Morgunblaðið - 03.10.2000, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 03.10.2000, Blaðsíða 28
28 ÞRIÐJUDAGUR 3. OKTÓBER 2000 MORGUNBLAÐIÐ ERLENT Geir Hallgrímsson og Pierre EUiott Trudeau á íslandi 1977. Pierre Elliott Trudeau s Kom til Is- lands 1977 HINS þekkta og litrika stjórnmála- skörungs Kanadamanna, Pierres Elliotts Trudeaus, var minnst í lið- inni viku um allan heim. For- sætisráðherrann fyrrverandi lést á fimmtudag, áttræður að aldri. Trudeau var af frönskum og skoskum ættum og var for- sætisráðherra Kanada 1968-1979 og síðan á ný 1980-1984. Trudeau kom hingað til lands í stutta, opin- bera heimsókn dagana 5.-6. maí 1977 en hann var þá á leið til leið- togáfundar sjö helstu iðnríkja heims í London. Hann var einn á ferð, staldraði aðeins við /16 klukkustundir en tjáði blaðamanni Morgunblaðsins fyrir brottfðrina að hann vonaðist til að koma hingað aftur og þá með eiginkonu sinni og börnum í sumarleyfi. Síðar á árinu skildu Trudeau og eiginkona hans, Margaret Trudeau. Forsætisráðherrann hitti meðal annars að máli þáverandi forseta og forsætisráðherra, þá Kristján Eldjárn og Geir Hallgrfmsson, sem báðir eru látnir. Trudeau fór að sögn blaðamanns „í skotferð til Þingvalla" og sagði Geir ráðherr- anum frá staðnum og sögulegu mikiivægi hans. Að sögn Geirs ræddi Trudeau meðal annars um Vestur-íslendinga og sagði gestur- inn að mjög margir þeirra væru í ábyrgðarstöðum í Kanada, raunar mun fleiri en ætla mætti þegar stærð þjóðarbrotsins væri höfð í huga. Mannskæð átök Palestínumanna og Israela þau hörðustu í mörg ár Leiðtogar að missa tök á atburðarásinni? ÁTÖKIN milli ísraela og Palestínu- manna undanfarna daga eru þau hörðustu í mörg ár. Þau geta stefnt í voða friðarumleitunum deiluaðila sem hafa verið í hnút frá því í vor vegna ágreiningsins um stöðu Jerúsalemborgar. Palestínumenn vilja að höfuðborg væntanlegs sjálf- stæðs ríkis þeirra verði í austurhlut- anum og hefur Ehud Barak, forsæt- isráðherra ísraels, samþykkt þá hugmynd. Á hinn bóginn mætast stálin stinn þegar staða elsta hverfis- ins, Gömlu borgarinnar, er til um- ræðu en þar eru nokkrir af helgustu stöðum gyðinga, kristinna manna og múslima. Yasser Arafat, leiðtogi Palestínu- manna, er í erfiðri stöðu. Hann hafði heitið því að lýsa formlega yfir stofn- un sjálfstæðs ríkis 13. september, hvað sem liði afstöðu ísraela og við- ræðunum um endanlegan friðarsátt- mála. En þrátt fyrir margar heit- strengingar frestaði hann þeirri ákvörðun. Ferðalag Arafats til nokk- urra mikilvægra ríkja, sem nota átti til að fá stuðning þeirra við einhliða sjálfstæðisyfirlýsingu, bar engan árangur. Hann fékk alls staðar hlý orð en jafnframt var hann hvattur til að bf ða með yfirlýsinguna. Arafat á hins vegar við harða and- stæðinga að etja meðal eigin þjóðar, Hamas-samtökin, sem þrífast m.a. á óþolinmæði vegna pattstöðunnar í friðarferlinu. Samtökin eru reiðu- búín að notfæra sér allt hik tíl að saka hann um undanlátssemi og hafa traust fylgi, ekki síst vegna víðtækr- ar og alkunnrar spillingar í Pal- estínustjórn. Arafat hefur beitt harkalegum aðferðum í baráttu sinni gegn Hamas, brotið ákvæði mann- réttinda á liðsmönnum samtakanna og fangelsað suma leiðtogana. Leið- togi stjórnmáladeildar Hamas, Khal- ed, sem hefur aðsetur í íran hvatti í gær í til þess að hafið yrði vopnað stríð gegn fsrael. Deilan um Jerúsal- em væri „herhvöt" sem allir múslim- ar ættu að hlýða. Margir ísraelar eru á því að árás- irnar á ísraelska lögreglumenn sem hafa svarað með því að skjóta á mót- mælendur, séu gerðar að undirlagi stjórnar Arafats. Hann vilji þrýsta á ísraelsstjórn um að slaka til og grjótkast unglinga er áhrifarík að- ferð við að efla samstöðuna, sýna baráttuhug og jafnframt geta harka- leg viðbrögð ísraela aflað Pal- estínumönnum samúðar umheims- ins. Friðarferli beðið alvarlegan hnekki Vandinn er sá að sé hleypt af stað aflinu sem býr í æstum múg og ör- væntingarfullum unglingum getur verið snúið að hemja liðsmennina. Mannfallið er þegar orðið svo mikið að friðarferlið hefur að mati sumra stjórnmálaskýrenda þegar beðið al- varlegan hnekki. „Báðir aðilar eru að missa stjórn á atburðarásinni," segir Zéevs Schiff, greinarhöfundur ísrealska blaðsins Ha'aretz í gær. Hann segir að átökin sem urðu á Musterishæðinni í Jerú- salem um helgina hafl orðið vegna ögrana af hálfu ísraela. Einkum hafi ferð harðlínumannsins Ariels Shar- ons og fleiri þingmanna Likud- flokks hægrimanna, sem heimsóttu Musterishæðina sl. fimmtudag, haft slæm áhrif og virkað eins og olía á eldinn. í leiðara blaðsins var Sharon hart gagnrýndur og hann spurður hvort hann hafi ekki gert sér grein fyrir því að heimsókn á Musterishæðina gæti kynt undir átökum. En blaðið segír ennfremur að atburðirnir hafi valdið áhyggjum vegna stöðu ísraelskra ar- aba. Þeir eru um ein og hálf milljón af sex milljónum íbúa ísraels og njóta í orði kveðnu fullra réttinda, eiga sína fulltrúa á þingi. ísraelsku arabarnir hafa af eðlilegum orsökum flestir stutt Palestínumenn í baráttu þeirra en ekki tekið þátt í átökunum. Ha'aretz segir að arabískir þing- menn sem staddir hafi verið á Must- erishæðinni hafi ekki reynt að miðla málum heldur frekar ýtt undir átök. Ekki valdi það síður áhyggjum að ókyrrðin hafi að þessu sinni breiðst út til bæja sem einkum eru byggðir ísraelskum aröbum. Reuters á ísraelska iögreglumenn í Grímuklæddur Palestínumaður skýtur Betlehem með slöngvivað. Manntjónið í átökunum sfðustu daga er nú komið yfir 50 auk þess sem fjöldi fólks hefur særst. Áðurnefndur Schiff segir að þótt heimsókn Sharons hafi verið kveikj- an í Jerúsalem hafi blossað upp átök á um 20 stöðum að auki á Vestur- bakkanum og Gaza og augljóst að þeim árásum hafi verið stýrt af svo- nefndum Tanzim-hópi Fatah-sam- takanna sem Arafat hefur stjórnað undanfarna áratugi. Palestínskir lögreglumenn í borgaralegum klæð- um hafi verið meðal hvatamanna árásanna og sums staðar hafi verið beitt skotvopnum gegn ísraelska lið- inu. Palestínumönnum att fram gegn hernum Schiff telur að stjórn Arafats hafi á einhverjum tímapunkti misst stjórn á ástandinu og þess vegna hafi átökin orðið svo blóðug og mannfall Palest- ínumanna jafnmikið og raun ber vitni. Einnig hafi þau verið illa skipu- lögð og liðsmönnum Palestínumanna verið att fram gegn öflugum bæki- stöðvum hersins. Einnig fullyrða talsmenn ísraelshers að Arafat hafi enn ekki gefið skipun um að hætta árásunum og stanslausar tilraunir til að koma á vopnahléi hafi verið huns- aðar eða samkomulag svikið. Arafat og leiðtogar Arababanda- lagsins hafa hvatt til þess að fulltrúar frá Sameinuðu þjóðunum kanni hvað hafi valdið átökunum. Segja tals- menn palestínskra stjórnvalda að ísraelar hafi beitt mikilh grimmd við að kveða niður mótmælin og benda á því til sönnunar, notkun gúmmíhúð- aðra byssukúlna sem geta valdið manntjóni. Sjónvarpsmyndir af pal- estínskum föður sem leitaði skjóls ásamt ungum syni sínum við stein- vegg hafa verið sýndar um allan heim. Feðgarnir lentu í skotlínu ísraela og drengurinn lést. Arafat hefur verið harðorður um stefnu ísraela. I viðtali við sádí-arab- íska blaðið Ukaz í gær sagði hann að þótt Palestánustjórn vildi frið væri hún reiðubúin að grípa til hernaðar gegn ísraelum ef allt annað þryti. „Palestínska þjóðin getur valið milli ýmissa leiða og hefur þurft að færa margar fórnir í sögu sinni," sagði Arafat. Landsfundur breska Ihaldsflokksins gæti haft mikla þýðingu fyrir gengi flokksins Bournemeuth. Reuters. LANDSFUNDUR breska íhalds- flokksins hófst í Bournemouth í gær með það að markmiði fyrst og fremst að sannfæra almenning og flokks- menn sjálfa um, að flokkurinn geti sigrað í næstu kosningum. Virðist það heldur ekki útilokað þyí að fyrir ári var íhaldsflokkurinnáOprósentustig- um á eftir Verkamannaflokknum í skoðanakönnunum en fyrir skömmu fór hann í fyrsta sinn, fram úr honum. William Hague,- leiðtogi íhalds- flokksins, sagði á fréttamannafundi í gær, að flokkurinn væri .vel í stakk búinn til að taka við stjórnartaiim- unum í landinu enda væri hann reiðu- búinn að stjórna með „hagsmuni allra fyrir augum". Er það augljóslega til- raun til að kveða í kútinn þá ímynd flokksins, að hann sé aðeihs fulltrúi mestu hægriaflanna í samfélaginu. Hague sagði líka í viðtali við BBC, breska ríkisútvarpið, í fyrradag, að landsfundurinn gæti skipt sköpum fyrir gengi flokksins á næstunni. „Við verðum að geta sýnt fram á, að við séum tilbúnir til að taka að okkur landsstjórnina," sagði Hague en gengi hans sjálfs hefur hækkað nokk- uð síðasta árið. Hefur hann gripið á lofti ýmis mál, sem mikið hafa verið í umræðunni, t.d. herta löggæslu, meira aðhald í málefnum innflytjenda og síðast en ekki síst óánægjuna með hátt eldsneytisverð. Stjórnmálaskýr- endur segja, að til að sigra í næstu Hague lofar ríkis- stjórn í þágu allra konsingum verði flokkurinn þó að höfða til stærri kjós- endahóps. Endurnýjun íborgunum Liður í því verður ræða Archies^ Normans, tals- manns íhaldsflokksins í um- hverfismálum, en hann ætl- ar að boða endurreisn og endurnýjun í borgum lands- ins, í gömlu hverfunum þar sem vandamálin eru mest. Verður aðaláherslan á betri skóla, betra húsnæði og aukna löggæslu. Til þessa á að nota jafnt opinbert sem einkafjármagn. „Við verðum að sýna kjósendum, að í íhaldsfiokknum snúist ekM allt um Evrópumál og aukna löggæslu, heldur líka um landsmálin almennt," sagði Norman. Helstu frammámenn í flokknum munu ekki flytja sínar ræður fyrr en William Hague, leiðtogi breska Ihaldsflokksins, með nýja bók sem hann hefur skrifað og kalla má „Með sannfæringuna að vopni". seinna í vikunni en í gær var beðið með nokkurri eftirvæntingu eftir ræðu Johns Majors, fyrrverandi for- sætisráðherra, en hann hafði að vísii lofað að tala ekki illa um Hague. Þá ætl- aði Kenneth Clarke, fyrr- verandi fjármálaráðherra, að ávarpa fund Evrópusinn- anna innan íhaldsflokksins en hann h'efur einangi-ast mjög innan Qokksins vegná afstöðu hans til evrunnar og Evrópumálanna almennt- Evrópuandstöðunni hampað Michael Heseltine, fyrr- verandi aðstoðarforsætis- ráðherra, gagnrýndi Hague harðlega um síðustu helgi fyrir að velja sér aðeins samstarfsmenn úr hópi Evrópuandstæðinga en búist er við, að Evrópu- andstöðunni verði haldið mjög á loft alla vikuna, ekki síst í ljósi þess, að Danir felldu aðild að mynt- bandalaginu. Reuters Búist er við, að Hague muni lofa líf- eyrisþegum auknum framlögum og raunar hefur hann lýst yfir, að það sé sama hvað Verkamannaflokkurinn muni hækka lífeyrinn mikið, íhalds- flökkurinn æth að gera betur. Hér er líka eftir miklu að slægjast því að líf- eyrisþegar í Bretlandi eru hvorki meira né minna en fjórðungur kjós- enda og margir þeirra reiddust hækkuninni fyrr á árinu en hún var ekki nema um 90 ísl. kr. á viku. Það hefiir hins- v'égar vakið athygli, að jafnframt því sem Hague lofar aukn- um lífeyrisgreiðslum, lofar Michael Portillo, talsmaður íhaldsflokksins í fjármálum, því, að ungt fólk undir þritugu megi ákveða sjálft hvort það greiðir í lífeyrissjóði eða ekki. Vel fylgst með loforðalistanum Þótt íhaldsflokkurinn hafi komist prósentustiginu fram úr Verka- mannaflokknum þegar bensíndeilan stóð sem hæst er Verkamannaflokk- urinn aftur farinn að síga fram úr. Ráðherrar Verkamannaflokksins munu heldur ekki bíða með að krefja Hague skýringa á því hvernig hann hyggst fjármagna loforðin en sem dæmi um þau má nefna, að hann hef- ur lofað að lækka skatta á lands- mönnum en verja þó ekki minna fé en Verkamannaflokkurinn til heilbrigð- ismála og annarra málaflokka
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.