Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1901, Qupperneq 42

Eimreiðin - 01.09.1901, Qupperneq 42
202 höfund, og er hún ekki síður merkileg en hinar tvær. Sá hluti þess- arar ritgerðar, sem hér birtist, er þó aðeins »inngangur«, en framhaldið mun eiga að koma í næsta árgangi. Þessi »inngangur« er 46 bls., og ber þar margt á góma og fleira, en frá verði skýrt í stuttu máli, og ættu því sem flestir að kynna sér ritgerðina sjálfa, því á henni er mikið að græða. Fyrst fer höf. nokkrum orðum nm,. mentunarleysi mánna á íslandi, og er hætt við, að sumum kunni áð þykja hann nokkuð svartsýnn í því efni, en þó óvíst, að hann sé það um skör fram, ef rakið er til róta. Hann sýnir og, að íslendingar verji minna fé árlega til mentamála en nokkur önnur siðuð þjóð, jafnvel 5 — 6 sinn- um minna en Færeyingar. Hann segir, »að í mentamálum alþýðu ráði réttnefnd andleg horkóngapólitík og að íslenzka þjóðin sé af öll- um þjóðum í Norðurálfunni, að Tyrkjum einum undanskildum, mestur andlegur horkóngur« (bls. 8g). Margir haldi því fram, að bókvitið verði ekki látið í askana, en þessu sé ekki þannig varið, nema menn vilji rígbinda sig við bókstafinn í þessari setningu. Vinnan sé undir- staða velmegunarinnar, en til þess að hafa gott verksvit, þurfi menn að hafa þekkingu. Meðan þjóðirnar standi á lágu stigi, ímyndi menn sér, að heilbrigð skynsemi sé nægileg, en ef menn vilji komast á hærra stig, þá þurfi mentun og fróðleik, hvort sem er að ræða um ræktun jarðarinnar, aflann úr sjónum eða iðnaðinn. fetta komi af því, að andinn sé æðri en líkaminn, og það sé andinn, sem ráði yfir hend- inni, en ekki höndin yfir andanum. Þegar menn því tali um, að þjóðin þurfi fyrst að verða efnuð, og svo geti hún mentað sig, þá sé það alveg eins og menn segðu við fátækan sjúkling: »f’ú hefir engin efni á að leita þér lækninga. Fyrst þarftu að verða dálítið efnaður, og svo geturðu leitað þér lækninga og keypt þér meðul á eftir«. Því næst sýnir höf. með dæmum frá öndvegisþjóðum Norðurálfunnar, að einmitt þegar mest hafi að þeim krept, þá hafi þær sannfærst um, að bezta ráðið til að hefja sig úr niðurlægingunni væri aukin mentun barna og unglinga, aukin skólamentun. Og þeim hafi líka orðið að því. Reynslan hafi sýnt, að þetta var rétt. En ef nú einhver kæmi fram með þá tillögu, að íslendingar legðu fram af almannafé 2—3 kr. til mentunar barna og unglinga (»svo að vér kæmumst þangað með tærnar, sem Færeyingar með tilstyrk Dana hafa nú hælana«), þá mundi tortrygni landsmanna þegar hefja mótmæli gegn því og finna til ýmsar ástæður eftir. því, hver tillöguna bæri fram Og svo mundi systir hennar, van- þekk'ingin, koma til liðs við hana og segja, að bókvitið verði ekki látið í askana, menn megi ekki missa börnin frá vinnunni, og álögur lands- manna séu svo þungar, að engu megi við þær bæta, ef menn eigi ekki algerlega að sligast undir þeim. En nú sýnir höf., að kvartanir manna um þungar álögur séu á engu bygðar, þegar miðað er við álögur annarra þjóða. Þegar talin séu saman öll opinber gjöld (til sveitarsjóða og landssjóðs), þá komi rúmar 14 kr. á hvern mann, en í Danmörku komi á hvern mann af samskonar gjöldum kr. 46,67, á Englandi kr. 74,36, á Prússlandi kr. 83,24 o. s. frv. Af þessu megi sjá, að ísland standi í þessu efni langt fyrir neðan önnur siðuð lönd; Danir beri þrefalt hærri og önnur lönd alt að því sexfalt hærri gjöld að tiltölu við mann- fjölda. þetta sýni eins og fjárframlögin til mentamála, á hvetju stigi
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76

x

Eimreiðin

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.