Tímarit lögfræðinga


Tímarit lögfræðinga - 01.10.1999, Síða 9

Tímarit lögfræðinga - 01.10.1999, Síða 9
2. ÞRÓUN REGLNA UM BÓTAÁBYRGÐ RÍKISINS 2.1 Breytingar í norrænum rétti á árunum frá 1875 til 1931 Reglur um bótaábyrgð ríkisins voru nokkuð til umræðu og umfjöllunar meðal norrænna lögfræðinga á síðari hluta síðustu aldar. Málefnið var m.a. til umfjöllunar á norræna lögfræðingamótinu í Stokkhólmi 1875. Niðurstaða framsögumanns um efnið um stöðu gildandi réttar var afdráttarlaus. Þegar dró að lokum umfjöllunar hans setti hann fram eftirfarandi skoðun: Har den foregaaende Undersögelse af Retsspörgsmaalet godtgjort, at det er alminde- lig Regel i dansk Ret, at Statskassen ikke er forpligtet til at erstatte det Tab, som Statens Embedsmænd ved deres Forseelser i Embedsforhold paaföre Borgerne, saa rejser sig endelig endnu det politiske Spörgsmaal, om og hvor vidt der maatte være Anledning til at reformere den gjældende Ret paa dette Punkt i Erkjendelse af, at det, skjönt ikke strængt taget nödvendig, dog maa anses for forsvarligt og hensigts- mæssigt at paalægge Statskassen en slig Erstatningspligt.3 Framsögumaður taldi þá ekki sérstaka ástæðu til að breyta reglum í þá veru að viðurkenna bótaábyrgð ríkisins, a.m.k. væri ekki ástæða til að ganga lengra en svo, að sú ábyrgð væri til vara, þ.e. eftir að tjónþoli hafði fengið viðurkennda kröfu sína á hendur viðkomandi embættismanni og árangurslaust reynt að leita fullnustu bótakröfu sinnar hjá honum.4 Það athugast, að hér er átt við bóta- ábyrgð ríkisins í ólögfestum tilvikum. Umfang ríkisins og starfsemi þess, bæði stjómsýslunnar og á sviði einka- réttar, tók að vaxa mjög á síðustu öld og þó einkum, þegar kom fram á þessa öld og hefur lítið lát verið á síðan. Spurningin um bótaábyrgð ríkisins var því æ meira í brennidepli, þegar kom fram á þessa öld. Málefnið var til umfjöllunar á norræna lögfræðingamótinu í Stokkhólmi 1931. Á þeim tíma, sem liðið hafði frá lögfræðingamótinu 1875, höfðu greinilega orðið miklar breytingar á gild- andi rétti. Framsögumaður gerði grein fyrir réttarstöðunni á Norðurlöndunum á þessu sviði.5 í stuttu máli var niðurstaða hans sú, að í Noregi gildi sú meginregla, að ríkið beri beina skaðabótaábyrgð á tjóni, sem embættismenn valda við störf sín í stjórnsýslunni einstökum borgurum eða lögpersónum. Réttarstöðunni á þess- um tíma í Danmörku er lýst með sama hætti, reyndar gengið lengra og í því efni vísað til skoðana danskra fræðimanna um, að til greina komi að fella bóta- 3 Henning Matzen: Förhandlingar vid andra nordiska juristmötet. Bilaga 9, bls. 273-313, hér bls. 304. 4 Henning Matzen: Förhandlingar við andra nordiska juristmötet. Bilaga 9, bls. 310-313. Um röksemdir fyrir þessari afstöðu og fyrir gagnstæðum skoðunum, sem síðar komu fram, má vísa til samantektar Jóns P. Emils í grein hans „Verður fébótaábyrgð hins opinbera skipað með samræmdri löggjöf á Norðurlöndum?" Úlfljótur. 4. tbl. 1962, bls. 165-168. 5 Frede Castberg: Förhandlingama á det femtonde nordiska juristmötet. Bilaga II, bls. 5-69, einkum bls. 10-31. Um réttarstöðuna í norskum rétti, sjá einkum bls. 17-18, dönskum rétti, sjá einkum bls. 23, sænskum rétti, sjá einkum bls. 29 og finnskum rétti, sjá einkum bls. 25-26. 161
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit lögfræðinga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.