Morgunblaðið - 10.09.1987, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 10.09.1987, Blaðsíða 21
tóÓRGUNlLAÐtó/F^TÚ^^ 21 Umræður á röngum for- sendum eru marklausar eftirJón Kristjánsson Morgunblaðið hefur fjailað nokkuð um samvinnumál nú að undanförnu. Þeir eru ekki fæddir f gær á Moggan- um og þessi umræða þjónar ákveðn- um tilgangi. Hún á að sýna að umsvif Sambandsins séu svo mikil að ríkisvaldinu og þar með lýðveldinu íslandi stafi ógn af. Einn þáttur þess- arar umfjðllunar var sá að leggja forsætisráðherranum Þorsteini Páls- syni þá klissju ( munn að hann vildi vera forsætisráðherra lýðveldisins íslands en ekki Sambandslýðveldis- ins íslands. Já, fyrr má nú vera hræddur við Sambandið. Þessi fyrirgangur á rætur sínar að rekja til þess að Sambandið og nokkur samstarfsfyrirtæki þess buðu í Útvegsbankann. Þá sögu þarf ekki að rekja. Hins vegar hagræðir Morg- unblaðið dálitið sannleikanum í sinni umfjöllun til þess að ná þeirri niður- stöðu sem þeir telja henta málstað sínum. Það vill því miður oft brenna við þegar rætt er um samvinnumál í blaðinu. Skipulag samvinnu- félaganna Mesta rangfærslan í þessari um- ræðu allri er sú að samvinnuhreyf- ingin í landinu er sögð vera ein samsteypa sem lúti í raun sömu stjórn. Til þess að sýna fram á hve fráleit þessi umræða er verður ekki hjá komist að rekja enn einu sinni megindrættina í skipulagi og upp- byggingu samvinnustarfsins í landinu, og biðja Morgunblaðið að birta þessar línur lesendum sínum til fróðleiks. Grunneiningarnar í samvinnu- starfinu í landinu eru kaupfélögin. Starfandi kaupfélðg eru nú 36 talsins og er hverju um sig stjórnað af kjör- inni stjórn og aðalfundi. Þau eru með öðrum orðum algjörlega sjálfstæðar einingar. Kaupfélögin eiga sameigin- legan vettvang, sem Sambandið er til þess að sjá um fyrir sig ákveðin verkefni. Meðal þess sem Sambandið hefur á hendi er rekstrarleg ráðgjöf ef um hana er beðið, en þessa ráð- gjöf hafa margir viljað túlka sem yfirstjórn Sambandsins yfir kaup- félögunum. Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna er öflugt fyrirtæki i einkageiranum. Ef sagt er að Sambandið og kaupfélög- in séu eitt fyrirtæki mætti alveg með sama rétti segja að frystihúsin innan Sölumiðstöðvarinnar væri hluti af henni, og sama fyrirtækið. Mér er til efs að frystihúsaeigendur eða for- svarsmenn Sölumiðstöðvarinnar líti svo á, og við samvinnumenn höfum ekki eitt mikilli prentsvertu til þess að halda slfku fram. Auðhringnr? Sambandið hefur þá sérstöðu með- al (slenskra stórfyrirtækja að vera stjórnað af aðalfundi, þar sem sitja fulltrúar sem eru kosnir samkvæmt reglum fulltrúalýðræðisins, en ekki með tilliti til þess hve mikið fjármagn liggur að baki atkvæði þeirra. Þessi fundur kýs stjórn Sambandsins og felur henni mikla ábyrgð. Að kalla fyrirtæki með slikan bakgrunn auð- hring er mikil fjarstæða. Það er reyndar einkennileg sú löngun sem einkaframtaksmenn hafa til þess að setja keppinautum sínum skorður með löggjöf. Ef það skortir laga- ákvæði um einokun og hringamynd- un í landinu er það ekki síður vegna einkaframtaksins en samvinnuhreyf- ingarinnar. Vel má vera að ástæða sé til þess að endurskoða slfka löggjöf, en það er ekki vegna samvinnuhreyfingar- innar hérlendis og ástæðulaust er að blanda henni sérstaklega inn I þá umræðu, frekar en umsvifum ann- arra stórfyrirtækja. Sannleikurinn er sá að kaupféiögin eða Sambandið hafa ekki einokunar- aðstöðu á neinu sviði. Það er að vísu svo á nokkrum stöðum, þó örfáum, út um landsbyggðina sem kaupfé- lagsverslun er ein starfandi í viðkom- andi byggðarlagi. Það er undantekn- ingarlaust vegna þess að einkaframtakinu hefur ekki þótt svara kostnaði að setja sig þar nið- ur. Þess má og geta að markaðs- svæðin eru alltaf að stækka og þróunin stefnir óðfiuga í þá átt að landshlutarnir og jafnvel allt landið verði eitt markaðssvæði. Staðhæfingar um einokun og hringamyndun byggja á röngum for- sendum og eru því marklausar. Sérréttindi? Ein staðhæfingin enn sem gjarnan er dregin upp þegar mikið liggur við er að samvinnuhreyfingin njóti sér- réttinda í skattamálum. Þetta hefur aldrei verið rökstutt með viðhlftandi hætti. Sannast sagna hefur tekju- skattur ekki íþyngt fyrirtækjarekstri nú undanfarin ár og er einkarekstur þar síst undanskilinn. Það er undar- legt að kveina fyrir hönd tekjuskatts- lausra fyrirtækja að einhver skattfríðindi samvinnuhreyfingar- innar sem eru ekki til nema f höfði samkeppnisaðilanna séu að gera út af við einkaframtakið f landinu. Hvað skil á óbeinum sköttum eins og sölu- skatti snertir þolir samvinnuhreyf- Jón Kristjánsson ingin áreiðanlega samjöfnuð við hvern sem er og þá er ekki sterkt til orða tekið. Lokaorð Þróunin hér á næstu árum og ára- tugum mun áreiðanlega verða sú að fyrirtæki með ólík rekstrarform munu heyja samkeppni. Það er eðli- legt og verður áreiðanlega fólkinu í landinu til góðs, að hafa hér blandað hagkerfi. Það er eðlilegt að það séu skiptar skoðanir um ágæti samvinnu- reksturs, einkareksturs eða ríkis- reksturs, en tilbúnar forsendur í rökræðum um þessi efni og síendur- teknar rangfærslur eru þreytandi fyrir þá sem vita betur. Þau atriði sem þurfa að vera ljós í þessari umræðu eru þau að samvinnuhreyf- ingin er fjöldahreyfing margra eininga sem hver lýtur sinni stjórn. Hún nýtur engra sérréttinda fram yfir einkaframtakið og hefur ekki einokun á neinu sviði. Höfundur er einn afalþingis- mönnum Framsóknarflokks. „ÞEGAR ÉG REÐ DEREK FYRIR 18 ÁRUM VISSI ÉG AÐ HANN MYNDI SLÁ ÖLL SÖLUMET í BRETLANDI!" Jón Olgeirsson, FYLKI LTD Hinn 8. janúar s.l. setti Derek enn nýtt, breskt sölumet. Þá seldi hann 279 tonn af þorski úr tog- aranum Vigra fyrir rúmar 16 milljónir króna. Þegar ég réð Derek fyrir 18 árum seldi hann aðal- lega afla úr Norðursjó. Núna sérhæfir hann sig í sölu stórra farma af þorski af íslandsmiðum. Og árangurinn er glæsilegur. Derek er mættur á markaðinn við sólarupprás, fer á milli kaupenda, hlustar, þreifar fyrir sér, finnur hvernig vindurinn blæs . . . punktar hjá sér verð og undirbýr hernaðaráætlun dagsins; þína sölu. Kl. 7:00 byrjar slagurinn. Derek er tilbúinn. Uppboðið hefst. Hraðinn er ótrúlegur. Spenna og átök. í sömu andránni gerast hundrað hlutir sem geta haft áhrif á söluna. Með leikni leiðir hann kaupendur að takmarkinu - nýju bresku sölumeti fyrir þig. Ertu með afla? Hafðu samband. m FYLKIR LTD ÖRUGGASTA LEIÐIN AÐ SÖLUMETI WHARNCLIFFE ROAD. FISH DOCKS. GRIMSBY. TELEX 527173 FYLKIR G. BRETLANDI. PÓSTFAX 55134. SÍMAR: (90-44-472) 44721 OG 53181. HEIMASÍMAR: 43203 (JÓN OLGEIRSSON) OG 823688 (THEODÓR GUÐBERGSSON).
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.