við- kynningu á verkum Jóhönnu, númer 6, Höfuðskepnur, sem mér finnst eitt áhrifamesta málverk sýningarinnar, og Nr. 9, Brúin, sem einnig er mjög ríkt í lit og stendur ágætlega sem þramandi heild. Annars er mikil spenna í flestum þessum verkum Jóhönnu og dálítil rómantík á köflum. Myndir Jóhönnu era persónulegar og einkennast af snöggum átök- um og leikandi myndbyggingu. Það væri ekki Ijarri lagi að tengja sum þessara verka beint við um- hverfíð, og áhrif frá náttúranni era víða sjáanleg. Eða á heldur að nefna það andrúmsloft um- hverfísins, sem fínna má í mörgum verkum á þessari sýn- ingu. Það er eins og áður segir hressi- legur blær og mikil litagleði yfír sölunum í Norræna húsinu. Það er einnig mikil spenna yfír sýn- ingu Jóhönnu Bogadóttur í heild. Hún sýnir snögg og sterk vinnu- brögð, sem óneitanlega orsaka bæði gott og stundum miður gott málverk, en árangur er auðsær, og ég óska henni til hamingju með það. Tré og’járn Það er nokkuð síðan Helgi Gíslason vakti athygli með verk- um sínum, sem unnin vora að mestu í eir. Nú hefur hann söðlað eilítið um og notar jám og tré við skúlptúrgerð sína. Helgi er enginn byijandi í faginu. Hann hefur haldið þijár einkasýningar hér í borg, og sú, sem nú stendur á Kjarvalsstöðum, er sú fjórða. Að undanfömu hefur Helgi dvalið í Finnlandi og verið þar í vinnu- stofu í Sveaborg, og er þessi sýning hans afraksturinn af þeirri dvöl. Helgi hefur nýlega verið við sýningarhald í Þýzkalandi og ve- rið vel tekið. Ef ég hef tekið rétt eftir, era þau verk, sem nú era á Kjarvalsstöðum, frá sýningum, sem hann hélt í sex borgum hjá þeim þýðversku, en hér er alls um 13 skúlptúra að ræða. Helgi Gíslason er duglegur myndhöggvari, sem vinnur af mikilli alvöra og festu. Það er um þó nokkrar breytingar að ræða í þessum seinustu verkum Helga, og það kemur víðar fram en í sjálfu efninu, en eins og áður seg- ir vora fyrri verk hans mestmegn- is unnin í eir eða aðra málma. Þá hafa seinustu verk hans og nokkuð aðra hugmyndafræði að baki en fyrri verkin, og ég fæ ekki betur séð en þau séu fom- eskjulegri, ef svo mætti segja. Þama er á ferðinni rammíslenzk- ur hugmyndaheimur, sem eins og ber í sér sjálfa þjóðarsálina, það er að segja, unnið er á nútíma- vísu, en upprani og eðli lista- mannsins sver sig í ætt við umhverfi sitt og aðstæður. Eitt er víst. Þessi verk era beinskeytt í eðli sínu og hafa vissan þunga, sem minnir á skammdegið og náttúradramað, sem svo þrúgar sálir manna á vissum árstíma hér í sveit. Það má víst fullyrða, að þessi verk geta vart orðið íslenzk- ari í eðli sínu, þrátt fyrir nútíma útfærslu, sem sannar, að skúlptúr dagsins í dag er ekki gripinn úr lausu lofti, eins og margur held- ur. Persónulega er ég mjög spenntur fyrir þessum nýju verk- um Helga og vonast til, að hann haldi áfram að sýna jafn mikil átök á komandi tímum. Nokkrir skúlptúrar Helga era settir í sambýli við málverk Sig- urðar Örlygssonar í Vestursaln- um, og er ég ekki viss um, að það sambýli sé heppilegt. Mér fannst verkin nokkuð ágeng hvert við annað. Að lokum vil ég ráðleggja fólki að sjá þær sýningar sem nú era á Kjarvalsstöðum. Þar gefst tæki- færi til að gera svoiítinn saman- burð á verkum eftir tvo ágæta listamenn okkar af yngri kynslóð- inni og nokkra Finna á líku reki, sem sýna í Austursalnum. Ég lýk svo þessum línum með því að óska Helga Gíslasyni til hamingju með árangur sem hann má fyllilega vera ánægður með.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.